Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: paparazzza/Shutterstock)
Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết ông đã nêu vấn đề can thiệp nước ngoài và nhân quyền với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc hội đàm tại Thâm Quyến, trước thềm Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Trả lời phóng viên tại Thâm Quyến hôm thứ Tư (18/11), ông Carney nói các vấn đề can thiệp nước ngoài, tội phạm xuyên quốc gia và ma túy trái phép đã “được nêu ra” với phía Trung Quốc, kể cả trong các cuộc trao đổi với ông Tập.
Thủ tướng Canada cũng ngụ ý rằng việc liên tục thuật lại diễn biến các cuộc trao đổi về những vấn đề này sẽ không giúp đạt được kết quả.
“Theo kinh nghiệm của tôi, cách hiệu quả nhất để xử lý những vấn đề này là trao đổi cởi mở, thẳng thắn, không liên tục thuật lại các cuộc trao đổi đó”, ông Carney nói. Ông nói thêm rằng sau đó cần đi vào từng vấn đề cụ thể và đạt được tiến triển.
Trước chuyến đi, khi được hỏi về một báo cáo mới cho rằng Trung Quốc vẫn duy trì các điểm liên lạc làm công việc của cảnh sát Trung Quốc tại Canada, ông Carney trả lời rằng ông sẽ nêu vấn đề can thiệp nước ngoài khi gặp ông Tập.
Văn phòng Thủ tướng Canada đã công bố bản tóm tắt cuộc gặp hôm thứ Ba (17/11) giữa ông Carney và ông Tập. Thượng nghị sĩ Đảng Bảo thủ Leo Housakos, lãnh đạo phe đối lập tại Thượng viện, lưu ý rằng văn bản này không cho thấy ông Carney có nêu vấn đề can thiệp nước ngoài hoặc hành vi đe dọa hay không.
Theo bản tóm tắt, hai nhà lãnh đạo đã bàn nhiều vấn đề, trong đó có hợp tác về thương mại, an ninh, trí tuệ nhân tạo, năng lượng, cùng các sáng kiến về tài chính, giáo dục và văn hóa.
“Nếu thủ tướng cần đứng lên đấu tranh cho các giá trị và nguyên tắc của Canada, chẳng lẽ ông ấy không nên ít nhất nêu với Chủ tịch Trung Quốc những lo ngại của chúng ta về những gì đang diễn ra ngay trên đất Canada?” ông Housakos phát biểu tại Thượng viện hôm thứ Ba.
Một trong những điều ông Housakos nhắc tới là vụ việc ở Toronto hồi tháng 9. Khi đó, một người đàn ông mặc áo khoác có hình quốc kỳ Trung Quốc đã tấn công các học viên Pháp Luân Công đang biểu tình bên ngoài Lãnh sự quán Trung Quốc, nói rằng vỉa hè công cộng nơi họ đứng là “lãnh thổ Trung Quốc” và đe dọa giết họ.
“Bắc Kinh thậm chí không còn tìm cách che giấu hành vi đe dọa của mình nữa”, ông Housakos nói.
Trước chuyến thăm Trung Quốc của ông Carney, các nhóm cộng đồng hải ngoại và tổ chức nhân quyền đã đề nghị ông thúc giục Bắc Kinh chấm dứt những hành vi vi phạm nhân quyền tàn bạo.
“Chúng tôi tin rằng đối thoại nghiêm túc và hành động cụ thể sẽ giải quyết được vấn đề”, bà Grace Wollensak, điều phối viên toàn quốc của Hiệp hội Pháp Luân Đại Pháp Canada, phát biểu tại cuộc họp báo trên Đồi Quốc hội ở Ottawa hôm thứ Hai (16/11). Bà nói thêm rằng các cuộc thảo luận cần đi vào chiều sâu thì mới mang lại kết quả thực chất.
Hôm thứ Tư, ông Carney cho biết một số thị trường nước ngoài vẫn mở ra cơ hội thương mại và đầu tư, dù Canada không “có cùng quan điểm” với các nước đó. Theo ông, Chính phủ Canada điều chỉnh mức độ quan hệ với từng nước cho phù hợp.
“Có những thị trường mang lại cơ hội rất lớn, nhưng chúng ta không có cùng quan điểm. Vì vậy, có một loạt hoạt động thương mại mà chúng ta sẽ không làm, và trong một số trường hợp là không làm gì cả”, ông nói. Ông lấy Nga làm ví dụ cho trường hợp cực đoan, khi Canada không tham gia bất kỳ hoạt động nào.
Trong cuộc gặp hôm thứ Ba, hai nhà lãnh đạo đồng ý gia hạn và mở rộng một thỏa thuận thương mại, theo đó Bắc Kinh sẽ giảm thuế quan đối với hàng xuất khẩu của Canada trị giá khoảng 400 triệu đô la Canada, gồm thịt lợn đông lạnh cắt miếng và hải sản. Đổi lại, Ottawa sẽ miễn thuế cho thêm 32 loại sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc mà Canada không có nguồn cung trong nước.
