Mỹ – Iran vừa đánh vừa đàm; ông Rubio: Vẫn cần thêm vài ngày để đạt thỏa thuận

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Ba (26/5) cho biết, việc đạt được thỏa thuận với Iran có thể “vẫn cần thêm vài ngày nữa”, đồng thời nhấn mạnh tuyến huyết mạch năng lượng toàn cầu là eo biển Hormuz phải được duy trì thông suốt.

Hiện ông Rubio đang có chuyến thăm kéo dài 4 ngày tại Ấn Độ. Khi đến Jaipur, Ấn Độ, ông phát biểu với báo giới tại sân bay: “Eo biển phải được mở. Dù thế nào đi nữa, nó cũng sẽ được mở. Vì vậy, nó phải được mở”.

Ông nói: “Những gì đang diễn ra ở đó là không hợp pháp, là phi pháp; đối với thế giới thì không thể duy trì và cũng không thể chấp nhận được. Tôi không biết có quốc gia nào trên thế giới ủng hộ chế độ thu phí đó”.

Ông cho biết, ngoài chính quyền Iran ra, không có quốc gia nào trên thế giới ủng hộ chế độ thu phí này. Ông nói: “Điều đó là không thể chấp nhận được. Eo biển cần phải được duy trì mở, thông suốt và không thu phí qua lại. Một khi đạt được thỏa thuận, điều này phải được thực hiện ngay lập tức”.

Trong khi đó, quân đội Mỹ tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công mang tính phòng vệ nhằm vào các mục tiêu của Iran, thể hiện sức ép song song giữa ngoại giao và quân sự. Trước đó tại New Delhi, ông từng nói với truyền thông rằng phía Mỹ sẽ ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhưng nếu thất bại thì sẽ cân nhắc “phương án khác” để xử lý vấn đề Iran.

Ông tiết lộ hiện trên bàn đàm phán đã có “những nội dung khá vững chắc”, bao gồm phương án mở lại eo biển, cũng như các cuộc đàm phán “rất thực chất, quan trọng và có thời hạn” liên quan đến vấn đề hạt nhân.

• Mỹ không kích tự vệ, đánh tàu rải mìn và vị trí phóng tên lửa của Iran

Đàm phán tại Doha tập trung vào tài chính và năng lượng hạt nhân

Trong khi đó, đại diện đàm phán cấp cao của Iran, Ngoại trưởng và Thống đốc Ngân hàng Trung ương nước này đang gặp Thủ tướng Qatar tại Doha nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài 3 tháng.

Theo Reuters, trọng tâm thảo luận xoay quanh quyền lưu thông qua eo biển Hormuz, cách xử lý kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của Iran, cũng như việc giải phóng các khoản tài sản ở nước ngoài đang bị phong tỏa của Iran như một phần trong thỏa thuận cuối cùng.

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei giữ lập trường thận trọng hơn, cho rằng thỏa thuận chưa phải là “điều sắp xảy ra ngay lập tức”, đồng thời nhấn mạnh vấn đề hạt nhân nên được thảo luận sau khi đạt được thỏa thuận khung.

Ông Trump cảnh báo: Không phải thỏa thuận tốt thì miễn bàn

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng các cuộc đàm phán với Iran đang tiến triển “thuận lợi”, nhưng đồng thời cũng cảnh báo rằng nếu đàm phán thất bại, Mỹ sẽ phát động một đợt tấn công mới.

Ông nhấn mạnh: “Hoặc đây sẽ là một thỏa thuận tốt cho tất cả mọi người, hoặc sẽ không có bất kỳ thỏa thuận nào”.

Ông tái khẳng định mục tiêu chiến lược là ngăn chặn Iran sử dụng uranium làm giàu cấp độ cao để phát triển vũ khí hạt nhân.

Vừa đánh vừa đàm, tình hình khu vực vẫn căng thẳng

Mặc dù hai bên đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn từ đầu tháng Tư, nhưng xung đột quân sự vẫn chưa chấm dứt. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ hôm thứ Hai xác nhận quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu rải thủy lôi và bệ phóng tên lửa ở miền nam Iran, gọi đây là hành động “mang tính phòng vệ” để bảo vệ lực lượng trước các mối đe dọa. Phía Iran thì tuyên bố đã sử dụng hệ thống phòng không mới để bắn hạ một máy bay không người lái tàng hình “thù địch”.

Ngoài ra, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng tuyên bố sẽ tăng cường tấn công lực lượng Hezbollah bên trong lãnh thổ Lebanon, cho thấy căng thẳng tại Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt.

Thế bế tắc tại eo biển Hormuz đã gây tác động nghiêm trọng đến kinh tế toàn cầu. Dữ liệu cho thấy lưu lượng tàu thuyền qua eo biển này trước xung đột vào khoảng 125–140 chuyến mỗi ngày, hiện mới chỉ phục hồi lên mức vài chục chuyến, khiến giá dầu biến động mạnh, đồng thời đẩy chi phí nhiên liệu, phân bón và lương thực toàn cầu tăng cao.

Tại Hội nghị Ngoại trưởng Đối thoại An ninh Bộ tứ (Quad) ở New Delhi hôm thứ Ba, Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar cũng cho rằng các quốc gia cần nghiêm túc đối mặt với vấn đề tắc nghẽn vận tải và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Trong cuộc họp, ông Rubio kêu gọi Quad chuyển mình từ một diễn đàn chỉ để thảo luận vấn đề sang một cơ chế có thể thực hiện “những hành động cụ thể”, nhằm cùng nhau bảo vệ khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở.