Nguồn tin: Các trường đại học thuộc quân công TQ đang tìm kiếm chip H200 của Nvidia

Sau khi Mỹ nới lỏng một phần các hạn chế xuất khẩu chip trí tuệ nhân tạo (AI) sang Trung Quốc, nhiều trường đại học và viện nghiên cứu Trung Quốc có quan hệ hợp tác với hệ thống công nghiệp quốc phòng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang tích cực tìm cách tiếp cận các chip AI cao cấp của hãng NVIDIA. Động thái này làm dấy lên lo ngại trong giới chính trị và an ninh quốc gia Mỹ về khả năng các công nghệ tiên tiến có thể được sử dụng cho mục đích quân sự.

Theo một bài điều tra của Bloomberg dựa trên thông tin mua sắm công khai và các tài liệu nghiên cứu, ít nhất 7 trường đại học Trung Quốc có quan hệ mật thiết với ngành công nghiệp quốc phòng hoặc quân đội Trung Quốc đã tìm cách tiếp cận hoặc thuê năng lực tính toán của chip Nvidia H200 trong vòng một năm qua.

Trong số đó, Đại học Hàng không Vũ trụ Bắc Kinh và Đại học Bách khoa Tây Bắc đều thuộc nhóm các trường đại học được gọi là “Quốc phòng Thất tử” của Trung Quốc và đã bị đưa vào Danh sách Thực thể của Bộ Thương mại Mỹ.

Cuộc điều tra cho thấy các khoa và đơn vị nghiên cứu liên quan không tìm cách mua trực tiếp phần cứng chip H200 mà chủ yếu tìm kiếm dịch vụ thuê năng lực tính toán được vận hành trên nền tảng các chip này. Điều đó cho phép họ tiếp cận sức mạnh xử lý của dòng chip AI tiên tiến mà không cần sở hữu trực tiếp thiết bị vật lý.

Chip H200 hiện là bộ xử lý AI có hiệu năng cao nhất mà Mỹ cho phép xuất khẩu sang Trung Quốc. Theo một báo cáo năm 2025 của Council on Foreign Relations, năng lực tính toán của H200 cao gấp hơn sáu lần so với chip H20, mẫu chip trước đó được phép bán cho thị trường Trung Quốc.

Đầu năm 2026, Bộ Thương mại Mỹ chính thức công bố các quy định liên quan, cho phép những người mua Trung Quốc đã được thẩm định và xác minh được phép mua chip H200. Tuy nhiên, quy định này cũng nêu rõ rằng các chip này không được sử dụng cho mục đích quân sự.

Bloomberg đồng thời phát hiện rằng ngoài H200, hơn 25 trường đại học và phòng thí nghiệm có quan hệ hợp tác với hệ thống công nghiệp quốc phòng Trung Quốc đã sử dụng hoặc tìm cách tiếp cận các dòng chip AI đời cũ hơn của Nvidia kể từ năm 2011. Các dòng chip này bao gồm A100, A800, H20 và H100.

Thông tin công khai từ một số trường đại học cho thấy các trung tâm siêu máy tính của họ đã triển khai số lượng lớn sản phẩm của Nvidia làm hạ tầng tính toán phục vụ nghiên cứu khoa học. Các hệ thống này được sử dụng cho những tác vụ đòi hỏi năng lực xử lý cao như trí tuệ nhân tạo, mô phỏng kỹ thuật, phân tích dữ liệu lớn và nghiên cứu khoa học tiên tiến.

Mô hình thuê năng lực tính toán trở thành tâm điểm giám sát

Các nhà phân tích cho rằng việc một số tổ chức lựa chọn thuê dịch vụ năng lực tính toán từ các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài thay vì trực tiếp nhập khẩu chip đang đặt ra những thách thức mới đối với hệ thống kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Do bản thân các chip không thực sự được đưa vào lãnh thổ Trung Quốc mà chỉ cung cấp dịch vụ tính toán từ xa thông qua mạng internet, một số giao dịch như vậy có thể không được xem là hoạt động xuất khẩu theo cách hiểu truyền thống.

Ông Michael Deng, chuyên gia phân tích của Bloomberg, cho biết nhiều hồ sơ xin thuê năng lực tính toán có quy mô khá nhỏ, thường chỉ liên quan đến một máy chủ được trang bị vài GPU. Quy mô này thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu tính toán của các tập đoàn công nghệ lớn như Alibaba Group hay Baidu khi huấn luyện các mô hình AI quy mô lớn.

