Mâu thuẫn gia tăng, ông Trump rút lại lời mời Canada tham gia “Hội đồng Hòa bình”

Theo báo cáo từ AP, Thủ tướng Canada Mark Carney gần đây đã phản hồi về phát biểu của Tổng thống Mỹ Trump rằng “Canada tồn tại là nhờ Mỹ”, nhấn mạnh rằng sự phát triển của Canada là nhờ vào các giá trị của chính đất nước này, chứ không phải phụ thuộc vào Mỹ. Tuy nhiên, một số phân tích cho rằng tuyên bố công khai của ông Carney trong bối cảnh quan hệ nhạy cảm giữa Mỹ và Canada có thể làm gia tăng căng thẳng không cần thiết.

Ông Carney đưa ra phản hồi trên sau khi kết thúc chuyến tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos. Trước đó, trong bài phát biểu tại Davos, ông chỉ trích hành động các cường quốc gây sức ép với các quốc gia nhỏ, mặc dù không chỉ đích danh ông Trump, nhưng được nhiều người hiểu là ám chỉ chính sách đối ngoại gần đây của Mỹ.

Khẳng định “Canada độc lập”, nhưng lời lẽ gây tranh cãi

Về phát biểu của ông Trump, ông Carney đã đáp lại rằng: “Canada không tồn tại nhờ vào Mỹ. Canada thịnh vượng là vì chúng tôi là người Canada”. Ông đồng thời nhấn mạnh, mặc dù Canada và Mỹ có mối quan hệ hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực kinh tế, an ninh và văn hóa, nhưng “chúng tôi là chủ nhân của đất nước mình, và tương lai do chính chúng tôi quyết định”.

Tuy nhiên, một số phương tiện truyền thông chỉ ra rằng trong bối cảnh quan hệ Mỹ–Canada đang ở thời điểm nhạy cảm, việc ông Carney lựa chọn phản hồi công khai về phát biểu của Tổng thống Mỹ thực tế lại vô tình làm gia tăng sự phân cực giữa hai bên.

Tờ Wall Street Journal cho rằng tuy Carney có thể tạo ra sự ủng hộ chính trị trong nước, nhưng trong mối quan hệ ngoại giao, phát biểu của ông “không chắc có thể làm dịu đi sự bất mãn từ Washington”.

Lời mời tham gia “Hội đồng Hòa bình” bị rút lại, quan hệ Mỹ–Canada tiếp tục căng thẳng

Ngay sau đó, Trump thông qua mạng xã hội tuyên bố rút lại lời mời ông Carney tham gia “Hội đồng Hòa bình” mà ông đã thành lập trước đó. Ông Trump cho biết, ủy ban này sẽ trở thành “một trong những tổ chức lãnh đạo uy tín nhất trong lịch sử”, nhưng không còn mời Canada tham gia. Theo NBC, chính quyền Mỹ không đưa ra lý do rõ ràng, nhưng hành động này được nhìn nhận như một phản ứng trực tiếp đối với tuyên bố của ông Carney.

Chính phủ Canada sau đó đã tuyên bố rằng mặc dù họ đã đồng ý tham gia về nguyên tắc, nhưng không cam kết sẽ chi trả các khoản phí cao như những thông tin từ phía bên ngoài. Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne cũng khẳng định rằng Canada chưa bao giờ có ý định chịu trách nhiệm tài chính cho cơ chế này.

Tuyên bố của ông Carney nhận được sự ủng hộ, nhưng cũng bị chỉ trích là “phát ngôn chỉ mang tính chính trị”

Tại Canada, tuyên bố của ông Carney đã nhận được sự ủng hộ từ một số người, cho rằng ông thể hiện thái độ bảo vệ chủ quyền quốc gia. Tuy nhiên, cũng có những phân tích cho rằng ngôn từ của ông mang tính chính trị nhiều hơn là ngoại giao thực tế.

Thống đốc bang California Gavin Newsom công khai ca ngợi ông Carney “đã thể hiện lòng dũng cảm”, nhưng cũng thừa nhận rằng quan hệ Mỹ–Canada hiện tại đang đối mặt với “những thử thách phức tạp và nhạy cảm”.

Tờ Financial Times của Anh cho rằng phát biểu của ông Carney tại Davos “hơn giống một tuyên bố về giá trị”, nhưng trên thực tế, Canada vẫn phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống thương mại với Mỹ, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng, an ninh và chuỗi cung ứng.

Bối cảnh: Thương mại, liên minh và các tính toán thực tiễn

Hiện tại, mặc dù Canada tạm tránh được một số tác động từ thuế quan nhờ vào Hiệp định Mỹ–Mexico–Canada (USMCA), nhưng thỏa thuận này sẽ sớm bước vào giai đoạn kiểm tra, và vẫn còn nhiều sự không chắc chắn về không gian đàm phán trong tương lai.

Ông Carney gần đây đã thăm Trung Quốc và thúc đẩy hợp tác giữa Canada và Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng mới và xe điện. Các thỏa thuận liên quan được cho là có thể giúp đưa các sản phẩm xe điện có giá cạnh tranh vào thị trường Canada, nhưng điều này cũng khiến một số chính khách Mỹ cảm thấy lo ngại.

Trong bối cảnh quan hệ Mỹ–Canada đã căng thẳng vì các vấn đề thương mại, chính sách công nghiệp và an ninh, Carney lại đồng thời phát đi tín hiệu cứng rắn với Mỹ và mở cửa với Trung Quốc, khiến chiến lược ngoại giao của ông càng trở nên gây tranh cãi và dễ bị Washington giải thích là “định vị lại quan hệ đồng minh”.

Tờ Globe and Mail của Canada nhận định rằng trong bối cảnh tình hình quốc tế đang có nhiều biến động và nền kinh tế ngày càng liên kết chặt chẽ, việc duy trì sự cân bằng giữa việc kiên định với lập trường và duy trì hợp tác với Mỹ sẽ là thử thách lâu dài đối với Chính phủ Carney.