Ông Trump: Bắc Kinh “căm ghét” sâu sắc nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông Lê Trí Anh

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Bắc Kinh căm ghét sâu sắc nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông Lê Trí Anh (Jimmy Lai), và ngụ ý điều đó có thể khiến nỗ lực đòi trả tự do cho ông thêm khó khăn. Hồi tháng 2, ông Lê, 78 tuổi, bị tuyên án 20 năm tù, mức án mà phía Anh lên án là “không khác gì án chung thân”.

“Trường hợp của Lê Trí Anh thì hơi khác một chút,” ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với kênh Salem News Channel hôm thứ Năm (12/11). Ông được hỏi liệu các hoạt động gián điệp của Trung Quốc nhằm vào Mỹ và công dân Mỹ có giúp ông thêm lợi thế để đòi thả ông Lê hay không.

Ông Trump cho biết đã trao đổi “rất lâu” với lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình về vụ của ông Lê.

“Tôi không quen biết Lê Trí Anh, nhưng tôi biết toàn bộ câu chuyện. Và ở đó có sự căm ghét rất lớn,” ông Trump nói, ý chỉ thái độ của giới lãnh đạo Trung Quốc đối với ông Lê.

Ông kể thêm: “Chủ tịch Tập đã giải thích những gì xảy ra với Hồng Kông, và… cả chuyện Lê Trí Anh là người dẫn đầu, điều đó khiến họ vô cùng khổ sở”.

Ông Lê, người công khai chỉ trích ĐCSTQ, đã bị giam trong nhà tù ở Hồng Kông hơn 5 năm.

Ông là người sáng lập Apple Daily, tờ báo của Hồng Kông nay đã đóng cửa, và nằm trong số những người ủng hộ dân chủ đầu tiên bị bắt theo luật an ninh quốc gia hà khắc. Bắc Kinh áp đặt luật này lên Hồng Kông, thuộc địa cũ của Anh, vào tháng 6/2020, sau nhiều tháng biểu tình đòi dân chủ.

Hồi tháng 2, một tòa án Hồng Kông tuyên phạt ông Lê 20 năm tù. Bà Yvette Cooper, Ngoại trưởng Anh lúc bấy giờ, lên án mức án này và gọi đó là “không khác gì án chung thân” đối với một người 78 tuổi.

Bản án khiến dư luận khắp thế giới lên án ĐCSTQ chà đạp các quyền tự do vốn đang ngày càng bị thu hẹp ở Hồng Kông. Khi tiếp nhận thành phố từ Anh năm 1997, Bắc Kinh từng hứa giữ nguyên các quyền tự do này trong nửa thế kỷ.

Tuần tới, ông Trump dự kiến gặp lại ông Tập bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), diễn ra từ ngày 18 đến 19/11 tại Thâm Quyến, thành phố miền nam Trung Quốc giáp Hồng Kông.

Sau cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo tại Washington hồi tháng 9, ông Trump nói đã thúc đẩy việc trả tự do cho ông Lê và các tù nhân chính trị khác, trong đó có những công dân Mỹ mà Washington xác định đang bị Trung Quốc giam giữ sai trái.

Trước đó, ông Trump đã nêu trường hợp của mục sư Kim Minh Nhật (Ezra Jin Mingri), người đứng đầu hội thánh ngầm nổi bật nhất Trung Quốc, tại hội nghị thượng đỉnh song phương ở Bắc Kinh hồi tháng 5 và giúp ông được trả tự do. Mục sư Kim đoàn tụ với gia đình tại Mỹ vào tháng 7.

Tuy nhiên, với vụ của ông Lê, ông Trump tỏ ra thận trọng hơn.

“Ông ấy đã đồng ý [thả] những người khác. Còn Lê Trí Anh thì ông ấy chưa đồng ý,” Tổng thống Mỹ nói về ông Tập hôm thứ Năm.

Các tổ chức nhân quyền và gia đình ông Lê đã kêu gọi Tổng thống Mỹ giúp doanh nhân Hồng Kông này được trả tự do. Họ cảnh báo sức khỏe của ông đang suy giảm sau thời gian dài bị biệt giam.

Con trai ông Lê, anh Sebastien Lai, gần đây trả lời phỏng vấn Shehab Khan, biên tập viên chính trị của Zeteo UK. Anh cho biết cha mình đã bị biệt giam hơn 2.000 ngày trong điều kiện “vô cùng tồi tệ”.

Theo lời anh, phòng giam ông Lê rộng chưa đến 60 feet vuông (khoảng 5,6 m²). Quản giáo hạn chế ông tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, và vào mùa hè, ông gần như bị nướng trong phòng giam.

“Tất cả những điều này đều nhằm bẻ gãy ông ấy,” anh Sebastien Lai nói. “Tôi không biết ông ấy còn được 2 hay 3 năm nữa không”.