Ông Trump biến Khải hoàn môn thành cơ sở quân sự, có thể triển khai drone và lính bắn tỉa

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật cho biết, Khải hoàn môn khổng lồ mà ông dự định xây dựng giữa Đài tưởng niệm Lincoln ở Washington DC và Nghĩa trang Quốc gia Arlington sẽ không còn chỉ là một công trình tưởng niệm, mà còn có chức năng của một cơ sở quân sự, có thể triển khai số lượng lớn drone, lính bắn tỉa và lưu trữ đạn bắn tỉa.

Theo The Washington Post hôm 20/9, ông Trump đăng trên Truth Social cùng ngày rằng, theo “yêu cầu mạnh mẽ” của quân đội Mỹ, ông đã đồng ý vì lý do an ninh quốc gia biến Khải hoàn môn cao tới 250 feet, tương đương khoảng 76 mét, thành một “tổ hợp quân sự/Khải hoàn môn” ở “cấp độ cao nhất”.

Tuyên bố này lập tức gây ra tranh cãi mới. Khi dự án trước đó được đệ trình lên cơ quan quy hoạch liên bang để thẩm xét, công trình chủ yếu được mô tả là một địa danh nhằm kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc của Mỹ, phục vụ du khách tham quan và ngắm cảnh Washington, chưa công khai đề cập kế hoạch triển khai drone và lính bắn tỉa.

Ông Trump: Có thể triển khai drone, lính bắn tỉa trên mái và quảng trường

Trong bài đăng, ông Trump cho biết “tổ hợp quân sự/Khải hoàn môn” này trong tương lai có thể “lưu trữ và nhanh chóng sử dụng một số lượng lớn drone”, đồng thời triển khai lính bắn tỉa tại khu vực mái và quảng trường, cũng như lưu trữ “một lượng lớn đạn bắn tỉa”.

Ông nói: “Trên thế giới sẽ không có bất kỳ công trình nào tương tự”.

AP đưa tin, ông Trump cho biết việc điều chỉnh này được thực hiện sau khi quân đội đưa ra yêu cầu. Tuy nhiên, Lầu Năm Góc trong ngày hôm đó không giải thích thêm về kế hoạch quân sự liên quan, chỉ cho biết không có thông tin nào ngoài những gì ông Trump đã công khai để cung cấp.

Trong gần một năm qua, ông Trump liên tục thúc đẩy việc xây dựng Khải hoàn môn này. Địa điểm được chọn nằm gần đầu phía tây của Cầu Tưởng niệm Arlington, tại Vòng xoay Tưởng niệm (Memorial Circle), không cách xa Nghĩa trang Quốc gia Arlington và cũng là một nút giao thông quan trọng kết nối Washington với Bắc Virginia.

Trước đó, chính quyền Trump cho biết công trình sẽ được sử dụng để kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc của Mỹ. Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum cũng từng cho biết đây sẽ là một công trình mang tính biểu tượng, thể hiện lịch sử nước Mỹ và tầm quan trọng của Nghĩa trang Quốc gia Arlington.

Theo tài liệu công khai của Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia Mỹ (NCPC), công trình có tổng chiều cao 76,2 mét (250 feet). Ngày 9/7, ủy ban đã phê duyệt địa điểm sơ bộ và phương án kiến trúc, nhưng đồng thời yêu cầu bên thiết kế giải quyết các vấn đề về giao thông, bảo tồn lịch sử và những vấn đề khác trước khi thẩm xét cuối cùng.

Định vị ban đầu là địa danh du lịch, chưa từng đề cập “mục đích quân sự”

Tuyên bố mới nhất của ông Trump có sự thay đổi rõ rệt so với định vị của dự án được đệ trình lên cơ quan quy hoạch trước đây.

Theo bản mô tả dự án do NCPC công bố vào tháng Sáu năm nay, bên xin phê duyệt khi đó cho biết mục đích của Khải hoàn môn là “tôn vinh những thành tựu của người dân Mỹ, khơi dậy tinh thần yêu nước và tình yêu đối với đất nước, đồng thời làm đẹp thủ đô quốc gia”. Hồ sơ quy hoạch cũng bao gồm việc đi lại của du khách, phương án giao thông và các cơ sở ngắm cảnh, nhưng không đề cập drone, lính bắn tỉa hay việc lưu trữ đạn dược.

The Washington Post trước đó đưa tin, bên trong công trình còn dự kiến có đài quan sát, cho phép du khách lên vị trí cao hơn các tuyến giao thông xung quanh để ngắm khu vực trung tâm Washington.

Ủy ban Quy hoạch từng yêu cầu chính phủ cung cấp thêm đánh giá tác động giao thông, bao gồm việc Khải hoàn môn có ảnh hưởng đến hoạt động của các tuyến đường hay không, du khách ra vào an toàn như thế nào, cũng như phương án đỗ xe và đón trả khách. Ngoài ra, do công trình cao tới 250 feet, ủy ban cũng yêu cầu phía dự án giải thích về vấn đề chiều cao và tiếp tục phối hợp với Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA).

