Ông Trump đồng ý đàm phán với ban lãnh đạo mới của Iran

Tổng thống Donald Trump đã đồng ý mở các cuộc thảo luận với ban lãnh đạo mới được thành lập của Iran sau cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Động thái này cho thấy khả năng thay đổi trong cục diện ngoại giao giữa Washington và Tehran.

• Ông Khamenei thiệt mạng, Iran bổ nhiệm lãnh đạo tạm thời

“Họ muốn nói chuyện, và tôi đã đồng ý nói chuyện, vì vậy tôi sẽ trao đổi với họ,” ông Trump nói với The Atlantic ngày 1/3. “Lẽ ra họ nên làm điều đó sớm hơn. Lẽ ra họ nên chấp nhận điều rất thực tế và dễ thực hiện đó sớm hơn. Họ đã trì hoãn quá lâu.”

Ông Khamenei đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel hôm thứ Bảy. Theo đúng thủ tục hiến pháp, Iran đã thành lập một hội đồng lãnh đạo tạm thời để tiếp nhận các trách nhiệm trước đây do ông đảm nhiệm.

Việc thành lập hội đồng được Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, công bố. Cơ quan lâm thời này bao gồm Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian, Chánh án Tòa án Tối cao Gholam Hossein Mohseni Ejehei và giáo sĩ Ali Reza Arafi.

Hội đồng sẽ “tạm thời đảm nhận toàn bộ nhiệm vụ lãnh đạo” cho đến khi một người kế nhiệm được lựa chọn. Tổng thống Pezeshkian xác nhận trên truyền hình nhà nước rằng cơ quan mới “đã bắt đầu hoạt động”.

Cơ chế chọn lãnh tụ mới

Theo hiến pháp Iran, trách nhiệm bổ nhiệm Lãnh tụ Tối cao mới thuộc về Hội đồng Chuyên gia gồm 88 thành viên – một cơ quan giáo sĩ được bầu phổ thông mỗi 8 năm. Tuy nhiên, tất cả ứng viên vào Hội đồng này trước hết phải được Hội đồng Giám hộ phê chuẩn – mà một nửa thành viên của cơ quan này do Lãnh tụ Tối cao bổ nhiệm – vì vậy giới cầm quyền có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình lựa chọn.

Để bổ nhiệm một giáo chủ (ayatollah) mới, Hội đồng Chuyên gia phải đạt được đa số 2/3 trong một cuộc bỏ phiếu kín. Trong số những người được cân nhắc có ông Mojtaba Khamenei, con trai của ông Khamenei.

Ông Larijani cho biết hội đồng lâm thời sẽ giữ quyền điều hành cho đến khi người kế nhiệm chính thức được chọn.

Ông Larijani là cựu thành viên Vệ binh Cách mạng, cựu Chủ tịch Quốc hội và cựu trưởng đoàn đàm phán hạt nhân, trước đây từng bày tỏ sẵn sàng giải quyết căng thẳng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran. Phát biểu với truyền hình nhà nước Oman hồi tháng Hai, ông cho rằng các quan ngại của Mỹ có thể được giải quyết.

“Nếu mối quan tâm của người Mỹ là Iran không tiến tới sở hữu vũ khí hạt nhân, điều đó có thể được giải quyết,” ông nói.

Triển vọng ngoại giao

Các cuộc đàm phán hạt nhân đã đình trệ sau khi ông Trump bày tỏ không hài lòng với lập trường của Tehran. Phát biểu bên ngoài Nhà Trắng hôm 27/2, ông nói: “Tôi không hài lòng khi họ không sẵn sàng trao cho chúng tôi điều chúng tôi cần phải có. Tôi không vui về điều đó. Chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra. Chúng ta sẽ nói chuyện sau”.

Tuy nhiên, sau cái chết của ông Khamenei, ông Trump cho thấy ngoại giao giờ đây có thể khả thi hơn. Trong cuộc phỏng vấn với CBS News, ông mô tả tình hình “dễ dàng hơn nhiều so với một ngày trước đó, rõ ràng là vậy, bởi vì họ đang bị đánh rất nặng”.

Đồng thời, ông Trump từ chối bình luận về việc liệu có xuất hiện các mối đe dọa mới nhằm vào Mỹ kể từ sau cuộc tấn công chung Mỹ–Israel hay không.

“Tôi không muốn nói với các bạn điều đó,” ông nói.

Khi được hỏi liệu Mỹ có tiếp tục các cuộc không kích để hỗ trợ một cuộc nổi dậy tiềm tàng bên trong Iran hay không, ông Trump không đưa ra cam kết cụ thể.

“Tôi phải xem xét tình hình tại thời điểm nó xảy ra. … Bạn không thể đưa ra câu trả lời cho câu hỏi đó,” ông nói.