Nội tình vụ bà Susie Wiles rời ghế Chánh văn phòng Nhà Trắng

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo chọn ông Stephen Miller làm Chánh văn phòng Nhà Trắng, nguyên nhân bà Susie Wiles rời vị trí này trở thành tâm điểm chú ý. Một cựu cố vấn cáo buộc bà thiên vị các nhóm lợi ích vận động hành lang.

Tờ Daily Mail đưa tin một cựu cố vấn chính sách y tế đã công khai cáo buộc bà Wiles thiên vị lợi ích vận động hành lang của doanh nghiệp, và đặt nghi vấn rằng khách hàng của con gái bà được Nhà Trắng ưu đãi.

Các thông tin hiện có cho thấy nguyên nhân trực tiếp khiến bà Wiles mất chức vẫn là sự bất mãn của ông Trump đối với đội ngũ chính trị sau thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Những tranh cãi mới đây về lợi ích vận động hành lang cho thấy những bất đồng về chính sách bên trong Nhà Trắng, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận đây là nguyên nhân dẫn đến việc bà bị thay thế.

Sau thất bại bầu cử, niềm tin rạn nứt

Bà Wiles từng giúp ông Trump thắng cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 và phụ trách điều phối hoạt động của Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai. Thành tích chính trị đó không giúp bà vượt qua làn sóng quy trách nhiệm sau khi Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội.

Theo những người am hiểu sự việc, CNN đưa tin ông Trump đã tỏ ra rất không hài lòng với chiến lược của đội ngũ chính trị ngay trong đêm bầu cử, và bà Wiles là một trong những người bị quy trách nhiệm. Khi nhận thấy sự bất mãn của Tổng thống ngày càng rõ, bà quyết định từ chức vì cho rằng ông Trump nên chọn một người mà ông hoàn toàn tin tưởng để điều hành Nhà Trắng.

Các nguồn tin của Axios cũng cho biết việc bà Wiles rời đi là quyết định được hai bên thống nhất, nhưng nguyên nhân thúc đẩy vẫn là kết quả bầu cử. Ông Trump cho rằng bà phải chịu một phần trách nhiệm. Tuy nhiên, Tổng thống công khai phủ nhận việc thay nhân sự có liên quan đến kết quả bầu cử và nói rằng đơn giản là đã đến lúc thay đổi.

Dù cách lý giải có khác nhau, cả hai nguồn tin đều cho thấy một điểm chung: sự tin tưởng giữa bà Wiles và ông Trump, vốn là nền tảng giúp bà điều hành công việc hằng ngày tại Nhà Trắng, đã không còn như trước.

Cựu cố vấn cáo buộc: Gây quỹ lấn át cải cách y tế

Ông Calley Means, cựu cố vấn của Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., đã công khai chỉ trích bà Wiles và đội ngũ thân cận của bà trong chương trình podcast của Joe Rogan, theo Daily Mail.

Ông Means rời chính phủ 2 tuần trước. Ông cáo buộc bà Wiles quá chú trọng đến việc gây quỹ cho cuộc bầu cử giữa kỳ, khiến một số biện pháp cải thiện chế độ ăn uống của trẻ em bị cản trở bởi lợi ích của ngành công nghiệp đường và những tính toán về tài trợ chính trị.

Tờ The Hill cho biết ông Means còn cáo buộc các nỗ lực cải cách liên quan đến thuốc lá điện tử có hương vị, sản phẩm từ cây kratom và thực phẩm siêu chế biến cũng vấp phải sự cản trở ngay trong Nhà Trắng. Theo ông, Văn phòng Chánh văn phòng có quyền kiểm soát rất lớn đối với quá trình phê duyệt chính sách. Các bộ trong nội các muốn thúc đẩy một biện pháp thường phải được đội ngũ của bà Wiles chấp thuận trước.

Những cáo buộc này phản ánh sự bất đồng sâu sắc giữa phong trào “Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại” (MAHA) và đội ngũ phụ trách hoạt động chính trị của Nhà Trắng. Trong khi phe MAHA muốn thực hiện các cam kết cải cách, đội ngũ của bà Wiles bị cáo buộc đặt việc gây quỹ và tính toán bầu cử lên hàng đầu. Tuy nhiên, những nhận định về động cơ và các cuộc trao đổi nội bộ hiện chủ yếu xuất phát từ lời kể một phía của ông Means.

