Lũ lụt ở biên giới Nepal – Tây Tạng: Cảnh bất lực nhìn người thân bị cuốn trôi

Một trận lũ quét và sạt lở đất có sức tàn phá nghiêm trọng xảy ra tại khu vực biên giới Nepal – Tây Tạng trên dãy Himalaya vào sáng thứ Tư (26/8). Các thị trấn dọc sông Bhote Koshi hứng chịu trận lũ dữ dội. Thảm họa xảy ra đột ngột đã xé toạc các thị trấn biên giới, gây thương vong nặng nề, khiến nhiều gia đình chỉ trong vài phút đã phải chia lìa âm dương.

Sông Bhote Koshi ở phía Trung Quốc được gọi là sông Bột Khúc (波曲), theo tiếng Tây Tạng có nghĩa là “con sông của Tây Tạng”. Tính đến thời điểm bài viết được đăng, thảm họa đã khiến ít nhất 160 người thiệt mạng và hơn 800 người mất tích. Các nhân viên cứu hộ đang chạy đua với thời gian, sử dụng máy ủi và trực thăng để tìm kiếm những người sống sót giữa bùn đất.

• Lũ lụt tại biên giới Nepal – Tây Tạng: Ít nhất 160 người chết, 800 người mất tích

Hiện trường thảm họa vô cùng thảm khốc. Nhiều ngôi nhà bị bùn đất nuốt chửng, người dân hoảng loạn chạy lên những khu vực cao hơn. Bà Kalpana Malla, một người sống sót đến từ huyện Nuwakot của Nepal, nói với BBC: “Gia đình tôi bị dòng nước lũ cuốn trôi ngay trước mắt tôi… Họ hoàn toàn không có cơ hội chạy thoát. Trận lũ này đã cuốn đi tất cả. Tôi và con trai trèo lên mái nhà nên mới sống sót”.

Các quan chức Nepal cho biết, vào khoảng 8:30 sáng theo giờ địa phương, lũ đã cuốn phá đường sá, cầu cống và các nhà máy thủy điện tại khu vực Rasuwa. Cơ quan Du lịch Nepal và quân đội xác nhận ít nhất 579 du khách nước ngoài đến từ 28 quốc gia mất liên lạc, trong đó có công dân Trung Quốc.

Ở phía khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc, các địa phương như huyện Gyirong cũng hứng chịu những trận sạt lở đất nghiêm trọng. Truyền thông chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đưa tin, tại khu vực Tây Tạng có ít nhất 3 người thiệt mạng và 265 người mất tích; tòa nhà hải quan Cát Long (Gyirong) cùng các cơ sở xung quanh đã bị dòng nước cuốn phăng trong chớp mắt. Tuy nhiên, do chính quyền ĐCSTQ lâu nay kiểm soát và kiểm duyệt nghiêm ngặt thông tin về tình hình thiên tai cũng như số người thương vong, bên ngoài đặt nghi vấn rằng con số thương vong thực tế có thể cao hơn nhiều so với số liệu chính thức.

Các đoạn video camera giám sát được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội ở nước ngoài cho thấy lũ dữ dội tấn công khu vực biên giới Nepal – Trung Quốc, người dân chạy tán loạn, trong khi dòng nước gần như nuốt chửng mọi thứ trên đường đi. Tuy nhiên, những video hiện trường liên quan đến thảm họa tại Trung Quốc sau đó nhanh chóng bị các cơ quan quản lý mạng xóa bỏ.

Các bên phản ứng và cảnh báo của chuyên gia

Trước tình hình thiên tai, Thủ tướng Nepal Balendra Shah cam kết chính phủ sẽ dốc toàn lực cho công tác cứu hộ, chăm sóc y tế và bố trí nơi ở cho người dân; Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng cho biết sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ nhân đạo có thể cho Nepal. Đại sứ quán Anh, Mỹ và Liên minh châu Âu tại Kathmandu đã ra tuyên bố chung, gửi lời chia buồn tới người dân vùng bị ảnh hưởng và cho biết đang theo dõi sát tình hình.

