Ông Carney sẽ nêu vấn đề “can thiệp từ nước ngoài” khi gặp ông Tập vào tuần tới

Paul Rowan Brian
•
Thứ Tư, 11/11/2026

Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết khi gặp lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị APEC ở Thâm Quyến vào tuần tới, ông sẽ nêu vấn đề nước ngoài can thiệp vào Canada. Ông đưa ra phát biểu này khi được hỏi về một báo cáo cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) vẫn duy trì các điểm liên lạc, kể cả đồn cảnh sát, tại Canada.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: paparazzza/Shutterstock)

Hôm thứ Ba (10/11), tại Đồi Quốc hội, các phóng viên đã hỏi ông Carney về báo cáo mới đây của tổ chức nhân quyền Safeguard Defenders. Báo cáo cho rằng ĐCSTQ vẫn vận hành một mạng lưới điểm liên lạc trên khắp Canada, kể cả các đồn cảnh sát, dù Cảnh sát Hoàng gia Canada (RCMP) từng tìm cách đóng cửa những địa điểm bị nghi phục vụ hoạt động can thiệp từ nước ngoài và đàn áp xuyên quốc gia.

Báo cáo xác định hơn chục điểm như vậy tại Canada. Theo tổ chức này, các điểm đó thuộc một mạng lưới rộng hơn mà Bắc Kinh sử dụng để theo dõi và gây ảnh hưởng đối với cộng đồng người Hoa ở nước ngoài.

Nói về Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC, dự kiến diễn ra ngày 18 và 19/11, ông Carney cho biết: “Đây sẽ là dịp để chúng tôi trao đổi thẳng thắn và cởi mở với [ông Tập] về các vấn đề an ninh, và cả các vấn đề kinh tế”.

“Sẽ có cơ hội để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không cho phép nước ngoài can thiệp vào Canada. Tôi sẽ nêu vấn đề đó với ông ấy,” ông nói thêm.

Thủ tướng Canada cũng cho biết ông sẽ bàn tại APEC về tầm quan trọng của việc Trung Quốc và “các nước khác” không can thiệp vào công việc nội bộ của Canada. Ông cho rằng rủi ro an ninh trong quan hệ giữa Canada với Trung Quốc thấp hơn đáng kể so với rủi ro mà Mỹ phải đối mặt trong quan hệ với Bắc Kinh.

“Về rủi ro an ninh, trong quan hệ của chúng tôi với Trung Quốc, rủi ro thấp hơn nhiều so với … rủi ro giữa Trung Quốc và Mỹ,” ông nói bằng tiếng Pháp.

Ottawa và Bắc Kinh thắt chặt quan hệ

Báo cáo của Safeguard Defenders làm dấy lên lo ngại về việc ĐCSTQ tiếp tục can thiệp vào Canada. Báo cáo được công bố trong lúc Ottawa và Bắc Kinh liên tiếp có những bước thắt chặt quan hệ.

Gần đây nhất, hôm thứ Hai (9/11), Trung Quốc phát hành lô trái phiếu chính phủ xanh trị giá 4 tỷ nhân dân tệ (khoảng 846 triệu đô la Canada) tại Canada, qua đó mở rộng quan hệ tài chính giữa hai nước. Bộ Tài chính Trung Quốc cho biết số trái phiếu này nhằm hỗ trợ các dự án có lợi cho môi trường và sẽ được niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông.

Đợt phát hành cũng phục vụ nỗ lực của Bắc Kinh nhằm mở rộng việc sử dụng đồng nhân dân tệ trên thế giới và giảm phụ thuộc vào đồng USD.

Ông Dennis Molinaro, cựu nhà phân tích an ninh quốc gia của Canada, cảnh báo trên mạng X rằng với thỏa thuận mới, một nước G7 nay đang “là nơi Trung Quốc triển khai nỗ lực” chống lại đồng USD. Ông viết rằng thỏa thuận này gắn “các thể chế của Canada với nền kinh tế Trung Quốc theo cách mà riêng thương mại không bao giờ làm được”.

