Ông Trump chỉ trích Tây Ban Nha không hợp tác, cảnh báo cắt đứt quan hệ thương mại

Khi chiến dịch quân sự “Cơn Cuồng nộ Sử thi” nhằm vào Iran tiếp tục được đẩy mạnh, xung đột ngoại giao giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chính phủ cánh tả của Tây Ban Nha dường như đã leo thang thành một cuộc chiến thương mại.

Hôm thứ Tư (11/3) tại bãi cỏ phía Nam của Nhà Trắng, ông Trump nhắc lại rằng do Tây Ban Nha từ chối phối hợp với các hoạt động quân sự của Mỹ và không thực hiện nghĩa vụ trong NATO, Mỹ đang cân nhắc cắt đứt hoàn toàn quan hệ thương mại với nước này.

Nguồn cơn của cuộc xung đột bắt đầu từ lập trường cứng rắn của Chính phủ do Thủ tướng Pedro Sanchez lãnh đạo. Vào tuần trước, Chính phủ Tây Ban Nha không chỉ công khai chỉ trích cuộc chiến với Iran là “liều lĩnh và bất hợp pháp”, mà còn tuyên bố cấm máy bay quân sự Mỹ sử dụng căn cứ quân sự chung ở miền nam Tây Ban Nha để thực hiện các nhiệm vụ tấn công nhằm vào chính quyền Iran.

Ông Trump tỏ ra vô cùng bất mãn trước động thái này. Hôm thứ Tư trước khi lên đường tới bang Kentucky, ông nói với các phóng viên: “Tôi không biết Tây Ban Nha đang làm gì. Họ rất tệ với NATO. Họ được bảo vệ nhưng lại không muốn trả phần chi phí mà họ phải trả”.

Ông Trump ca ngợi “người dân Tây Ban Nha rất tuyệt vời”, nhưng thẳng thắn chỉ trích giới lãnh đạo nước này “làm việc rất tệ”, đồng thời ám chỉ rằng hành vi “đi nhờ miễn phí” trong thời gian dài và không hợp tác vào những thời điểm quan trọng như vậy là điều không thể chấp nhận. Ông cảnh báo: “Chúng tôi có thể sẽ cắt đứt thương mại với họ”.

Ông Trump coi Tây Ban Nha là một “khoản nợ xấu” trong NATO, chủ yếu vì ngân sách quốc phòng của nước này trong thời gian dài thấp hơn tiêu chuẩn. Theo Reuters trước đó đưa tin, ngày 3/3 ông Trump đã đe dọa áp đặt lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với Madrid, với lý do Tây Ban Nha từ chối đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới của NATO — tức 5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Trước sức ép từ phía Mỹ, Phó Thủ tướng Tây Ban Nha sau đó nói với truyền thông rằng nước này là một quốc gia có chủ quyền và từ chối trở thành “chư hầu” của Mỹ. Tuy nhiên, tình hình càng trở nên phức tạp khi trong lúc từ chối cho quân đội Mỹ sử dụng căn cứ của mình, truyền thông lại tiết lộ Tây Ban Nha đang gửi vũ khí và lực lượng tăng viện tới Cyprus.

Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares hôm thứ Ba cho biết quan hệ ngoại giao giữa hai nước vẫn “hoạt động bình thường”, dường như nhằm giảm nhẹ cảnh báo của ông Trump.

Ông nói: “Đại sứ quán của chúng tôi tại Washington vẫn hoạt động bình thường, mọi kênh liên lạc đều thông suốt như thường lệ”. Ông cũng cho biết tình hình tại Đại sứ quán Mỹ ở Madrid cũng tương tự.

Hiện nay, căng thẳng giữa Mỹ và Tây Ban Nha đã khiến Liên minh châu Âu đặc biệt quan tâm. Nếu ông Trump thực hiện lệnh phong tỏa thương mại, các mặt hàng xuất khẩu chủ chốt của Tây Ban Nha như nông sản (ví dụ dầu ô liu), dược phẩm và năng lượng có thể chịu đòn giáng nghiêm trọng. Trong cuộc gặp tại Nhà Trắng tuần trước, Thủ tướng Đức Merz không lên tiếng ủng hộ Tây Ban Nha, trái lại còn chỉ trích việc nước này từ chối hợp tác.