Hoạt động vận động hành lang của con gái bị nghi vấn, chưa có bằng chứng là nguyên nhân mất chức

Phần nhạy cảm nhất của cuộc tranh cãi liên quan đến Katie Wiles, con gái bà Wiles.

Ông Means cáo buộc rằng sau khi các doanh nghiệp thuê Katie vận động hành lang, yêu cầu của họ được Nhà Trắng ưu tiên xử lý, theo Daily Mail. Ông mô tả việc này là dùng quan hệ chính trị để được hưởng thuận lợi, và cáo buộc một số quan chức cùng những người quanh họ lợi dụng ảnh hưởng chức vụ để người nhà hưởng lợi.

Tuy nhiên, cáo buộc nghiêm trọng đến đâu và bằng chứng có đủ để chứng minh hay không là hai vấn đề khác nhau. Các bản tin đã tra cứu đến nay chưa đưa ra đủ tài liệu để kiểm chứng độc lập việc trao đổi lợi ích, cũng không chứng minh được ông Trump quyết định thay bà Wiles vì những cáo buộc này.

Trình tự thời gian là điểm đặc biệt quan trọng. Bà Wiles đã nộp đơn từ chức từ tối thứ Năm (5/11), hãng tin AP cho biết, còn cuộc phỏng vấn của ông Means được công khai hôm thứ Sáu (6/11). Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc cuộc phỏng vấn và thông báo nhân sự xuất hiện cùng ngày mà khẳng định rằng “cáo buộc tham nhũng bị phanh phui khiến bà bị cách chức”.

Với Nhà Trắng, việc cải cách y tế có tiến triển hay không cũng là một phần của cuộc tranh cãi. Người phát ngôn Nhà Trắng nói với Axios rằng chính quyền đã thúc đẩy việc điều chỉnh hướng dẫn chế độ ăn, giảm chất phụ gia nhân tạo trong thực phẩm và đầu tư vào nông nghiệp tái sinh. Người phát ngôn nhấn mạnh ông Trump và ông Kennedy vẫn đang tiếp tục thực hiện chương trình này.

Ông Miller được trọng dụng, Nhà Trắng chuẩn bị cho cuộc chiến chính trị cam go

Một bài khác của Daily Mail gọi ông Miller là “quân sư thời chiến” của ông Trump. Phát biểu tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago sau khi được bổ nhiệm, ông Miller cam kết hết lòng ủng hộ Tổng thống và cảm ơn bà Wiles vì sự phục vụ và tình bạn trong thời gian qua. Ông Trump thì nhấn mạnh lòng trung thành lâu năm và tinh thần chiến đấu của ông Miller.

Lựa chọn này cho thấy ông Trump muốn giao việc điều phối Nhà Trắng cho một người thân tín lâu năm, am hiểu chính sách và dám đối đầu, vào lúc Đảng Dân chủ sắp kiểm soát Quốc hội và sức ép điều tra gia tăng. Ông Miller sẽ chính thức nhận nhiệm vụ vào thứ Hai (9/11).

Căn cứ vào các bản tin công khai, cách giải thích có cơ sở nhất cho việc bà Wiles ra đi là thất bại bầu cử dẫn tới việc quy trách nhiệm, niềm tin của Tổng thống suy giảm, và Nhà Trắng cần một phong cách lãnh đạo khác cho giai đoạn tới. Cuộc tranh cãi về lợi ích vận động hành lang và cải cách y tế khiến việc bà rời ghế bị nghi vấn nhiều hơn, nhưng nếu coi những tranh cãi đó là “nội tình thực sự” của việc thay bà thì vẫn thiếu bằng chứng trực tiếp.

Ông Trump vẫn giữ bà Wiles trong đội ngũ chính trị, và điều này cũng cho thấy lần thay đổi chưa trở thành một cuộc đổ vỡ công khai. Bà Wiles mất chiếc ghế Chánh văn phòng Nhà Trắng, vị trí trung tâm quyền lực, nhưng quan hệ hợp tác chính trị giữa bà và ông Trump vẫn sẽ tiếp tục.