Đợt phát hành trái phiếu diễn ra cùng lúc với Đối thoại Chiến lược Kinh tế và Tài chính Canada-Trung Quốc lần thứ hai, tổ chức tại Vancouver hôm Chủ nhật và thứ Hai (8-9/11). Cuộc đối thoại do Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong, Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne và Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Maninder Sidhu đồng chủ trì.

Trước đó, hôm thứ Tư (4/11), ông Sidhu thông báo Canada và Trung Quốc đã đồng ý gia hạn một thỏa thuận thương mại đến cuối năm 2028, thay vì để thỏa thuận hết hạn vào cuối năm 2026. Trong thời gian gia hạn, Trung Quốc tiếp tục dành ưu đãi tiếp cận thị trường cho khô dầu cải canola, đậu Hà Lan, tôm hùm và cua của Canada. Đổi lại, Canada đồng ý gia hạn các biện pháp miễn giảm thuế cho một số sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc mà Canada không sản xuất.

Bà Vina Nadjibulla, nhà phân tích về Trung Quốc, viết trên mạng X rằng việc gia hạn thỏa thuận “dọn đường” để chuyến đi dự APEC của ông Carney tập trung vào đầu tư của Trung Quốc và quan hệ hai nước nói chung. Tuy nhiên, bà cảnh báo các quyết định thương mại của Ottawa liên quan đến Bắc Kinh cũng có thể ảnh hưởng đến đàm phán với Mỹ, nhất là về thép và nhôm.

Trong Ngân sách 2025, Chính phủ của ông Carney đặt mục tiêu tăng gấp đôi xuất khẩu của Canada sang các thị trường ngoài Mỹ đến năm 2035. Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 1/2026, ông Carney cũng cam kết tăng 50% xuất khẩu của Canada sang Trung Quốc đến năm 2030.

Cũng trong chuyến thăm đó, ông nói tiến triển trong quan hệ đối tác Canada-Trung Quốc “giúp chúng ta có vị thế tốt trong trật tự thế giới mới”. Trước đó, trong chiến dịch tranh cử liên bang năm 2025, ông từng gọi Trung Quốc là mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh quốc gia của Canada.

Chuyến thăm hồi tháng 1 của ông Carney còn mang lại một số bản ghi nhớ với Bắc Kinh, trong đó có các thỏa thuận hợp tác chặt chẽ hơn về thực thi pháp luật. Hai nước cũng đạt thỏa thuận cho phép tối đa 49.000 xe điện do Trung Quốc sản xuất được nhập vào Canada với mức thuế giảm trong năm đầu tiên.

Hôm 4/9 năm nay, Ottawa và Bắc Kinh tổ chức tại Victoria cuộc hội đàm quân sự đầu tiên kể từ năm 2018. Lực lượng Vũ trang Canada cho biết đây là cuộc đối thoại cấp làm việc, và hợp tác quốc phòng không nằm trong cách tiếp cận của Ottawa. Bộ Quốc phòng Trung Quốc thì cho biết hai bên đã bày tỏ mong muốn tăng cường giao lưu và hợp tác thực chất giữa quân đội hai nước.

Đảng Bảo thủ chỉ trích việc Ottawa thắt chặt quan hệ với Bắc Kinh, trong đó có cuộc đối thoại quân sự, mức thuế giảm cho xe điện Trung Quốc và thỏa thuận thương mại về nông sản, hải sản xuất khẩu của Canada. Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Pierre Poilievre cho rằng Ottawa nên tập trung hàn gắn quan hệ với Mỹ thay vì tìm cách xích lại gần Bắc Kinh.

Đảng Bảo thủ cũng bày tỏ lo ngại về quy trình thẩm tra an ninh của Ottawa, sau khi một công dân Canada gốc Trung Quốc bị bắt tại Bỉ hôm 24/7 với các cáo buộc liên quan đến hoạt động gián điệp.

Nhà chức trách Bỉ cáo buộc người phụ nữ này, khi đó đang thực tập tại trụ sở quân sự của NATO ở Mons, làm gián điệp cho Trung Quốc và tham gia một tổ chức tội phạm. Các cáo buộc này làm dấy lên câu hỏi người phụ nữ này đã có được chứng nhận an ninh để làm việc tại đây bằng cách nào.