Ông Tập gặp lãnh đạo phe đối lập Đài Loan giữa bối cảnh Bắc Kinh đe dọa quân sự

Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã gặp lãnh đạo phe đối lập chính của Đài Loan tại Bắc Kinh vào ngày 10/4, giữa lúc Trung Quốc leo thang áp lực quân sự lên hòn đảo này và tranh chấp tại nghị viện Đài Loan đang làm đình trệ một kế hoạch chi tiêu quốc phòng lớn.

Ông Tập đã hội đàm với bà Trịnh Lệ Văn, Chủ tịch Quốc Dân Đảng (KMT) – đảng đối lập lớn nhất Đài Loan, người đã đến Trung Quốc vào ngày 7/4 theo lời mời của nhà lãnh đạo Trung Quốc. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa ông Tập và một lãnh đạo KMT kể từ năm 2016.

Mở đầu cuộc hội đàm, ông Tập nói với bà Trịnh rằng “công cuộc phục hưng dân tộc Trung Hoa sẽ không thay đổi”, một cụm từ từng được nhắc lại trong sách trắng năm 2022 của Bắc Kinh về Đài Loan, vốn coi việc sáp nhập hòn đảo là nền tảng của tầm nhìn đó. 

Ông Tập nói thêm rằng tương lai của quan hệ hai bờ eo biển phải nằm “trong tay chính người dân Trung Quốc”.

Phát biểu với ông Tập, bà Trịnh cho biết bà hy vọng thông qua nỗ lực của KMT và ĐCSTQ, eo biển Đài Loan sẽ không còn là tâm điểm xung đột, và chắc chắn sẽ không trở thành “bàn cờ để các lực lượng bên ngoài can thiệp vào”.

Chính quyền Trung Quốc xem Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và đang nhanh chóng hiện đại hóa quân đội giữa những lời đe dọa sẽ chiếm hòn đảo bằng vũ lực hoặc buộc hòn đảo phải khuất phục trước sự cai trị của mình.

Căng thẳng dọc eo biển Đài Loan đã leo thang kể từ năm 2016 khi Đảng Dân tiến (DPP) giành được ghế tổng thống. Kể từ đó, ĐCSTQ – vốn coi DPP là phe ly khai – đã từ chối đàm phán với chính quyền của bà Thái Anh Văn và hiện nay là Tổng thống Lại Thanh Đức. 

ĐCSTQ theo truyền thống thường ưu ái các chính trị gia KMT vì quan điểm thân thiện của họ với người láng giềng cộng sản.

Kể từ chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024 của ông Lại, chế độ Trung Quốc cũng đã tăng cường áp lực quân sự, bao gồm việc tổ chức hai cuộc tập trận quy mô lớn bao vây Đài Loan vào năm ngoái nhằm đe dọa người dân Đài Loan và gây ảnh hưởng đến dư luận theo hướng có lợi cho Bắc Kinh.

Sau những phát biểu mở đầu, ông Tập và bà Trịnh đã tổ chức một cuộc họp kín. 

Theo thông tấn xã nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã, ông Tập nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ĐCSTQ và KMT “củng cố sự tin cậy chính trị lẫn nhau” và thúc đẩy quan hệ xuyên eo biển, đồng thời bác bỏ “Đài Loan độc lập”.

Tại một cuộc họp báo ở Bắc Kinh, bà Trịnh gọi cuộc hội đàm của mình với ông Tập là “chân thực, thẳng thắn và chân thành”. Bà cho biết đã đưa ra một số đề xuất về thúc đẩy quan hệ hòa bình xuyên eo biển, bao gồm việc khôi phục các cuộc tham vấn giữa hai bên và cho phép Đài Loan tham gia nhiều hơn vào cộng đồng quốc tế dưới cái mà bà gọi là “sự tin cậy chính trị lẫn nhau”.

