Ông Rubio thăm Ấn Độ: Tăng cường quan hệ, tích cực quảng bá năng lượng Mỹ

Vào thứ Bảy (23/5), tại thủ đô New Delhi của Ấn Độ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã tiến hành hội đàm nhằm thảo luận về việc tăng cường quan hệ song phương.

Ông Rubio đến Ấn Độ vào sáng sớm thứ Bảy, bắt đầu chuyến thăm kéo dài 4 ngày tới quốc gia Nam Á này. Đây là lần đầu tiên ông thăm Ấn Độ kể từ khi nhậm chức Ngoại trưởng Mỹ.

Sau cuộc họp, ông Modi đăng bài trên mạng xã hội X rằng: “Chúng tôi đã thảo luận về những tiến triển liên tục trong quan hệ đối tác chiến lược toàn cầu toàn diện giữa Ấn Độ và Mỹ, cũng như các vấn đề liên quan đến hòa bình và an ninh khu vực và toàn cầu”.

Ông cho biết Ấn Độ và Mỹ sẽ tiếp tục “hợp tác chặt chẽ vì lợi ích của toàn cầu”.

Theo biên bản cuộc gặp do phía Mỹ công bố, ông Rubio đã tích cực giới thiệu các sản phẩm năng lượng của Mỹ trong cuộc hội đàm. Ông nói với ông Modi rằng: “Các sản phẩm năng lượng của Mỹ có tiềm năng giúp đa dạng hóa nguồn cung năng lượng của Ấn Độ”.

Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ Sergio Gor cũng tham dự cuộc họp. Ông cho biết hai bên đã có “những cuộc thảo luận hiệu quả về cách tăng cường hợp tác Mỹ – Ấn trong các lĩnh vực an ninh, thương mại và công nghệ trọng yếu — những lĩnh vực có thể củng cố sức mạnh của cả hai nước và thúc đẩy xây dựng một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.

Ông Gor cũng nhấn mạnh thêm: “Ấn Độ là một đối tác quan trọng của Mỹ!”

Trong một bài đăng khác, ông Gor cho biết ông Rubio đã thay mặt Tổng thống Mỹ Trump gửi lời mời ông Modi thăm Nhà Trắng trong “tương lai gần”.

Thảo luận về vấn đề Trung Đông

Trong tuyên bố do Văn phòng Thủ tướng Modi công bố, ông Rubio đã giới thiệu những “tiến triển liên tục” trong hợp tác song phương Mỹ – Ấn ở nhiều lĩnh vực như quốc phòng và công nghệ chiến lược.

Tuyên bố của phía Ấn Độ cũng cho biết ông Rubio đã chia sẻ “quan điểm” của Mỹ về nhiều vấn đề khu vực và toàn cầu, bao gồm cả tình hình Trung Đông.

Tuyên bố của phía Ấn Độ cho biết ông Modi không trực tiếp nhắc đến Iran trong cuộc gặp hôm thứ Bảy, nhưng tái khẳng định sự ủng hộ của Ấn Độ đối với các nỗ lực hòa bình, đồng thời kêu gọi giải quyết xung đột thông qua đối thoại và biện pháp ngoại giao.

Theo tuyên bố từ phía Mỹ, ông Rubio “nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ không để Iran khống chế thị trường năng lượng toàn cầu”. Cuộc chiến với Iran đã gây ra khủng hoảng năng lượng, làm cản trở việc Ấn Độ nhập khẩu dầu từ khu vực Trung Đông.

Vào Chủ nhật, ông Rubio sẽ hội đàm với Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar và tuần tới sẽ tham dự cuộc họp Bộ tứ (Quad).

Bộ tứ là cơ chế hợp tác được thành lập năm 2007 giữa Mỹ, Úc, Ấn Độ và Nhật Bản. Hội nghị thượng đỉnh gần nhất của cơ chế này được tổ chức tại Mỹ vào năm 2024.

Mặc dù Ấn Độ nhiều lần thúc đẩy chuyến thăm của ông Trump tới nước này, nhưng do căng thẳng thương mại cùng các yếu tố khác như chiến tranh Iran, kế hoạch đó cuối cùng đã bị trì hoãn.

Xu hướng quan hệ Mỹ – Ấn

Nhiều đời tổng thống Mỹ, bao gồm cả ông Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên, từ lâu đã cố gắng lôi kéo Ấn Độ — quốc gia vốn theo đuổi chính sách không liên kết — nhằm đối trọng với ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Nga và Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, sau khi bước vào nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã áp mức thuế cao kỷ lục đối với nhiều quốc gia, bao gồm cả Ấn Độ, khiến quốc gia Nam Á vốn theo đuổi chính sách bảo hộ thương mại mạnh mẽ này không hài lòng.

Tháng Hai năm nay, Mỹ và Ấn Độ đã đạt được một “khuôn khổ thỏa thuận tạm thời” về thương mại, theo đó mức thuế 50% mà ông Trump áp lên hàng hóa Ấn Độ được giảm xuống còn 18%; trong đó một nửa mức thuế có liên quan đến việc Ấn Độ trước đây mua dầu của Nga.

Tuy nhiên, vào cuối tháng Hai, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ chính sách thuế quan của ông Trump, khiến các cuộc đàm phán về thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Ấn Độ rơi vào bế tắc.

Điều này khiến mức thuế đối với hàng hóa Ấn Độ trên thực tế giảm xuống còn 10%, nhưng khi chính quyền Trump tiến hành điều tra theo “Đạo luật Hành vi Thương mại Không Công bằng”, Ấn Độ vẫn đang cân nhắc nhiều phương án đối phó. Giới quan sát nhìn chung dự đoán ông Trump sẽ khôi phục phần lớn các mức thuế trước đây.

Trong khi đó, cùng với cuộc chiến Iran, quan hệ giữa Mỹ và Pakistan — quốc gia láng giềng đồng thời là đối thủ của Ấn Độ — trở nên gần gũi hơn. Pakistan hiện đã trở thành bên trung gian quan trọng trong các cuộc thương lượng giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt chiến tranh.

Điều này cũng khiến Chính phủ Modi ngày càng coi trọng việc duy trì quan hệ đối tác giữa Ấn Độ và Mỹ.