Ông Hegseth quyết đứng vững trước làn sóng luận tội

Làn sóng đòi luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth lại dâng cao khi Đảng Cộng hòa thất bại trong bầu cử giữa kỳ và Đảng Dân chủ sắp nắm Quốc hội từ tháng 1 tới. Trước cuộc bỏ phiếu luận tội đang đến gần, ông Hegseth không lùi bước và cam kết ở lại Lầu Năm Góc đến hết nhiệm kỳ của chính quyền Trump.

Ông Hegseth trở thành tâm điểm đối đầu chính trị

Ông Hegseth là một trong những quan chức cấp cao trong chính quyền Trump ủng hộ kiên định nhất hành động quân sự nhằm vào Iran. Tuy nhiên, Đảng Cộng hòa đã chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ hôm 3/11. Một số người trong Đảng Cộng hòa cho rằng nguyên nhân chính khiến đảng thua là cuộc chiến này đã đẩy giá năng lượng thế giới lên cao, làm lạm phát thêm trầm trọng.

Trước những tiếng nói đòi ông từ chức, tuần trước ông Hegseth đăng một video dài khoảng 6 phút trên mạng xã hội X để bảo vệ nhiệm kỳ và chính sách của mình.

“Chúng tôi quyết tâm và kiên định hơn bao giờ hết để hoàn thành những gì chúng tôi đã bắt đầu. Chúng tôi sẽ đứng vững, chúng tôi sẽ chiến đấu, chúng tôi sẽ bảo vệ nền cộng hòa này trước mọi kẻ thù trong và ngoài nước”, ông nói trong video.

Ông Hegseth còn cho rằng những người chỉ trích mình hành động vì khác biệt lập trường chính trị. Ông nêu đích danh Hạ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie, gọi ông này là “một nghị sĩ bất mãn, đã thua cuộc”. Ông cũng cáo buộc ông Massie đưa ra những điều khoản luận tội giả tạo nhằm vào mình.

Hôm thứ Hai (9/11), khi được hỏi về các động thái đòi bãi nhiệm mình, ông Hegseth nói với phóng viên rằng “có rất nhiều người hành động vì động cơ chính trị, họ có thể bất đồng lớn với chúng tôi về chính sách”. Ông cho rằng điều thực sự khiến những người này không hài lòng là các “thành công” mà chính quyền đã đạt được.

Ông nói thêm rằng những lời chỉ trích các chiến dịch quân sự của Lầu Năm Góc thực chất là “nghi ngờ quân đội Mỹ và những thành tựu lịch sử mà quân đội đã đạt được”. Các lời chỉ trích này gồm cả nghi vấn về cuộc chiến Iran và về chiến dịch bắt cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

Ông Massie lại thúc đẩy luận tội, Đảng Dân chủ chuẩn bị dùng quyền điều tra của Quốc hội

Trước đó, ông Massie cho biết có thể đệ trình lại nghị quyết luận tội ông Hegseth sớm nhất vào thứ Hai (9/11). Hồi tháng 9, ông Massie từng đọc nghị quyết luận tội ông Hegseth tại Hạ viện, nhưng nỗ lực đó bị chặn lại trước bầu cử giữa kỳ. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho Hạ viện nghỉ họp chỉ một ngày sau khi nghị quyết được đưa ra, khiến thủ tục không thể tiếp tục.

Lần này, bối cảnh đã khác. Sau bầu cử giữa kỳ, Đảng Dân chủ chiếm ưu thế tại Quốc hội và dự kiến chính thức kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện từ tháng 1 tới. Khi đó, đảng này không chỉ có thể thúc đẩy việc luận tội ông Hegseth, mà còn sử dụng quyền điều tra của Quốc hội để yêu cầu Bộ Chiến tranh nộp tài liệu, buộc ông Hegseth và các quan chức cấp cao khác tuyên thệ trả lời chất vấn trước Quốc hội.

Bị luận tội không có nghĩa là ông Hegseth chắc chắn phải rời ghế. Theo Hiến pháp Mỹ, Hạ viện chỉ cần đa số phiếu đơn giản để thông qua luận tội, nhưng muốn kết tội và cách chức ông tại Thượng viện thì phải có 2/3 số thượng nghị sĩ ủng hộ. Thượng viện hiện vẫn do Đảng Cộng hòa kiểm soát, nên việc luận tội đi đến cùng là rất khó.

Những người ủng hộ ông Hegseth trong Lầu Năm Góc cho rằng vụ luận tội chủ yếu là một màn trình diễn chính trị, khó có cơ hội thành công. Phó Thư ký Báo chí Lầu Năm Góc Joel Valdez cho biết nhóm của ông Hegseth đã họp hồi tuần trước để lập phương án “bảo vệ mạnh mẽ” cho vị Bộ trưởng Chiến tranh.

“Điều chúng tôi học được từ Tổng thống Trump là không bao giờ lùi bước”, ông Valdez nói với phóng viên.

