Ông Trump cảnh báo Iran không thu phí tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz

Chiều tối thứ Năm (9/4), Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Iran không nên thu phí đối với các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz, trong bối cảnh tuyến hàng hải chiến lược này đang là tâm điểm căng thẳng khu vực.

Ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social: “Có tin nói Iran đang thu phí các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz — họ tốt nhất đừng làm vậy, và nếu đúng là đang làm thì tốt hơn hết là phải dừng lại ngay!”

Theo các nhà phân tích của hãng thông tin hàng hải Lloyd’s List, trong suốt thời gian xảy ra xung đột, Iran đã sử dụng đảo Larak, nằm cách bờ biển Iran vài dặm, làm “trạm thu phí” dành cho tàu chở dầu.

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times hôm thứ Tư, ông Hamid Hosseini, phát ngôn viên Hiệp hội Xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt và sản phẩm hóa dầu Iran, nói rằng trong giai đoạn ngừng bắn hai tuần, Tehran yêu cầu các hãng vận tải biển thanh toán phí qua lại Eo biển Hormuz bằng tiền mã hóa.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran là cơ quan quyết định các điều kiện mà tàu chở dầu phải đáp ứng khi đi qua eo biển. Hiệp hội ngành mà ông Hosseini đại diện có quan hệ mật thiết với Chính phủ Iran. Theo ông, mỗi tàu chở dầu phải gửi thư điện tử cho phía Iran khai báo thông tin hàng hóa, sau đó Iran sẽ thông báo mức phí phải nộp. Mức phí được ấn định là 1 USD cho mỗi thùng dầu, còn tàu rỗng được phép đi qua miễn phí.

Tối thứ Năm, trong một bài đăng khác trên Truth Social nhằm phản bác bài viết của Wall Street Journal, ông Trump viết: “Nhờ tôi mà Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân, và chẳng bao lâu nữa mọi người sẽ thấy dầu lại bắt đầu chảy — bất kể Iran có tham gia hay không, điều đó đối với tôi không quan trọng.”

Trước đó trong ngày, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết sau cuộc gặp với Tổng thống Trump, các đồng minh châu Âu có thể sẽ hành động để góp phần bảo đảm an ninh tại Eo biển Hormuz.

Phát biểu tại Viện Ronald Reagan ở Washington, một ngày sau cuộc hội kiến với ông Trump tại Nhà Trắng, ông Rutte nói các nước đồng minh nhiều khả năng sẽ phối hợp với nhau, cùng nỗ lực bảo đảm tuyến hàng hải chiến lược này luôn được thông suốt.

Cũng trong ngày 9/4, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã điện đàm với Tổng thống Trump, nhấn mạnh sự cần thiết phải sớm khôi phục hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Theo Văn phòng Thủ tướng Anh, hai bên nhất trí rằng trọng tâm tiếp theo là xây dựng một kế hoạch cụ thể, khả thi nhằm khôi phục quyền tự do hàng hải tại khu vực này. Anh hiện đang dẫn đầu một nhóm khoảng 40 quốc gia để thúc đẩy sáng kiến này.

Trong suốt thời gian xảy ra xung đột, việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz đã làm chao đảo thị trường dầu khí toàn cầu. Trong bối cảnh các bên cố gắng biến thỏa thuận ngừng bắn tạm thời thành nền tảng cho một nền hòa bình lâu dài, quyền tự do qua lại Eo biển Hormuz trở thành một trong những vấn đề hóc búa nhất trên bàn đàm phán. Iran muốn tiếp tục giữ quyền kiểm soát tuyến đường huyết mạch này, trong khi các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh lại kiên quyết phản đối. Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô thương mại toàn cầu.

Theo tạp chí hàng hải Lloyd’s List, hiện có hơn 800 tàu thuyền đang bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư do eo biển bị phong tỏa.

Dù Iran đã đồng ý cho tàu thuyền đi qua an toàn như một phần của thỏa thuận ngừng bắn, vấn đề quyền kiểm soát và tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất trong các cuộc đàm phán.

Tehran muốn tiếp tục duy trì ảnh hưởng đối với tuyến đường huyết mạch này, trong khi các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh kiên quyết phản đối.