Ông Carney đã nỗ lực xây dựng quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc nhằm đa dạng hóa thương mại, bớt phụ thuộc vào Mỹ khi các tranh chấp thuế quan vẫn tiếp diễn. Thủ tướng Canada cho biết nước này bắt đầu “điều chỉnh lại” quan hệ với Trung Quốc từ năm 2025, ban đầu tập trung vào thương mại, du lịch và năng lượng sạch.
Tại cuộc gặp, hai nhà lãnh đạo đồng ý “tiến xa hơn” trong “quan hệ đối tác chiến lược” giữa hai nước.
Các đảng đối lập cảnh báo thỏa thuận mới giữa Ottawa và Bắc Kinh kéo theo rủi ro về kinh tế và an ninh quốc gia.
Nghị sĩ Stephanie Kusie, người phụ trách mảng thương mại quốc tế của Đảng Bảo thủ, hôm thứ Ba nói Trung Quốc sẽ khiến thị trường Canada “ngập” hàng hóa Trung Quốc, kể cả thép. Bà cũng nói Canada đang thắt chặt quan hệ với một nước không có chung “các giá trị và quyền tự do cơ bản” của Canada.
Hôm thứ Tư, một số nghị sĩ Đảng Bảo thủ trong nội các đối lập ra tuyên bố chung: “Thay vì đứng về phía người lao động Canada, Mark Carney một lần nữa chọn cách ve vãn một chế độ có hồ sơ hết sức đáng lo ngại về nhân quyền, tự do dân chủ và quyền tự do cá nhân”.
Lãnh đạo Khối Québec (Bloc Québécois) Yves-François Blanchet cũng chỉ trích nỗ lực xích lại gần Trung Quốc của ông Carney. Ông nói mình không phản đối thương mại, nhưng cần tôn trọng “những giá trị cốt lõi của chúng ta”.
“Đối tác mới quan trọng nhất của Mark Carney là Trung Quốc, một chế độ độc tài cộng sản duy trì hình thức nô lệ hiện đại, ép trẻ em lao động, diệt chủng người Duy Ngô Nhĩ và người Tây Tạng”, ông Blanchet viết trên X hôm thứ Tư. Ông cho rằng Trung Quốc còn “đe dọa Đài Loan, một nền dân chủ hiện đại, và tấn công các nền dân chủ, trong đó có Canada, từ bên trong”.
Ông Blanchet viết thêm: “Một đợt giảm thuế quan, lẽ ra phải là ưu tiên thực sự trong đàm phán với Mỹ, sẽ tác động tới nền kinh tế của chúng ta nhiều hơn mọi chuyến đi và mọi thỏa thuận”.
Tại cuộc họp báo bên lề hội nghị APEC, ông Carney cũng được phóng viên hỏi về thời điểm ký thỏa thuận hợp tác thương mại với Đài Loan.
Các tài liệu trình Quốc hội hồi tháng 9 cho thấy Canada và Đài Loan đã hoàn tất và ký tắt Thỏa thuận Khung Hợp tác Thương mại Canada-Đài Loan vào tháng 3/2025. Hai tháng sau, Ottawa tham vấn các tỉnh và vùng lãnh thổ. Kể từ đó, văn bản đã qua rà soát pháp lý và được dịch sang tiếng Pháp, tiếng Hoa phổ thông. Chính phủ Canada cho biết thỏa thuận “hiện đang được xem xét để ký”.
Ông Harry Tseng, Trưởng Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Canada, từng bày tỏ lo ngại Ottawa có thể đang trì hoãn việc ký để tránh làm Bắc Kinh phật ý. Ông nói văn bản và phần rà soát pháp lý về cơ bản đã xong, các bản tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Hoa phổ thông đều đã sẵn sàng.
Khi một phóng viên hỏi vì sao thỏa thuận với Đài Loan vẫn chưa được ký sau hơn một năm, ông Carney đáp: “Tôi không đồng tình với cách mô tả đó”.
Thủ tướng Canada nói thêm: “Thỏa thuận hợp tác kinh tế đã có tiến triển tốt, và chúng tôi hy vọng thỏa thuận sẽ sớm được ký”.
Bắc Kinh coi Đài Loan là một tỉnh ly khai và đặt mục tiêu đưa Đài Loan về dưới sự kiểm soát của mình.
Ông Carney cho biết thỏa thuận thương mại với Mỹ đã có tiến triển nhưng…
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum ngồi khoang phổ thông cùng hành khách bình thường đến…
Giám đốc Tình báo Mỹ cho biết các âm mưu sát hại của Iran nhắm…
Hai thượng nghị sĩ Mỹ cảnh báo các mối đe dọa mạng dùng AI đang…
Một sinh viên Việt Nam giành giải nhất cuộc thi hùng biện tiếng Hoa ở…
Phe Dân chủ chọn ông Hakeem Jeffries làm ứng viên Chủ tịch Hạ viện Mỹ,…