Bà Trịnh cũng bày tỏ mong muốn được đóng vai trò “chủ nhà” và mời ông Tập đến thăm Đài Loan nếu KMT giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2028.

Phía Đài Loan

Trong hơn một năm qua, chính quyền của ông Lại Thanh Đức đã sa lầy vào cuộc tranh chấp với nghị viện do phe đối lập kiểm soát về chi tiêu quốc phòng. Đề xuất ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 40 tỷ USD của ông Lại, vốn có sự ủng hộ của các nhà lập pháp Hoa Kỳ, đã bị đình trệ tại nghị viện do KMT và đồng minh nhỏ hơn là Đảng Nhân dân Đài Loan thúc đẩy việc cắt giảm chi tiêu.

Vào thứ Sáu (10/4), trước cuộc gặp Tập-Trịnh, ông Lại đã đăng trên Facebook để đánh dấu kỷ niệm 47 năm ban hành Đạo luật Quan hệ Đài Loan, đạo luật cho phép Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan để tự vệ. Dẫn chứng các cuộc xâm nhập vùng xám và đe dọa quân sự liên tục của Trung Quốc, ông Lại nói rằng “việc nhượng bộ các chế độ độc tài chỉ mang lại cái giá phải trả là chủ quyền và dân chủ”.

Ông Lại kêu gọi tất cả các đảng phái chính trị gác lại những khác biệt để chứng minh cho thế giới thấy quyết tâm bảo vệ nền dân chủ của Đài Loan.

Trong một tuyên bố, ông Lý Côn Thành, người phát ngôn của DPP, đã chỉ trích ĐCSTQ vì sử dụng cuộc gặp Tập-Trịnh để can thiệp vào các cuộc bầu cử ở Đài Loan và chia rẽ người dân Đài Loan. Ông Lý nói thêm rằng đối thoại dân chủ nên diễn ra giữa các cơ quan chính thức hoặc các cơ quan được công chúng ủy quyền, chứ không phải thông qua các đảng phái chính trị vốn không chịu trách nhiệm trước công chúng.

Ông Thẩm Bá Dương, một nhà lập pháp của DPP, cảnh báo trên Facebook rằng cốt lõi của cuộc gặp Tập-Trịnh không phải là để tham gia đàm phán mà là để “thiết lập một khuôn khổ”.

“Khuôn khổ của Đảng Cộng sản rất rõ ràng: ‘Đài Loan là một phần của Trung Quốc, và người Đài Loan là người Trung Quốc’. Quan hệ hai bờ eo biển được coi là ‘vấn đề nội bộ’ và các quốc gia nước ngoài không có quyền can thiệp,” ông Thẩm viết.

“Một khi Đài Loan chấp nhận một khuôn khổ như vậy – ngay cả khi chỉ tạm thời gác lại các tranh chấp chủ quyền – không gian của hòn đảo theo luật pháp quốc tế sẽ bắt đầu bị thu hẹp. Đảng Cộng sản nhằm mục đích ép buộc Đài Loan ký kết một ‘thỏa thuận hòa bình’,” ông Thẩm nói, dẫn chứng Tây Tạng làm ví dụ.

ĐCSTQ đã tiến quân vào Tây Tạng năm 1949 và buộc người Tây Tạng phải ký một thỏa thuận 17 điểm để hợp thức hóa sự cai trị của mình. Bất chấp những lời hứa màu hồng về quyền tự trị của Tây Tạng trên giấy tờ, chế độ này đã biến khu vực này thành một quốc gia giám sát và thiết lập các trại lao động.

“Cuộc gặp này sẽ không làm Bắc Kinh ngừng các hành vi quấy rối quân sự. Nó sẽ không chấm dứt sự đàn áp xuyên quốc gia. Và nó sẽ không mang lại cho Đài Loan thêm dù chỉ một inch không gian trên trường quốc tế dưới danh nghĩa của chính mình”, ông Thẩm nói thêm.