Ông Trump: Iran đồng ý bàn giao ‘bụi hạt nhân’ còn sót lại sau cuộc không kích B-2

Hôm thứ Sáu (17/4), Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng: “Mỹ sẽ nhận được toàn bộ ‘bụi hạt nhân’ được tạo ra bởi những chiếc B-2 hùng mạnh của chúng ta (tại Iran) — không có bất kỳ hình thức giao dịch tiền bạc nào”. Một ngày trước đó, ông cho biết Iran đã đồng ý bàn giao “bụi hạt nhân” bị chôn vùi trong cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân trọng yếu của nước này vào năm ngoái. Trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần sắp hết hiệu lực, ông cũng tiết lộ Mỹ và Iran “có thể” sẽ tiến hành vòng đàm phán trực tiếp mới vào cuối tuần.

“Bụi hạt nhân” là cách diễn đạt mà ông Trump dùng để mô tả uranium làm giàu cấp độ cao. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) từng cho biết sau các cuộc tấn công của Mỹ vào 3 cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran vào tháng 6 năm ngoái, những vật liệu này đã bị chôn sâu dưới lòng đất. Uranium làm giàu từ lâu là mối quan ngại an ninh của Mỹ, do có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Trước khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn hiện tại, ông Trump từng yêu cầu quân đội Mỹ xây dựng một kế hoạch đột kích cực kỳ rủi ro và phức tạp, nhằm đưa binh sĩ vào lãnh thổ Iran thu hồi các vật liệu phóng xạ này mà không cần sự đồng ý của Tehran.

Tuy nhiên, trong ngày thứ Năm, khi đang di chuyển tới bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng để lên trực thăng “Marine One”, ông Trump nói với báo chí rằng Iran đã đồng ý không phát triển vũ khí hạt nhân và sẽ bàn giao “bụi hạt nhân”.

“Iran không có vũ khí hạt nhân, họ đã đồng ý. Iran đã đồng ý điều đó, và đồng ý rất mạnh mẽ. Họ đồng ý giao lại những ‘bụi hạt nhân’ bị chôn sâu dưới lòng đất do cuộc không kích của B-2,” ông Trump nói. “Vì vậy chúng tôi đã đạt được rất nhiều đồng thuận với Iran, và tôi nghĩ sẽ có những điều rất tích cực, rất quan trọng xảy ra.”

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tuần trước đã có cuộc hội đàm cấp cao với quan chức Iran tại Islamabad nhưng không đạt được thỏa thuận gia hạn ngừng bắn. Hai bên hiện vẫn tiếp tục trao đổi thông tin. Trong cuộc gặp, ông Vance đã đưa ra đề xuất cấm Iran làm giàu uranium trong 20 năm, nhưng ông Trump cho biết ông phản đối đề xuất này.

“Hiện chúng tôi có một tuyên bố, một tuyên bố rất, rất mạnh mẽ rằng trong 20 năm và cả sau đó, họ sẽ không có vũ khí hạt nhân,” ông Trump nói với báo chí ngày thứ Năm.

Uranium làm giàu của Iran bị giám sát chặt chẽ

Theo ước tính, Iran đang cất giấu khoảng 1.000 pound (khoảng 454 kg) uranium làm giàu 60% dưới một cơ sở hạt nhân bị hư hại nặng. Nếu tiếp cận được, chỉ cần các bước kỹ thuật đơn giản là có thể tiếp tục làm giàu lên mức 90% – ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Ông Trump hôm thứ Tư (8/4) từng tiết lộ rằng các cơ sở hạt nhân bị phá hủy của Iran hiện đang và trước đây đều nằm dưới sự giám sát vệ tinh nghiêm ngặt của Lực lượng Không gian Mỹ, và “từ ngày xảy ra tấn công đến nay không có bất kỳ chuyển động nào”.

Ông nói Iran sẽ không còn uranium làm giàu, và Mỹ cùng Iran sẽ hợp tác để loại bỏ “bụi hạt nhân” bị chôn sâu dưới lòng đất. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng ám chỉ tại cuộc họp báo Lầu Năm Góc rằng Iran có thể “tự nguyện” bàn giao uranium làm giàu cho Mỹ.

Nếu Iran đồng ý bàn giao số uranium này, điều đó sẽ giúp giảm hoặc loại bỏ nhu cầu và rủi ro của các chiến dịch quân sự sâu trong lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, chính quyền Trump không hạ nhiệt áp lực.

Ngoại trưởng Iran: Eo biển Hormuz mở cho tàu thương mại

Trong khi các cuộc đàm phán ngoại giao diễn ra, ông Hegseth hôm thứ Năm cảnh báo trực tiếp Iran rằng Mỹ đang “tái trang bị với sức mạnh lớn hơn bao giờ hết” và sẵn sàng tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào “cơ sở hạ tầng lưỡng dụng quân sự – dân sự” như nhà máy điện.

Sau khi đàm phán gia hạn ngừng bắn thất bại cuối tuần trước do Iran từ chối “từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân”, tàu chiến và máy bay Mỹ đã lập tức phong tỏa các cảng của Iran. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine hôm thứ Năm cho biết 13 tàu đã quay đầu trở lại Iran do bị phong tỏa, chưa có tàu nào phá được vòng phong tỏa. Ông Hegseth nói việc phong tỏa của Mỹ là “cách thức mang tính ôn hòa nhất có thể trong tình huống này”.

Ông Trump cũng cho biết Israel và Lebanon đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Về quan hệ Mỹ – Iran, ông nói “có thể” sẽ có thêm một vòng gặp trực tiếp vào cuối tuần, đồng thời cho rằng ban lãnh đạo mới của Iran là “rất biết lắng nghe và hợp lý”.

Một quan chức Pakistan nói với tờ Washington Post rằng nước này đang tìm cách kéo dài thỏa thuận ngừng bắn để “tạo không gian cho đàm phán hòa bình”.

Trong bối cảnh hiện tại, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm thứ Sáu tuyên bố rằng trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn, eo biển Hormuz sẽ mở cho tất cả tàu thương mại.