Ngoại trưởng Rubio: Thỏa thuận khoáng sản là ‘bước quan trọng để chấm dứt chiến tranh’

Thỏa thuận về tài nguyên thiên nhiên được ký kết giữa Washington và Kiev là một “bước quan trọng” hướng tới việc kết thúc chiến tranh Nga-Ukraine, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio tuyên bố.

Thỏa thuận được mong đợi từ lâu này, trong đó cho phép Washington khai thác trữ lượng khoáng sản dồi dào của Ukraine để đổi lấy hỗ trợ phục hồi kinh tế cho nước này, đã được ký kết vào ngày thứ Tư (30/4).

Đáng chú ý, theo hãng tin Reuters, thỏa thuận đó không bao gồm bất kỳ điều khoản nào về việc Hoa Kỳ cung cấp đảm bảo an ninh cho Ukraine, dù điều này từng được xem là “một trong những mục tiêu ban đầu” của Kiev. Tờ ‘New York Times’ cho biết khái niệm về đảm bảo an ninh đã bị Washington bác bỏ “từ sớm trong quá trình đàm phán.”

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào thứ Năm (1/5), ông Rubio đã cảm ơn Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, rằng thỏa thuận này đã được ký kết dưới sự lãnh đạo của ông. Ông Rubio gọi đây là “một cột mốc trong sự thịnh vượng chung của chúng ta và là bước quan trọng trong việc chấm dứt cuộc chiến này”. 

Các cuộc đàm phán về thỏa thuận kéo dài trong nhiều tháng, mặc dù cả hai bên đều dự định hoàn tất trong chuyến thăm của Tổng thống Ukraine Zelensky tới Nhà Trắng vào cuối tháng Hai, nhưng cuộc gặp có sự tham gia của báo giới đã dẫn đến một cuộc đối đầu căng thẳng, trong đó ông Trump cáo buộc nhà lãnh đạo Ukraine vô ơn và “đang đánh cược với Thế chiến thứ ba.” Sau đó các bên đã nối lại đàm phàn và bước đột phá lớn nhất có lẽ là sau cuộc họp nhanh giữa ông Trump và ông Zelensky tại Rome gần đây khi hai nhà lãnh đạo cùng tới dự tang lễ Giáo hoàng Francis. 

Thỏa thuận khoáng sản được ký kết trong bối cảnh Washington đang đàm phán với Moskva về một thỏa thuận hòa bình có thể chấm dứt cuộc chiến tranh Nga-Ukraine đã kéo dài hơn ba năm. Nhiều nguồn tin truyền thông cho biết đề xuất của Hoa Kỳ bao gồm việc Washington công nhận chủ quyền của Nga đối với Crimea. Ngoài ra, thỏa thuận hoà bình được cho là sẽ “đóng băng” cuộc xung đột dọc theo chiến tuyến hiện tại và công nhận quyền kiểm soát của Moskva đối với các phần lớn của bốn vùng lãnh thổ Ukraine cũ, đã bỏ phiếu gia nhập Nga.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lệnh ngừng tất cả các hoạt động quân sự chống lại lực lượng Ukraine từ nửa đêm ngày 7 tháng 5 đến nửa đêm ngày 10 tháng 5, với lý do “nhân đạo.” Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nhấn mạnh rằng Nga xem lệnh ngừng bắn là “sự khởi đầu cho các cuộc đàm phán trực tiếp với Kiev mà không có điều kiện tiên quyết”. 

Ông Zelensky đã gọi tuyên bố ngừng bắn trong ba ngày của Moskva là một “nỗ lực thao túng”, và cho biết ông muốn một lệnh ngừng bắn kéo dài 30 ngày ngay lập tức. Theo ông Lavrov, “một lệnh ngừng bắn [30 ngày] trong tình huống này được coi là một điều kiện sẽ bị lợi dụng để tiếp tục hỗ trợ chế độ Kiev và củng cố năng lực quân sự của họ”.