Ngày 18/9, FAA công bố kết quả nghiên cứu hàng không, cho rằng bản thân Khải hoàn môn cao 250 feet sẽ không gây nguy hiểm cho hàng không, nhưng khuyến nghị sử dụng hệ thống chiếu sáng đặc biệt và các biện pháp khác để tăng khả năng nhận diện công trình đối với phi công. Do gần đó có Sân bay Quốc gia Ronald Reagan Washington, chiều cao công trình và an toàn bay từ trước đến nay luôn là vấn đề được quan tâm.

Hiện chưa rõ sau khi bổ sung chức năng quân sự cho công trình, một số thủ tục quy hoạch hoặc thẩm định an ninh có cần được tiến hành lại hay không.

Người phản đối đặt vấn đề về địa điểm, mục đích quân sự làm phát sinh thêm tranh cãi pháp lý

Kế hoạch xây dựng Khải hoàn môn trước đó đã vấp phải sự phản đối của một số cựu quân nhân, các tổ chức bảo tồn lịch sử và người dân địa phương.

Họ cho rằng công trình cao 250 feet có thể làm thay đổi cảnh quan đô thị đã hình thành từ lâu quanh Nghĩa trang Quốc gia Arlington, Đài tưởng niệm Lincoln và Cầu Tưởng niệm, đồng thời ảnh hưởng đến giao thông và luồng di chuyển của du khách.

Theo AP, các nguyên đơn gồm 3 cựu quân nhân và một nhà sử học kiến trúc đã đệ đơn kiện, cho rằng một công trình tưởng niệm có quy mô như vậy phải được Quốc hội cho phép. Chính quyền Trump cho rằng gần một thế kỷ trước, Quốc hội từng cung cấp cơ sở pháp lý cho các công trình tưởng niệm tương tự trong khu vực, do đó không cần xin Quốc hội phê chuẩn lại.

Luật sư Nicolas Sansone của nhóm Public Citizen Litigation Group, đại diện cho các nguyên đơn, cho biết sau khi ông Trump công bố kế hoạch “tổ hợp quân sự” rằng việc mô tả dự án là một cơ sở an ninh quốc gia không giải quyết vấn đề thẩm quyền mà họ cho rằng đang tồn tại. Lập trường của họ là dự án vẫn phải được Quốc hội phê chuẩn trước.

Dân biểu liên bang thuộc đảng Dân chủ bang Virginia Don Beyer cũng đặt câu hỏi về kế hoạch triển khai drone. Khu vực ông đại diện bao gồm khu vực gần Sân bay Quốc gia Reagan, và ông cho rằng việc bố trí cơ sở phóng drone gần đường bay của sân bay có thể gây ra các vấn đề về vận hành và an toàn.

Trong khi đó, chính quyền Trump cho biết sẽ hoàn tất các thủ tục phê duyệt liên bang cần thiết trước khi chính thức triển khai thi công.

Chưa hoàn tất phê duyệt cuối cùng, sớm nhất có thể thúc đẩy vào tháng 11

Mặc dù phương án sơ bộ của Khải hoàn môn đã được phê duyệt, dự án vẫn chưa nhận được phê duyệt cuối cùng.

Tài liệu chính thức của NCPC cho thấy nội dung được phê duyệt vào tháng Bảy chỉ là “địa điểm sơ bộ và phương án kiến trúc”, trong khi thiết kế cuối cùng vẫn phải được trình lên ủy ban để thẩm xét một lần nữa.

The Washington Post đưa tin hồi đầu tháng này rằng các quan chức chính quyền Trump muốn trình phương án cuối cùng lên NCPC vào khoảng ngày 5/11.

Trước đó, chính quyền Trump cũng đề xuất hoàn thành toàn bộ dự án trong vòng 2-3 năm, trong thời gian thi công thậm chí có thể áp dụng lịch làm việc cường độ cao, mỗi ngày 2 ca, tổng cộng khoảng 20 giờ/ngày.

Việc ông Trump định vị lại Khải hoàn môn thành cơ sở quân sự cũng tương tự lý do mà ông gần đây đưa ra đối với phòng tiệc mới tại Nhà Trắng. Ban đầu, ông Trump chủ yếu mô tả phòng tiệc là nơi tổ chức các sự kiện cấp nhà nước quy mô lớn, sau đó nhấn mạnh thêm chức năng của các cơ sở an ninh dưới lòng đất và bảo vệ tổng thống, đồng thời gọi đây là nhu cầu an ninh quốc gia.

AP chỉ ra rằng hiện Lầu Năm Góc vẫn chưa công khai cho biết quân đội đã đưa ra những nhu cầu quân sự cụ thể nào đối với Khải hoàn môn, cũng chưa công bố các chi tiết kỹ thuật về phương án triển khai drone và lính bắn tỉa.

Do đó, Khải hoàn môn khổng lồ vốn được xây dựng để kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc của Mỹ cuối cùng có thực sự đảm nhiệm nhiệm vụ quân sự hay không, cũng như việc thay đổi mục đích sử dụng này có cần những phê duyệt mới hay không, hiện vẫn chờ chính quyền Trump và các cơ quan liên bang liên quan giải thích thêm.