Nhật Bản – Malaysia tăng cường hợp tác an ninh hàng hải và năng lượng

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã có cuộc hội đàm thượng đỉnh với Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim tại Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản vào thứ Tư (10/6). Hai bên đã trao đổi sâu rộng về các vấn đề như an ninh, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và hợp tác kinh tế – thương mại, đồng thời xác nhận sẽ tiếp tục tăng cường “Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện” giữa hai nước.

Trước khi bước vào hội đàm, Nhật Bản đã tổ chức lễ đón chính thức theo nghi thức ngoại giao tại Phủ Thủ tướng, với sự tham gia của đội danh dự. Sau đó, lãnh đạo hai nước tiến hành hội đàm chính thức, họp báo chung và dùng bữa trưa làm việc.

Phát biểu tại cuộc họp báo, bà Takaichi Sanae cho biết Nhật Bản và Malaysia là những đối tác quan trọng cùng chia sẻ các giá trị và nguyên tắc cơ bản, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tầm nhìn “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở” (FOIP).

Năm 2027 sẽ đánh dấu 70 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Nhật Bản và Malaysia. Hai bên xác nhận sẽ tiếp tục làm sâu sắc hơn mối quan hệ hữu nghị lâu dài được vun đắp qua nhiều năm, dựa trên nền tảng “Chính sách Hướng Đông” do cựu Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad khởi xướng vào thập niên 1980, đồng thời mở rộng giao lưu hai chiều và hợp tác thực chất.

Tăng cường hợp tác an ninh hàng hải

Trong lĩnh vực an ninh, hai bên nhất trí rằng hợp tác an ninh hàng hải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bà Takaichi cho biết Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản và Hải quân Hoàng gia Malaysia sẽ tiếp tục tiến hành các cuộc tập trận chung, đồng thời Nhật Bản sẽ hỗ trợ Malaysia nâng cao năng lực thông qua cơ chế “Hỗ trợ Tăng cường Năng lực An ninh Chính phủ” (OSA).

Ngoài ra, các cơ quan thực thi pháp luật trên biển của hai nước đã ký kết văn kiện hợp tác mới, qua đó sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp trong các lĩnh vực như huấn luyện chung và thực thi pháp luật trên biển. Bà Takaichi nhấn mạnh rằng, với tư cách là những quốc gia cùng phụ thuộc vào các tuyến hàng hải quan trọng (Sea Lanes), việc Nhật Bản và Malaysia tăng cường hợp tác trong lĩnh vực biển sẽ góp phần duy trì an toàn và ổn định hàng hải trong khu vực.

Những năm gần đây, Nhật Bản không ngừng tăng cường hợp tác an ninh với các quốc gia Đông Nam Á nhằm ứng phó với môi trường an ninh ngày càng phức tạp tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Malaysia nằm tại eo biển Malacca, tuyến hàng hải trọng yếu kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, giữ vị trí chiến lược quan trọng trong cấu trúc an ninh hàng hải của khu vực.

Tập trung vào năng lượng và chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng

Về hợp tác kinh tế và năng lượng, bà Takaichi cho biết Malaysia là đối tác thương mại và đầu tư quan trọng của Nhật Bản. Bà nhấn mạnh rằng triết lý phát triển “Malaysia MADANI” do chính phủ của Thủ tướng Anwar thúc đẩy có mức độ tương đồng cao với chiến lược tăng trưởng kinh tế mà Nhật Bản đang theo đuổi; vì vậy, hai bên sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác giữa chính phủ và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng bất ổn, bà Takaichi nhấn mạnh Malaysia, với vai trò là một trong những nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) quan trọng cho Nhật Bản, đang giữ vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng của nước này. Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác về cung ứng LNG, nguyên liệu sản xuất phân bón và các nguồn năng lượng khác trong khuôn khổ sáng kiến “POWERR Asia” (Quan hệ Đối tác về Khả năng Phục hồi Nguồn cung Năng lượng và Tài nguyên Khu vực châu Á) do Nhật Bản đề xuất, nhằm nâng cao năng lực bảo đảm an ninh năng lượng.

Hai bên cũng đạt được đồng thuận về việc tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng. Bà Takaichi cho biết Nhật Bản và Malaysia sẽ phối hợp với các quốc gia có cùng quan điểm, cũng như hợp tác với các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Ngân hàng Thế giới, để thúc đẩy khai thác, tái chế và xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng. Trong thời gian hội đàm, hai bên đã ký kết nhiều văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh năng lượng, chuyển đổi năng lượng và tái chế tài nguyên khoáng sản quan trọng.

Cùng nâng cao khả năng chống chịu của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương

Bà Takaichi cho rằng tình hình quốc tế hiện nay ngày càng nghiêm trọng, và dù là trong lĩnh vực an ninh, hợp tác năng lượng hay xây dựng chuỗi cung ứng, tất cả đều sẽ góp phần nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và khả năng chống chịu của Nhật Bản, Malaysia cũng như toàn bộ khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Bà nhấn mạnh hai bên sẽ lấy cuộc hội đàm lần này làm cơ hội để tiếp tục củng cố Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện và đưa hợp tác song phương lên tầm cao mới.

Nhật Bản và Malaysia đã nâng cấp quan hệ song phương lên thành “Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện” vào năm 2023. Những năm gần đây, hai nước ngày càng tăng cường tương tác trong các lĩnh vực như hợp tác quốc phòng, an ninh chuỗi cung ứng, ngành công nghiệp bán dẫn và chuyển đổi năng lượng. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cơ cấu, cả hai nước đều mong muốn tăng cường ổn định khu vực và an ninh kinh tế thông qua việc làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác.