Mỹ dồn 12 chiến hạm tới Trung Đông, ảnh vệ tinh hé lộ đợt triển khai chưa từng có

Trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Iran tiếp tục căng thẳng và hai bên sắp tiến hành vòng đàm phán quan trọng tại Thụy Sĩ, nhóm kiểm chứng sự thật của BBC thông qua ảnh vệ tinh đã xác nhận Mỹ đang triển khai lực lượng quân sự với quy mô chưa từng có tại các vùng biển xung quanh Iran.

Đợt triển khai này không chỉ bao gồm nhóm tác chiến tàu sân bay hạt nhân USS Abraham Lincoln, mà còn có sự tham gia sắp tới của chiến hạm lớn nhất thế giới – USS Gerald R. Ford, tạo nên thế trận răn đe hiếm thấy với hai tàu sân bay cùng hiện diện.

Các chuyên gia quân sự nhận định mức độ chuẩn bị hiện nay của quân đội Mỹ tại Trung Đông có “chiều sâu và tính liên tục cao hơn”, vượt xa những chiến dịch từng nhằm vào Venezuela hay các cơ sở hạt nhân của Iran trong những năm gần đây.

Ảnh vệ tinh hé lộ hành tung tàu sân bay

Ngày 17/2, BBC đưa tin các phóng viên kiểm chứng Richard Owen-Brown và Alex Murray đã sử dụng hình ảnh công khai từ vệ tinh châu Âu Sentinel-2 để xác định vị trí chính xác của tàu sân bay USS Abraham Lincoln.

Con tàu lớp Nimitz này hiện đang hoạt động tại Biển Ả Rập, cách bờ biển Oman khoảng 150 hải lý (240 km), tương đương khoảng 700 km ngoài khơi Oman.

Kể từ khi được cho là triển khai tới khu vực Vịnh Ba Tư vào cuối tháng 1, tàu sân bay này hầu như không xuất hiện trên ảnh vệ tinh do di chuyển qua các vùng biển quốc tế có mật độ phủ sóng vệ tinh thưa hơn. So với các tài sản quân sự trên bộ, lực lượng hải quân giữa đại dương khó bị theo dõi liên tục hơn.

USS Abraham Lincoln mang theo khoảng 90 máy bay các loại, bao gồm tiêm kích F-35 hiện đại, cùng khoảng 5.680 thủy thủ, sở hữu năng lực tác chiến trên không và trên biển rất mạnh.

Đáng chú ý hơn, tàu sân bay tối tân nhất của Hải quân Mỹ – USS Gerald R. Ford – đang trên đường tới Trung Đông và dự kiến sẽ đến nơi trong vòng ba tuần tới. Khi đó, Mỹ sẽ hình thành cấu hình hai nhóm tác chiến tàu sân bay quanh Iran – mức độ tập trung binh lực rất hiếm thấy trong các chiến dịch Trung Đông gần đây.

12 chiến hạm tạo thành mạng lưới bao vây

BBC xác nhận qua ảnh vệ tinh rằng hiện có tới 12 tàu chiến Mỹ được triển khai tại Trung Đông, tạo thành một mạng lưới tác chiến trên biển phức tạp và hùng hậu.

Xung quanh USS Abraham Lincoln là ba tàu khu trục lớp Arleigh Burke, cấu thành nhóm tác chiến có khả năng kiểm soát bầu trời, mặt biển và tấn công tầm xa.

Ngoài ra, hai tàu khu trục khác có khả năng phóng tên lửa tầm xa đang cơ động tại các vùng biển khác nhau, cung cấp hỏa lực linh hoạt.

3 tàu chuyên tác chiến ven bờ hiện neo đậu tại căn cứ hải quân Bahrain ở Vịnh Ba Tư – nơi đặt Bộ Tư lệnh Hạm đội 5 của Mỹ.

2 tàu khu trục khác xuất hiện gần căn cứ Souda Bay của Mỹ ở phía đông Địa Trung Hải, và một tàu khác đang hoạt động tại Biển Đỏ, tạo nên chuỗi chiến lược kéo dài từ Địa Trung Hải tới Ấn Độ Dương.

Sự phân bố này cho thấy Mỹ đang xây dựng một “vòng hiện diện nhiều tầng”, đảm bảo có thể nhanh chóng tung lực lượng hải – không quân vào bất kỳ kịch bản xung đột nào.

Iran đáp trả cứng rắn: Tập trận tại eo biển Hormuz

Trước màn phô trương sức mạnh của Mỹ, Iran đã nhanh chóng phản ứng. Ngày 6/2, sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ công bố hình ảnh USS Abraham Lincoln tại Biển Ả Rập, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran lập tức tiến hành cuộc tập trận hải quân quy mô lớn tại eo biển Hormuz.

Tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz là điều không thể phóng đại. Tuyến đường hẹp nằm giữa Oman và Iran này là một trong những hành lang vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua đây, bao gồm phần lớn dầu xuất khẩu từ đảo Kharg của Iran. Bất kỳ xung đột quân sự nào tại khu vực này đều có thể gây tác động nghiêm trọng đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Chỉ huy IRGC, Thiếu tướng Mohammad Pakpour, đã trực tiếp thị sát cuộc diễn tập. Theo hãng thông tấn Tasnim, các tàu Iran đã phóng tên lửa trong khuôn khổ tập trận, thể hiện năng lực phong tỏa eo biển và tấn công mục tiêu trên biển. Đây được xem là tín hiệu rõ ràng gửi tới Washington rằng Tehran có khả năng và sẵn sàng cắt đứt tuyến vận tải năng lượng quan trọng này nếu cần thiết.

Chuyên gia: Quy mô răn đe vượt tiền lệ

Giám đốc điều hành công ty tư vấn rủi ro Sybilline, chuyên gia tình báo quân sự Justin Crump, nhận định mức độ chuẩn bị hiện nay của Mỹ “có chiều sâu và tính bền vững cao hơn”, vượt xa chiến dịch nhằm vào cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1 cũng như chiến dịch không kích các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6 năm ngoái mang tên Búa Đêm.

Trong chiến dịch đối với Venezuela, Mỹ từng triển khai USS Gerald R. Ford tới vùng Caribe cùng 8 tàu chiến, nhưng số lượng máy bay sử dụng ít hơn do có thể hỗ trợ từ lãnh thổ Mỹ hoặc Puerto Rico.

Còn trong chiến dịch Búa Đêm, Mỹ triển khai hai nhóm tác chiến tàu sân bay tại Trung Đông, 5 tàu khu trục ở Địa Trung Hải và Biển Đỏ, 3 tàu tác chiến tại Vịnh Ba Tư, cùng các phi đội tiêm kích và máy bay tiếp dầu điều từ Mỹ sang châu Âu. Máy bay ném bom tàng hình B-2 thực hiện nhiệm vụ tấn công các cơ sở Fordow, Isfahan và Natanz xuất phát trực tiếp từ bang Missouri.

Theo Crump, với số lượng tàu chiến, máy bay và 8 căn cứ không quân hiện có trong khu vực, Mỹ hiện đủ khả năng tiến hành các đợt không kích “mật độ cao và kéo dài”, có thể đạt khoảng 800 phi vụ mỗi ngày.

Ông nhấn mạnh: “Đây không chỉ là chuẩn bị cho một đòn đánh đơn lẻ, mà là triển khai răn đe rộng hơn, có thể mở rộng hoặc thu hẹp tùy tình hình. Mục tiêu là duy trì năng lực tác chiến và đối phó mọi phản ứng tiềm tàng từ Iran – bao gồm cả các hành động nhằm vào Israel”.

Thời điểm cực kỳ nhạy cảm

Đợt tập trung quân sự quy mô lớn này diễn ra đúng vào thời điểm Mỹ và Iran dự kiến tổ chức vòng đàm phán thứ hai tại Thụy Sĩ vào ngày 17/2. Tehran cho biết nội dung tập trung vào chương trình hạt nhân và khả năng Mỹ dỡ bỏ trừng phạt kinh tế, trong khi Washington muốn mở rộng phạm vi thảo luận.

Các chuyên gia cho rằng đây vừa là “quân bài trên bàn đàm phán”, vừa là “biện pháp bảo hiểm ngoài bàn đàm phán”.

Mục tiêu của Mỹ không hẳn là tiến hành tấn công phủ đầu, mà là bảo đảm có thể áp chế mọi phản ứng tiềm tàng từ Iran trong mọi kịch bản, đồng thời trấn an các đồng minh trong khu vực, đặc biệt là Israel.

An ninh năng lượng và tác động toàn cầu

Vị thế chiến lược của eo biển Hormuz khiến bất kỳ xung đột nào cũng có thể gây hiệu ứng domino đối với kinh tế toàn cầu. Iran nhiều lần ám chỉ sẽ sử dụng “lá bài Hormuz” để đáp trả sức ép quân sự, bằng cách phong tỏa hoặc gây gián đoạn tuyến hàng hải nhằm đẩy giá dầu tăng vọt.

Tuy nhiên, sự hiện diện tăng cường của hải – không quân Mỹ tại Biển Đỏ, Vịnh Oman và Biển Ả Rập nhằm giảm thiểu hiệu quả của kịch bản này, thông qua tuần tra tăng cường, năng lực rà phá thủy lôi, hệ thống phòng không và đánh chặn tên lửa.

Với USS Abraham Lincoln đã hiện diện gần Iran, USS Gerald R. Ford sắp đến nơi cùng hệ thống tàu khu trục và căn cứ không quân khu vực hỗ trợ, căng thẳng quân sự tại Trung Đông khó có thể hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Diễn biến tương lai sẽ phụ thuộc vào kết quả đàm phán Mỹ – Iran tại Thụy Sĩ, tình hình nội bộ Iran, các xung đột ủy nhiệm trong khu vực và phản ứng của thị trường năng lượng toàn cầu.