Khảo sát: 72% người Đài Loan phản đối mô hình “một quốc gia, hai chế độ”

Hiệp hội Khích lệ Đài Loan (TIA) hôm nay (29/5) công bố kết quả cuộc khảo sát về tình hình Đài Loan trong tháng 5. Kết quả cho thấy mức độ hài lòng đối với hoạt động điều hành của chính phủ đã tăng lên gần 60%, trong khi việc đưa Nhà máy điện hạt nhân số 4 vào vận hành và phản đối mô hình “một quốc gia, hai chế độ” đã trở thành những vấn đề nhận được sự đồng thuận vượt qua ranh giới đảng phái.

Tiến sĩ Lại Vinh Vĩ, Giám đốc điều hành TIA, cho biết cuộc khảo sát tập trung đánh giá các vấn đề quan trọng như hiệu quả điều hành của chính phủ, hoạt động của Viện Lập pháp, cảm nhận kinh tế, quốc phòng – an ninh, xung đột eo biển Đài Loan và sự thâm nhập của ĐCSTQ. Cuộc khảo sát được tiến hành từ ngày 20 đến 24/5 bằng phương pháp phỏng vấn điện thoại hỗ trợ máy tính (CATI), với 1.201 mẫu hợp lệ.

Kết quả cho thấy 59% người được hỏi hài lòng với hoạt động của chính phủ, trong khi tỷ lệ hài lòng đối với Viện Lập pháp chỉ đạt 39%. Việc khởi động Nhà máy điện hạt nhân số 4 nhận được 79% ủng hộ, còn phản đối “một quốc gia, hai chế độ” đạt 72%, trở thành hai vấn đề có mức đồng thuận xã hội cao nhất. Trong khi đó, 62% phản đối việc đưa lao động nhập cư từ Ấn Độ vào Đài Loan theo từng giai đoạn.

Bất mãn chính không phải vấn đề eo biển hay tiền lương

Nguyên nhân lớn nhất khiến người dân không hài lòng với chính phủ không phải quan hệ hai bờ eo biển hay thu nhập, mà là “đối đầu chính trị” với tỷ lệ 47%. Tiếp theo là vấn nạn lừa đảo (35%), các vấn đề tư pháp và giá cả sinh hoạt (đều 25%). Quan hệ hai bờ eo biển chỉ chiếm 19%, còn vấn đề tiền lương là 16%.

Giảng viên Khoa Ngoại giao và Quan hệ Quốc tế Đại học Đạm Giang, Hồng Diệu Nam, cho rằng việc “đối đầu chính trị” đứng đầu danh sách phản ánh tác động lan tỏa từ tình trạng đối đầu kéo dài giữa nhánh hành pháp và lập pháp. Ông nhận xét: “Bề ngoài người dân bất mãn với việc điều hành của chính phủ, nhưng thực chất họ bất mãn với toàn bộ môi trường chính trị. Đây là vấn đề của cả hệ thống chính trị và bầu không khí xã hội Đài Loan”.

Viện Lập pháp bị đánh giá thấp

Có tới 59% người dân không hài lòng với hoạt động của Viện Lập pháp. Nguyên nhân chủ yếu được các cử tri thuộc nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau đồng tình là “lợi ích đảng phái cao hơn lợi ích quốc gia” (46%) và “sự đối đầu gay gắt giữa các đảng phái ảnh hưởng đến hoạt động nghị sự” (42%).

Kinh tế tốt hơn nhưng áp lực sinh hoạt vẫn lớn

53% người được hỏi đánh giá kinh tế Đài Loan hiện nay ở mức tốt, cao hơn tỷ lệ đánh giá tiêu cực. Tuy nhiên, những nguyên nhân khiến người dân lo ngại vẫn là giá cả tăng cao (49%), chênh lệch giàu nghèo (34%), giá nhà quá cao (33%) và thu nhập thấp (29%).

Ông Lại Vinh Vĩ cho biết các cuộc khảo sát trước đây của TIA đều cho thấy người dân nhìn chung đánh giá tích cực về kinh tế và hoạt động của chính phủ, nhưng áp lực sinh hoạt vẫn hiện hữu.

Phản đối “một quốc gia, hai chế độ” đạt 72%

Nếu Bắc Kinh thúc đẩy thống nhất trên cơ sở “một quốc gia, hai chế độ”, có tới 72% người dân phản đối, chỉ 26% không phản đối. Ngay cả trong số những người ủng hộ Quốc dân đảng, tỷ lệ phản đối vẫn đạt 54%.

Ông Lại Vinh Vĩ nhấn mạnh rằng sự phản đối “một quốc gia, hai chế độ” là đồng thuận vượt đảng phái: “Bao gồm cử tri độc lập, Đảng Nhân dân Đài Loan và Quốc dân đảng đều phản đối áp đảo”.

Đáng chú ý, 55% người dân cho rằng đối thoại và giao lưu là phương thức hiệu quả hơn để duy trì hòa bình hai bờ eo biển, cao hơn tỷ lệ 43% ủng hộ tăng cường quốc phòng và răn đe quân sự.

Quan điểm về chủ quyền và ảnh hưởng của Trung Quốc

Sau cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình, 66% người được hỏi đồng ý với phát biểu của Tổng thống Lại Thanh Đức rằng “Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) đã là một quốc gia dân chủ độc lập có chủ quyền, không tồn tại vấn đề Đài Loan độc lập”.

Ngoài ra, 57% đồng tình với cảnh báo của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng ĐCSTQ có thể sử dụng các chiến dịch thông tin, tác động chính trị và thao túng dư luận để thúc đẩy Đài Loan chấp nhận thống nhất.

Quốc phòng, năng lượng hạt nhân và chuỗi cung ứng

Khoảng 50% người dân cho rằng việc cắt giảm ngân sách mua sắm quốc phòng, trong đó có các chương trình máy bay không người lái, sẽ làm suy yếu năng lực phòng thủ của Đài Loan. Tỷ lệ này ở nhóm tuổi 20–29 lên tới 63%.

Về đối ngoại, 71% người dân cho rằng nên lên án việc ĐCSTQ gây áp lực buộc các nước xung quanh từ chối cấp phép cho chuyên cơ của Tổng thống Lại Thanh Đức khi ông dự định thăm Eswatini. Có 68% ủng hộ việc ông Lại tiếp tục tìm cách phá thế cô lập để thực hiện chuyến thăm.

Đáng chú ý nhất, 79% người dân ủng hộ việc đưa Nhà máy điện hạt nhân số 4 vào hoạt động nếu đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn. Đây là một trong số ít chính sách nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ cử tri của các đảng khác nhau, kể cả 68% người ủng hộ Đảng Dân Tiến.

Ngoài ra, 71% ủng hộ việc xây dựng “chuỗi cung ứng phi Trung Quốc” với các đối tác dân chủ. Theo ông Đổng Lập Văn, các doanh nghiệp Đài Loan đã gần như hoàn tất việc tái bố trí chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, máy bay không người lái và an ninh mạng.