TQ: Hai “quán mì 0 đồng” đông người xếp hàng, dư luận trái chiều

Trưa thứ Hai (2/11) người dân Nam Kinh, Trung Quốc xếp hàng dài trước hai “quán mì 0 đồng”, nơi người mở quán nói muốn làm việc thiện. Chủ một quán ăn giá rẻ gần đó thì cho biết khách đã giảm, dư luận phản ứng trái chiều.

Dương Tử Vãn báo cho biết hai quán nằm ở khu Ân Hạng, phường Mạt Lăng, quận Giang Ninh và khu Đại Sơn, quận Vũ Hoa Đài. Ông Trương, chủ hai quán, nói ông mở quán vì muốn làm thêm việc thiện. Quán không đặt điều kiện gì, ai muốn đến cũng được ăn mì miễn phí.

Quán ở khu Ân Hạng mở cửa từ tháng 10, mỗi bữa phát khoảng vài trăm suất mì chay. Quán không giới hạn thực khách theo tuổi hay hoàn cảnh kinh tế, yêu cầu chủ yếu chỉ là xếp hàng, giữ vệ sinh và không để thừa đồ ăn. Người đến ăn có cư dân quanh đó, người cao tuổi, công nhân vệ sinh môi trường và tài xế giao đồ ăn.

Một cư dân họ Lý sống một mình nói đã đến ăn 5-6 lần. Cư dân này thấy ăn ở đây rất tiện, đỡ phải một mình nấu nướng ở nhà, và còn định tham gia làm tình nguyện viên phục vụ bữa ăn.

Một người đàn ông họ Phan đang tìm việc quanh đó kể ông tạm thời chưa có việc làm, cũng không có chỗ ở cố định. Hôm trước, khi nghe nói quán phát mì miễn phí, ông xếp hàng hơn 10 phút để có một bát mì, và hôm sau lại đến.

Ông Trương cho biết trước đây ông từng kinh doanh buffet, nhưng vì có nhiều món nên một phần đồ ăn dễ bị bỏ phí. Về sau, ông chuyển sang phục vụ mì chay, món tương đối đơn giản. Ông mong vừa kiểm soát được chi phí và giảm lãng phí, vừa giúp nhiều người hơn có được một bữa ăn.

Ông nói sau này quán cũng sẽ không thu tiền, và hiện chưa đặt ra cách kiếm lời nào.

Quán ở khu Đại Sơn mở được khoảng 7-8 ngày, mỗi ngày có hơn 1.000 người đến ăn. Ban đầu ông Trương dự định mở 10 quán, mỗi ngày phát 5.000 bát mì. Hiện ông cho biết có thể mở thêm một quán trước, rồi tùy tình hình thực tế mới tính tiếp.

Các quán ăn xung quanh phản ứng khác nhau

Trước cảnh quán mì miễn phí hút khách, các hàng quán quanh đó phản ứng không giống nhau. Hôm thứ Năm (5/11), nhiều chủ quán gần đó cho biết lượng khách không bị ảnh hưởng vì họ bán món khác, trang tin Đại Tượng đưa tin.

Tuy nhiên, ông Dương, chủ một quán ăn giá rẻ ở khu Ân Hạng đã khoảng 15 năm, nói khách chính của quán là người lao động làm thuê quanh đó. Để vừa túi tiền của họ, quán bán giá thấp, mỗi suất trừ chi phí chỉ lãi hơn 1 nhân dân tệ, và ông sống chủ yếu nhờ bán được nhiều.

Từ khi quán mì 0 đồng gần đó khai trương, quán của ông ít khách đi, giờ trưa có lúc không có ai. Quán từng có vài nhân viên, nay chỉ còn một mình ông làm. Ông đang tính hết hợp đồng thuê mặt bằng thì không thuê tiếp.

Một nữ nhân viên ở một quán khác, bán mì xào có món ăn kèm, thì cho hay tạm thời chưa thấy ảnh hưởng rõ. Theo chị, quanh đó có nhiều quán ăn nhỏ, khách chọn quán theo giờ giấc và khẩu vị. Một số khách lớn tuổi biết có mì chay miễn phí nhưng ăn không quen vị, còn người đi làm đang vội chưa chắc đã muốn xếp hàng.

Làm sao dung hòa việc thiện với kinh doanh?

Cư dân mạng có nhiều ý kiến khác nhau về “quán mì 0 đồng”. Người ủng hộ cho rằng việc không đặt điều kiện về thân phận hay thu nhập giúp người cần giúp đỡ khỏi ngượng ngùng vì phải chứng minh mình nghèo mới được ăn. Cũng có người nói nguồn lực từ thiện nên ưu tiên người thật sự khó khăn, để việc giúp đỡ đúng đối tượng hơn.

Về ảnh hưởng tới các quán xung quanh, có người lo bữa ăn miễn phí có thể kéo bớt khách của các quán gần đó, nhất là gây sức ép lên những hộ kinh doanh nhỏ sống nhờ lãi mỏng, bán nhiều. Người khác lại cho rằng món ăn và nhóm khách của quán mì chay miễn phí không hoàn toàn giống các quán kia, nên không thể quy mọi thay đổi trong việc buôn bán cho quán mì này.

Một bài bình luận trên Trường Giang Nhật báo nhận định mô hình phát đồ ăn 0 đồng cho mọi người, không phân biệt ai, rất dễ chạm tới lằn ranh đỏ của cạnh tranh không lành mạnh. Cách kinh doanh với giá thấp hơn giá vốn rất nhiều như vậy sẽ nhanh chóng hút hết khách của mọi quán cùng loại quanh đó. Nhiều hộ kinh doanh cá thể vốn nhỏ hoàn toàn không đủ sức đua giá với cách làm này, khó trụ nổi, thậm chí phải đóng cửa.

Nếu người mở quán hoạt động vài tháng rồi rút đi, thị trường ăn uống của khu vực đã bị phá vỡ sẽ khó phục hồi nhanh, bài viết nêu. Khi đó, thiệt hại của người thuê mặt bằng và các hộ kinh doanh xung quanh, cùng cái giá ngầm người tiêu dùng phải trả vì về sau có ít lựa chọn ăn uống hơn, rốt cuộc đều do mọi bên tham gia thị trường trong khu vực cùng gánh.

Bài bình luận cho rằng làm việc thiện không thể đánh đổi bằng việc phá vỡ môi trường kinh doanh công bằng. Chỉ khi giữ vững những nguyên tắc tối thiểu của cạnh tranh mới dung hòa được sự ấm áp của việc thiện với sức sống của thị trường. Thay vì phục vụ miễn phí, nên bảo đảm và nâng cao chất lượng phục vụ ở mức giá hợp lý, như vậy mới bền lâu, chứ không chỉ là đề tài bàn tán nhất thời.