Kenya: Thủ lĩnh giáo phái Paul Mackenzie bị tuyên 200 năm tù vì giết 190 trẻ em

Tòa án Kenya hôm thứ Sáu (6/11) tuyên phạt thủ lĩnh giáo phái Paul Mackenzie 200 năm tù vì tội giết hại 190 trẻ em. Các em bị bỏ đói đến chết theo lệnh của ông rồi được chôn trong một khu rừng.

Khi tuyên án, thẩm phán Diana Kavedza cho biết mức án gồm 100 năm tù về tội giết người bằng cách bỏ đói và 100 năm tù về tội giết người trực tiếp, theo hãng tin Reuters.

28 đồng phạm của ông lĩnh án từ 10 đến 160 năm tù. Tất cả đã bị tuyên có tội tại phiên xử hôm 19/10.

Ông Mackenzie, mặc áo polo màu xám và quần đen, không có phản ứng gì khi thẩm phán tuyên án trong chiếc lều dựng bên ngoài tòa án, nơi diễn ra phiên xử.

Luật sư Lawrence Obonyo, người bào chữa cho ông Mackenzie và gần như tất cả những người bị kết án khác, cho biết ông sẽ kháng cáo.

Reuters xếp vụ việc vào nhóm những vụ thảm sát liên quan đến giáo phái gây nhiều thương vong nhất trong thời hiện đại, với khoảng 500 người được cho là nạn nhân.

Thẩm phán: Ông Mackenzie nhắm vào các tín đồ dễ bị tổn thương

Theo phía công tố, ông Mackenzie, người đứng đầu một nhà thờ Kitô giáo theo thuyết tận thế trong khu rừng gần bờ biển Ấn Độ Dương ở miền đông Kenya, đã bảo các tín đồ và con cái họ nhịn ăn đến chết để được lên thiên đường trước ngày tận thế.

Các đồng phạm của ông đe dọa, đánh đập nạn nhân để buộc họ làm theo lệnh. Thi thể các nạn nhân được tìm thấy rải rác trong những hố chôn nông. Một số người bị chôn khi vẫn còn sống.

Ông Mackenzie đã phủ nhận các cáo buộc giết người, nói rằng ông không ép các nạn nhân nhịn đói. Tòa bác lập luận này.

Bà Kavedza nhận định ông Mackenzie đã lấy được lòng tin của các nạn nhân nhờ sức hút khi xuất hiện trên truyền thông, rồi nhắm vào những tín đồ yếu thế, không có khả năng tự vệ. Những người tìm cách ngừng nhịn ăn đều bị đánh đập và trói lại.

“Trẻ em chứng kiến anh chị em mình gục chết sau nhiều ngày chịu đói,” bà nói. “Những ai lấy trộm thức ăn hay nước uống đều bị đánh, bị trói tay rồi nhốt trong những căn nhà đã bị biến thành nơi nhịn ăn để chờ chết.”

Người cha mất 6 người con

Vụ việc gây chấn động Kenya từ tháng 4/2023, khi cảnh sát bắt đầu phát hiện thi thể trong rừng Shakahola, gần thị trấn ven biển Malindi.

Phiên xử chỉ xét các trường hợp của 190 trẻ em và một người lớn, trong khi Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Kenya (KNCHR) cho biết tổng cộng 448 thi thể đã được tìm thấy trong khu rừng này.

Ông Mackenzie còn bị cáo buộc ra lệnh dẫn tới cái chết của 52 người được tìm thấy ở một ngôi làng cách đó 30 km, nâng tổng số người bị nghi là nạn nhân lên 500. Ông không nhận tội trong vụ án này.

Quy mô vụ việc có thể so sánh với vụ thảm sát do một giáo phái tận thế gây ra ở Uganda năm 2000, khiến hơn 700 người thiệt mạng, hay vụ thảm sát Jonestown ở Guyana năm 1978, khi một thủ lĩnh giáo phái người Mỹ ra lệnh cho các tín đồ uống thuốc độc, khiến hơn 900 người thiệt mạng.

Ông Stephen Mwiti, 48 tuổi, có 6 người con nằm trong số những nạn nhân nhỏ tuổi. Vợ ông cũng là một trong những đồng phạm đã bị kết án. Ông kể vợ mình đã đưa các con đến Shakahola, nơi các em bị bỏ đói đến chết.

Trả lời Reuters trước phiên tuyên án, ông Mwiti đặt câu hỏi: cứ cho là người lớn đã đồng ý nhịn ăn, “còn bọn trẻ thì sao?”

“Tôi đã mất các con, và dù Mackenzie cùng đồng phạm có bị xử thế nào thì các con tôi cũng không thể trở về,” ông nói. “Tôi mong ông ta bị tuyên tử hình hoặc tù chung thân để không bao giờ ra ngoài gây thêm cái chết nào nữa.”

Ông Dan Mackenzie, con trai của thủ lĩnh giáo phái, cho biết ngay cả người trong gia đình cũng không được cha mình tha.

“Tôi không đến Shakahola vì không còn tin vào chuyện… lên thiên đường nữa. Vì vậy tôi rời nhà thờ và tự lo cuộc sống của mình,” ông Dan nói. “Tôi cũng mất bạn bè và cả em trai. Đây là công lý cho những người chúng tôi đã mất ở Shakahola.”

Ủy ban Nhân quyền Kenya: Cần mở rộng việc truy cứu trách nhiệm

Ông Mackenzie đã nằm trong tầm ngắm của nhà chức trách từ năm 2017, khi cảnh sát khám xét cơ sở của ông. Năm 2019, nhà chức trách đóng cửa nhà thờ của ông ở Malindi, và ông chuyển vào rừng Shakahola gần đó.

Các phát hiện ở Shakahola làm dấy lên những lời kêu gọi siết chặt giám sát các nhóm tôn giáo. Tháng 5/2023, Tổng thống William Ruto lập một tổ công tác để rà soát khung pháp lý và quy chế quản lý. Năm 2024, một đề xuất được Chính phủ hậu thuẫn và một đề xuất của Thượng viện đã được công bố, nhưng đến nay chưa đề xuất nào được thông qua thành luật.

Ông Ojiro Odhiambo, trưởng bộ phận phản ứng nhanh thuộc Ủy ban Nhân quyền Kenya (KHRC), cho rằng việc kết án là một bước quan trọng, nhưng cần tiếp tục mở rộng việc truy cứu trách nhiệm. Theo ông, chính quyền địa phương, cảnh sát, nhân viên tình báo và các lãnh đạo tôn giáo đều có trách nhiệm vì đã không hành động trước những dấu hiệu cảnh báo lặp đi lặp lại.

“Tất cả những người này đã không làm tròn trách nhiệm với người dân,” ông nói.

Bà Kavedza cũng cho rằng các cơ quan nhà nước Kenya đã thất bại, và kêu gọi Quốc hội có biện pháp để sự việc tương tự không tái diễn.

Năm 2023, ông Ruto nói ông nhận trách nhiệm với tư cách tổng thống về việc Chính phủ đã không ngăn được những cái chết này.