Trước đó, từng có đồn đoán rằng ông Hegseth có ý định tranh ghế thượng nghị sĩ liên bang của bang Tennessee mà bà Marsha Blackburn để lại. Wall Street Journal hôm thứ Hai đưa tin ông Hegseth đã cam đoan với các đồng minh rằng ông không có ý định tranh ghế này, mà muốn ở lại Lầu Năm Góc cho đến khi chính quyền Trump kết thúc nhiệm kỳ.

“Ông ấy không đi đâu cả”, ông Tim Parlatore, cố vấn đặc biệt của ông Hegseth, nói. “Ông ấy dự định làm trọn 4 năm”.

Ông Trump công khai ủng hộ, nhưng vướng bài toán ngân sách quân sự

Giữa những tiếng nói đòi thay ông Hegseth, ông Trump nói rõ trong cuộc phỏng vấn với đài ABC News hôm thứ Năm (5/11): “Tôi hoàn toàn có ý định giữ ông ấy lại”. Ông thừa nhận đã nhận một số cuộc gọi bày tỏ không hài lòng về ông Hegseth, nhưng nói không hiểu những lời chỉ trích đó từ đâu ra: “Tôi nhận được những cuộc gọi như vậy về ông ấy. Tôi không hiểu tại sao”.

Dù vậy, ông Trump cũng thẳng thắn nói rằng nếu ông Hegseth tự rời chức hay bị cách chức, đề cử bộ trưởng chiến tranh mới trước khi Đảng Dân chủ chính thức nắm Quốc hội vào tháng 1 có thể dễ được Thượng viện phê chuẩn hơn. Hiện Đảng Cộng hòa nắm đa số 53-47 tại Thượng viện, nên kể cả khi có tới 3 thượng nghị sĩ Cộng hòa phản đối, người được ông Trump đề cử vẫn có cơ hội được phê chuẩn. Sau khi Đảng Dân chủ tiếp quản Quốc hội, tình hình có thể phức tạp hơn.

Điều đáng chú ý hơn là nếu ông Trump không thay Bộ trưởng Chiến tranh, Đảng Dân chủ còn có thể sử dụng quyền phân bổ ngân sách của Quốc hội để gây sức ép lên chính sách quân sự của chính quyền Trump. Trong đó có việc tìm cách hạn chế khoản ngân sách mà Bộ Chiến tranh cần để tiếp tục cuộc chiến Iran.

Wall Street Journal nhận định vị thế của ông Hegseth trong chính quyền dường như vững hơn sau khi ông Trump chọn ông Stephen Miller làm Chánh văn phòng Nhà Trắng tiếp theo. Ông Hegseth từ lâu đã cùng lập trường với ông Miller trong việc ủng hộ mở rộng sử dụng quân đội để bảo đảm an ninh biên giới phía nam và trấn áp những người bị tình nghi buôn lậu ma túy.

Phương án thứ ba: Lo ngại quyền bộ trưởng có vị thế không vững

Hôm Chủ nhật (8/11), Giáo sư chính trị học Đài Loan Minh Cư Chính trả lời phỏng vấn trong chương trình “Xiaban Han Ni Liao” của một nhà báo Đài Loan. Ông cho rằng nếu ông Trump thực sự quyết định thay ông Hegseth, vấn đề lớn nhất sẽ là làm sao để người kế nhiệm được Quốc hội chấp thuận.

Ông chỉ ra rằng tân Bộ trưởng Chiến tranh phải được Thượng viện đồng ý. Vì vậy, ông Trump phải đề cử một người mà Quốc hội chấp nhận được, ít nhất là người có lập trường tương đối ôn hòa và được cả hai đảng ủng hộ ở mức nhất định.

Một khả năng khác là bổ nhiệm quyền Bộ trưởng Chiến tranh để tạm tránh thủ tục phê chuẩn của Thượng viện. Tuy nhiên, ông Minh Cư Chính cho rằng dù quyền bộ trưởng có thể tạm lấp chỗ trống về mặt thủ tục pháp lý, hiệu quả lãnh đạo trên thực tế có thể bị hạn chế. Kể lại kinh nghiệm khi còn phục vụ trong quân đội, ông cho biết dù người quyền chỉ huy ngồi ở vị trí của chỉ huy chính thức, mức độ phục tùng và sự công nhận trong lòng cấp dưới vẫn có thể khác.

Ông nói về lý thuyết, người quyền chỉ huy có đủ quyền lực mà chức vụ trao cho. Nhưng vì bản thân người đó biết mình chỉ là quyền, cấp dưới cũng biết vậy, nên khi thực thi mệnh lệnh, cả hai phía đều có thể còn dè dặt. Vì vậy, việc bổ nhiệm quyền bộ trưởng tuy tạm tránh được khâu phê chuẩn của Quốc hội nhưng chưa chắc tạo dựng được uy quyền lãnh đạo thật sự vững chắc.