Về nguyên nhân trận lũ, ban đầu phía Nepal phỏng đoán rằng động đất gây ra sạt lở đất, nhưng sau đó Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) phân tích và cho biết không ghi nhận sóng địa chấn. Các nhà địa chất và chuyên gia cho rằng trận lũ chết người này có thể xảy ra do một khối băng lớn ở khu vực cao nguyên bị sụp đổ hoặc một vụ sạt lở đất quy mô lớn làm tắc nghẽn dòng sông, sau đó đập chắn bị vỡ dưới áp lực cao, gây ra một trận lũ bùng phát đột ngột (tức lũ bất ngờ do hồ băng/sông hình thành rồi vỡ).

Các chuyên gia cảnh báo, trong bối cảnh khí hậu cực đoan xảy ra ngày càng thường xuyên và môi trường ngày càng mong manh, những trận lũ quét bùng phát đột ngột tại dãy Himalaya đang ngày càng gia tăng. Việc xây dựng cơ chế cảnh báo sớm tự động xuyên biên giới đã trở nên cấp thiết.

Công nhân Nepal: Dòng nước lũ cuốn theo đá gào thét, cây xoài đã cứu mạng tôi

Hôm thứ Tư, công nhân Nepal Bibek Kumal đang đào hố nhà vệ sinh bên ngoài một căn nhà mới xây thì một dòng nước lũ cuồn cuộn mang theo bùn đất và đá ầm ầm đổ xuống, cuốn phăng anh cùng mọi thứ xung quanh.

Theo Reuters, anh Kumal, 24 tuổi, lúc đó đang làm việc tại Bidur, nằm ở hạ lưu khu vực Rasuwa, nơi chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất của thảm họa, gần khu vực biên giới Himalaya giữa Nepal và Tây Tạng. Anh bất ngờ nghe thấy một âm thanh rít lên. 4 người đồng nghiệp đang đứng phía trên chiếc hố sâu khoảng 1,5 mét (5 feet) lớn tiếng gọi anh nhanh chóng trèo ra để chạy thoát.

Đến khi anh vật lộn trèo ra khỏi hố, những người đồng nghiệp đã chạy khỏi hiện trường.

“Tôi bắt đầu chạy. Sau đó, một dòng nước lũ ầm ầm đổ xuống như động đất,” anh Kumal kể lại trên giường bệnh tại Trung tâm Chấn thương Quốc gia Kathmandu, trong khi người anh/em trai Dinesh ngồi bên cạnh.

Anh cho biết dòng nước cuốn theo bùn đất và các mảnh vỡ, đẩy anh về phía hạ lưu, nhưng “may mắn là tôi bị một cây xoài mắc lại”.

“Nếu không có cây xoài đó, có lẽ tôi đã bị cuốn đi và mất mạng từ lâu.”

3 người khác bị thương trong trận lũ cũng đang được điều trị cùng với anh Kumal, trong khi nhiều người bị thương khác được đưa đến thủ đô Kathmandu. Nhà chức trách cho biết, đến nay 114 người đã được cứu, hiện đang được điều trị tại các bệnh viện ở Kathmandu và Rasuwa.

Sân nhỏ bên ngoài Trung tâm Chấn thương chật kín những người quan tâm đến tình hình thảm họa, người thân và những người đến theo dõi sự việc.

Nepal thường xuyên xảy ra thiên tai

Địa hình Nepal chủ yếu là núi non. Mỗi khi bước vào mùa gió mùa, nước lũ và sạt lở đất gây chết người thường xuyên xảy ra, đồng thời quốc gia này cũng dễ hứng chịu nhiều loại thiên tai khác.

Trên giường bệnh đối diện anh Kumal là Rihana Lamichhane, một bé gái 11 tuổi cũng may mắn sống sót.

“Lúc đó cháu đang ở trường. Vì thảm họa này nên trường cho nghỉ học và bảo chúng cháu về nhà,” em kể. “Đúng lúc cháu đang qua sông thì nước lũ đột nhiên ào xuống.”

Ngực và chân của em bị thương, nhưng em nói: “Cháu rất vui vì đã bình an thoát nạn. Cháu không biết các bạn của cháu bây giờ thế nào.”

Mẹ em, bà Rita, cho biết sau khi nhận được điện thoại của một người bạn, bà vội vàng đi tìm con gái.

“Tôi rất vui vì con gái không gặp chuyện nghiêm trọng,” bà nói. “Nhìn thấy con bình an vô sự, tôi mới thở phào nhẹ nhõm.”