Ông Trump: Anh trả đảo Chagos lại cho Mauritius là “vô cùng ngu xuẩn” “hoàn toàn yếu đuối”

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích gay gắt việc Vương quốc Anh bàn giao chủ quyền Quần đảo Chagos cho Mauritius, gọi đây là hành động “hoàn toàn yếu đuối” và gây tổn hại uy tín chiến lược của phương Tây. Ông Trump cho rằng việc từ bỏ chủ quyền một khu vực có căn cứ quân sự trọng yếu như Diego Garcia sẽ bị các đối thủ như Trung Quốc và Nga xem là dấu hiệu suy yếu, bất chấp thỏa thuận vẫn cho phép Mỹ-Anh tiếp tục sử dụng căn cứ. Phía Anh bảo vệ quyết định này với lập luận rằng việc chuyển giao là cần thiết về mặt pháp lý quốc tế và vẫn bảo đảm lợi ích an ninh dài hạn của liên minh Mỹ-Anh tại Ấn Độ Dương.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải trên mạng xã hội Truth Social chỉ trích thỏa thuận giữa Anh và Mauritius về việc trao trả chủ quyền Quần đảo Chagos, gọi đây là “hành động hoàn toàn yếu đuối” và “vô cùng ngu xuẩn”.

Ông Trump nói việc Anh “cho đi” Diego Garcia — hòn đảo chiến lược nơi đặt căn cứ quân sự Mỹ-Anh — là không vì lý do gì rõ ràng, và các nước như Trung Quốc và Nga sẽ coi đây là dấu hiệu của sự yếu thế.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump phát biểu: “Thật bất giờ, đồng minh NATO ‘xuất sắc’ của chúng ta là Vương quốc Anh hiện đang lên kế hoạch trao lại Đảo Diego Garcia — nơi đặt một căn cứ quân sự tối quan trọng của Hoa Kỳ — cho Mauritius, và làm điều đó mà KHÔNG VÌ BẤT KỲ LÝ DO GÌ.”

Ông Trump còn gắn chuyện này với quan điểm ủng hộ việc Mỹ “phải có” Greenland, xem đó là bằng chứng cho việc phương Tây cần giữ vị thế mạnh.

Ông Trump nói thêm:
“Không còn nghi ngờ gì nữa rằng Trung Quốc và Nga đã chú ý đến hành động hoàn toàn yếu đuối này… Việc Vương quốc Anh trao đi một vùng đất cực kỳ quan trọng là một hành động VÔ CÙNG NGU XUẨN, và là một mắt xích nữa trong chuỗi rất dài những lý do liên quan đến an ninh quốc gia cho thấy Greenland phải được thâu tóm.”

Phản ứng từ Anh và đồng minh

Chính phủ Anh nhấn mạnh thỏa thuận là cần thiết để bảo vệ hoạt động căn cứ Diego Garcia sau nhiều năm tranh chấp pháp lý với Mauritius và các tòa án quốc tế.

Diego Garcia sẽ được thuê lại dưới hợp đồng 99 năm — đảm bảo tiếp tục là căn cứ chiến lược của liên minh Mỹ-Anh — ngay cả khi Mauritius giành lại chủ quyền đối với hòn đảo.

Anh và các đồng minh khác (Mỹ, Australia, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc) từng hoan nghênh thỏa thuận này vì cho rằng nó bảo đảm an ninh khu vực lâu dài.

Vì sao thỏa thuận này gây tranh cãi?

1. Lợi ích chiến lược

Diego Garcia là một vị trí cực kỳ quan trọng cho Mỹ và Anh ở Ấn Độ–Thái Bình Dương vì khả năng điều phối lực lượng hải-lục không với phạm vi rộng từ Trung Đông đến Đông Bắc Á.

2. Quan điểm quốc tế & pháp lý

Các tòa án quốc tế và Liên Hiệp Quốc lâu nay đều cho rằng việc Anh tách Quần đảo Chagos khỏi Mauritius khi nước này giành độc lập năm 1968 là trái luật, và Mauritius có quyền chủ quyền.

3. Người Chagossian

Người dân bản địa Quần đảo Chagos (Chagossian) bị trục xuất trong thập niên 1960 và 1970 trong quá trình xây dựng Diego Garcia. Họ vẫn tranh đấu đòi quyền trở về, và nhiều người cho rằng thỏa thuận mới không bảo đảm quyền lợi và quyền tự quyết của họ.

Thiên Vân, theo Reuters, AP News, The Guardian, Jerusalem Post