Tuy nhiên, ông lưu ý rằng ngay cả những cấu hình tương đối nhỏ này vẫn đủ để hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và phát triển trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo quân sự, tác chiến mạng cũng như các hệ thống vũ khí tự động.

Một số chuyên gia Mỹ nhận định rằng mặc dù số lượng chip được sử dụng có thể không lớn, nhưng các chip AI cao cấp như Nvidia H200 vẫn có khả năng nâng cao đáng kể hiệu quả huấn luyện mô hình và suy luận AI. Vì vậy, chúng được xem là có giá trị quan trọng đối với các hoạt động nghiên cứu quân sự và an ninh mạng.

Bối cảnh cuộc cạnh tranh Mỹ – Trung về kiểm soát chip AI

Kể từ năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nới lỏng một phần các hạn chế xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc, sau những nỗ lực vận động mạnh mẽ từ ông Jensen Huang, CEO của NVIDIA.

Tuy nhiên, nhằm hỗ trợ ngành công nghiệp bán dẫn trong nước, chính quyền Trung Quốc vẫn hạn chế các doanh nghiệp AI trong nước mua số lượng lớn chip H200. Dù vậy, các trường đại học và viện nghiên cứu có liên hệ với quân đội Trung Quốc vẫn tiếp tục tìm cách tiếp cận các nguồn lực tính toán dựa trên loại chip này.

Về phía Nvidia, công ty cho rằng quân đội Trung Quốc khó có thể chỉ dựa vào một số lượng nhỏ GPU để thúc đẩy các chương trình AI quân sự quy mô lớn, bởi Trung Quốc hiện đã sở hữu nguồn cung chip nội địa đáng kể. Trước đó, ông Jensen Huang từng nhận định rằng các doanh nghiệp Trung Quốc có năng lực phát triển chip và công nghệ riêng, do đó việc quy toàn bộ sự phát triển của ngành công nghệ và trí tuệ nhân tạo Trung Quốc cho chip Mỹ là không phản ánh đúng thực tế.

Tuy nhiên, một số chuyên gia Mỹ cho rằng mặc dù Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình tự chủ công nghệ bán dẫn, các doanh nghiệp như Huawei và Semiconductor Manufacturing International Corporation vẫn còn khoảng cách nhất định so với các công ty hàng đầu của Mỹ về cả hiệu năng lẫn năng lực sản xuất chip AI cao cấp. Vì vậy, các sản phẩm của Nvidia vẫn có sức hấp dẫn lớn đối với hoạt động nghiên cứu và phát triển AI tiên tiến tại Trung Quốc.

Gần đây, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, Brian Mast, cho biết mối quan tâm lớn nhất của Washington là ngăn chặn các chip AI tiên tiến rơi vào tay những đơn vị sử dụng cuối cùng thuộc quân đội Trung Quốc.

Ông cảnh báo rằng công nghệ AI đang được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực quân sự như phân tích tình báo, tác chiến mạng và phát triển các hệ thống vũ khí tự động. Do đó, theo ông, Quốc hội Mỹ cần tăng cường hơn nữa việc giám sát và kiểm soát các hoạt động xuất khẩu liên quan đến công nghệ AI tiên tiến.

Mỹ tăng cường ngăn chặn chip AI chảy vào Trung Quốc

Trong khi đó, chính phủ Mỹ đang tiếp tục siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ.

Theo hãng tin Reuters, ngày 31/5, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương Mại đã ban hành hướng dẫn mới, quy định rõ rằng các doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc vẫn phải tuân thủ các yêu cầu về giấy phép xuất khẩu của Mỹ, ngay cả khi họ mua chip AI cao cấp thông qua các công ty con ở nước ngoài.

Quy định mới chủ yếu nhằm vào việc một số doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng các công ty con tại nước thứ ba, chẳng hạn như Malaysia, để tiếp cận các chip AI tiên tiến của Mỹ.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, trong giai đoạn các quy định quản lý chưa được làm rõ, một số doanh nghiệp Trung Quốc có thể đã thu được lượng lớn chip AI cao cấp thông qua các cơ sở hoạt động ở nước ngoài.

Một người quen thuộc với chuỗi cung ứng ước tính số lượng chip AI tiên tiến được chuyển tới các doanh nghiệp Trung Quốc theo hình thức này có thể lên tới hàng trăm nghìn chiếc.