Nhật Bản sẽ đầu tư 73 tỷ đô la vào lĩnh vực năng lượng của Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Takashi Sanae đã có cuộc gặp chính thức tại Nhà Trắng vào thứ Năm (19/3). Hai bên công bố một loạt thỏa thuận hợp tác nhằm tăng cường quan hệ đồng minh, trong đó bao gồm việc Nhật Bản sẽ đầu tư 73 tỷ USD vào lĩnh vực năng lượng của Mỹ, đồng thời đưa ra một kế hoạch hành động về chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và đất hiếm nhằm đối phó với sự ép buộc kinh tế từ Trung Quốc và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Theo bản thông tin tổng quan do Nhà Trắng công bố, khoản đầu tư 73 tỷ USD này là phần thứ hai trong kế hoạch đầu tư tổng cộng 550 tỷ USD của Nhật Bản tại Mỹ nhằm đổi lấy việc được miễn thuế quan từ phía Mỹ.

Các cam kết đầu tư cụ thể bao gồm việc GE Vernova Hitachi xây dựng các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) tại bang Tennessee và Alabama, với tổng vốn đầu tư dự kiến lên tới 40 tỷ USD; ngoài ra, khoảng 33 tỷ USD sẽ được dùng để xây dựng các cơ sở phát điện bằng khí tự nhiên tại Pennsylvania và Texas.

GE Vernova Hitachi là công ty liên doanh giữa General Electric (GE) và tập đoàn điện tử tổng hợp của Nhật Bản Hitachi.

Nhà Trắng cho biết các dự án này sẽ giúp ổn định giá điện tại Mỹ và cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu đang tăng trưởng nhanh.

Trước đó, Mỹ và Nhật đã thống nhất đợt đầu tiên của các dự án đầu tư, trong đó Nhật Bản đầu tư 36 tỷ USD để triển khai ba dự án lớn tại Mỹ: xây dựng nhà máy điện khí tự nhiên công suất 9,2GW tại Ohio; xây dựng cơ sở xuất khẩu dầu thô nước sâu tại Vịnh Mexico; và phát triển năng lực sản xuất kim cương tổng hợp tại Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài.

Thiết lập cơ chế “giá sàn” cho khoáng sản, điều chỉnh méo mó thị trường

Trong lĩnh vực an ninh kinh tế, hai nước chính thức khởi động “Kế hoạch hành động về khoáng sản quan trọng”, nhằm phát triển các phương án thay thế để giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ Trung Quốc. Hai bên nhấn mạnh mục tiêu của kế hoạch là “đạt được những kết quả cụ thể trong ngắn hạn nhằm đảm bảo khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng song phương”.

Mặc dù tài liệu không nêu đích danh quốc gia cụ thể, nhưng cho biết kế hoạch nhằm khắc phục những “méo mó do các chính sách và thực tiễn phi thị trường phổ biến gây ra”. Reuters nhận định điều này rõ ràng ám chỉ Trung Quốc.

Kế hoạch cho rằng việc điều chỉnh các méo mó này là cấp thiết, bởi chúng khiến chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng của các nền kinh tế thị trường “rất dễ bị tổn thương trước các rủi ro gián đoạn, bao gồm cả ép buộc kinh tế”.

Tuyên bố nhấn mạnh thêm rằng khoáng sản quan trọng là “tài sản chiến lược không thể thiếu” trong nền kinh tế công nghiệp hiện đại và đổi mới, và việc khắc phục các điểm yếu trong chuỗi cung ứng là vô cùng cấp bách; chỉ khi xây dựng được chuỗi cung ứng đa dạng, có khả năng chống chịu và dựa trên nguyên tắc thị trường thì mới đảm bảo được an ninh kinh tế và quốc gia.

Giai đoạn đầu của kế hoạch sẽ tập trung vào việc thảo luận và điều phối chính sách thương mại đối với một số khoáng sản cụ thể, bao gồm thiết lập cơ chế “giá sàn”, đồng thời nghiên cứu cách đưa cơ chế này vào các thỏa thuận cung ứng đa phương với các quốc gia khác.

Hai bên chưa nêu rõ những khoáng sản nào sẽ áp dụng cơ chế “giá sàn” trước, nhưng Nhà Trắng liệt kê 13 dự án được hai chính phủ hỗ trợ, bao gồm tái chế đất hiếm, nickel, gallium, lithium và fluorspar.

Hợp tác khai thác biển sâu và công nghệ tiên tiến

Hai nước cũng ký một biên bản ghi nhớ về hợp tác khai thác khoáng sản biển sâu, nhằm đẩy nhanh nghiên cứu và phát triển công nghệ liên quan. Trọng tâm hợp tác bao gồm việc khai thác bùn đất hiếm gần đảo Minamitorishima của Nhật Bản, nơi được cho là có nguồn tài nguyên “có thể đáp ứng nhu cầu công nghiệp trong hàng trăm năm”.

Trong lĩnh vực công nghệ và không gian, hai bên cũng sẽ tăng cường hợp tác trong trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và chương trình đưa người lên Mặt Trăng “Artemis”, bao gồm việc Nhật Bản phát triển xe tự hành có người lái phục vụ phi hành gia.

Tăng mạnh năng lực tên lửa, răn đe Trung Quốc và Triều Tiên

Về quốc phòng, Mỹ và Nhật xác nhận sẽ tiếp tục tăng cường năng lực răn đe tập thể. Nhật Bản cam kết nâng sản lượng tên lửa phòng thủ SM-3 Block IIA trong nước lên gấp bốn lần, đồng thời cùng Mỹ nghiên cứu kế hoạch sản xuất chung tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến (AMRAAM).

Hai bên cũng tái khẳng định sẽ triển khai các năng lực tiên tiến tại Nhật Bản nhằm thiết lập thế trận phòng thủ vững chắc. Trong năm nay, hai nước sẽ duy trì phối hợp chặt chẽ và tiếp tục thúc đẩy dựa trên việc triển khai thành công hệ thống tên lửa Typhon của Mỹ tại Nhật vào năm 2025.

Về tình hình khu vực, lãnh đạo hai nước nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình và ổn định tại eo biển Đài Loan.

Tuyên bố nêu rõ hòa bình tại eo biển Đài Loan là “yếu tố không thể thiếu đối với an ninh khu vực và thịnh vượng toàn cầu”, đồng thời phản đối mọi hành động nhằm đơn phương thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép.

Mỹ và Nhật cũng tái khẳng định cam kết thúc đẩy phi hạt nhân hóa hoàn toàn Triều Tiên và tăng cường quan hệ đối tác ba bên Mỹ–Nhật–Hàn.

Trần Đình/Epoch Times