Ông Trump phản ứng trước bài phát biểu của ông Carney tại Davos: “Không mấy biết ơn”

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã phản ứng trước bài phát biểu của Thủ tướng Canada Mark Carney, trong đó nhắm vào các chính sách của ông Trump và ảnh hưởng của Mỹ, khi ông Carney kêu gọi các quốc gia và doanh nghiệp ngừng tuân theo xu hướng phát triển của hệ thống toàn cầu.

Ông Trump cho hay ông đã lắng nghe bài phát biểu của ông Carney được trình bày vào ngày 20/1, và nhận xét rằng bài phát biểu đó “không thể hiện lòng biết ơn” đối với Hoa Kỳ, đồng thời nói thêm rằng Canada “tồn tại là nhờ Hoa Kỳ”.

Ông Trump đưa ra những bình luận này trong bài phát biểu dài tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos vào ngày 21/1, trong đó đề cập đến những vấn đề địa chính trị nóng bỏng của thời điểm hiện tại, chẳng hạn như việc ông theo đuổi mục tiêu sáp nhập Greenland.

Ông Trump tuyên bố Hoa Kỳ cần Greenland vì an ninh quốc gia, bởi trong một cuộc chiến tiềm tàng với đối thủ, tên lửa sẽ bay qua Greenland.

“Tất cả những gì chúng tôi muốn từ Đan Mạch là vì an ninh quốc gia và quốc tế, và để kiềm chế những kẻ thù tiềm tàng rất năng động và nguy hiểm của chúng ta  ở khoảng cách an toàn, là mảnh đất này – nơi chúng ta sẽ xây dựng Vòm Vàng vĩ đại nhất từng được xây dựng,” ông Trump nói. “Vòm Vàng” đề cập đến kế hoạch của ông nhằm xây dựng một hệ thống phòng không mới để bảo vệ trước các mối đe dọa tên lửa tinh vi.

Sau khi trình bày lập luận cho việc Hoa Kỳ tiếp quản lãnh thổ của Đan Mạch — điều mà ông nói sẽ không thực hiện bằng vũ lực — ông Trump đã nhắc ngắn gọn đến Canada.

Tổng thống Mỹ cho biết, theo “bản chất tự nhiên” của Vòm Vàng, hệ thống này cũng sẽ giúp bảo vệ Canada. Ottawa trước đó đã xác nhận quan tâm đến việc tham gia hệ thống phòng thủ không gian lục địa mới.

“Nhân tiện, Canada nhận được rất nhiều thứ miễn phí từ chúng tôi, họ cũng nên biết ơn, nhưng họ không,” ông Trump nói thêm.

“Tôi đã xem Thủ tướng của quý vị ngày hôm qua, ông ấy không mấy biết ơn. Canada, họ nên biết ơn chúng tôi. Canada tồn tại nhờ Hoa Kỳ. Hãy nhớ điều đó, Mark, khi lần tới ông đưa ra những phát biểu của mình.”

Trong bài phát biểu tại Davos vào ngày 20/1, ông Carney nói rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đã chấm dứt, nhường chỗ cho “sự cạnh tranh giữa các cường quốc”.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Canada kêu gọi các nhà lãnh đạo không tuân theo hệ thống mới mà ông cho là sử dụng “sự cưỡng ép”.

Không nêu đích danh Hoa Kỳ — quốc gia có nền kinh tế hội nhập sâu với Canada — ông Carney nói rằng “các cường quốc đã bắt đầu sử dụng sự hội nhập kinh tế như vũ khí; thuế quan như đòn bẩy”.

“Bạn không thể sống trong lời dối trá về lợi ích song phương thông qua hội nhập, khi hội nhập trở thành nguồn gốc của sự lệ thuộc của bạn,” ông Carney nói thêm.

Thủ tướng Canada cho biết để đối phó, các quốc gia tầm trung như Canada phải xây dựng liên minh, tăng cường khả năng chống chịu trong nước và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Theo hướng đó, ông Carney nhắc đến các chuyến thăm gần đây tới Qatar và Trung Quốc, nơi ông cho biết đã hình thành “các quan hệ đối tác chiến lược mới”. Tại Bắc Kinh vào tuần trước, ông Carney nói với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường rằng “những tiến triển mà chúng ta đã đạt được trong quan hệ đối tác, đã giúp chúng ta chuẩn bị tốt cho trật tự thế giới mới”.

Chỉ trích của ông Trump

Phản ứng của Tổng thống Trump trước bài phát biểu của ông Carney đánh dấu một trường hợp hiếm hoi khi Tổng thống Hoa Kỳ công khai chỉ trích Thủ tướng Canada.

Trước đây, ông Trump từng dành nhiều lời khen cho ông Carney trong và sau các cuộc gặp trực tiếp giữa hai người.

“Tôi đã thích ông ấy ngay từ đầu và chúng tôi có mối quan hệ tốt,” ông Trump nói khi gặp ông Carney tại Nhà Trắng vào tháng 10/2025. Ông Trump cũng gọi ông Carney là “một người tốt” và “một nhà lãnh đạo đẳng cấp thế giới”.

Điều này diễn ra sau khi ông Carney tiến hành chiến dịch tranh cử mùa xuân tập trung vào việc đối đầu với ông Trump, và sau một mùa hè mà Ottawa và Washington không đạt được thỏa thuận về thuế quan.

Cuộc gặp tại Nhà Trắng vào tháng 10 được cả hai bên mô tả là tích cực và tạo động lực cho việc đạt được thỏa thuận nhằm giải quyết các mức thuế của ông Trump áp lên thép và nhôm Canada.

Triển vọng đạt thỏa thuận đã chấm dứt sau khi Thủ hiến Ontario Doug Ford phát sóng một quảng cáo truyền hình chống thuế quan tại Hoa Kỳ vào cuối tháng 10, với việc ông Trump cho rằng đó là nỗ lực can thiệp vào quá trình Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xem xét chính sách thuế của ông.

Trong những tuần tiếp theo, khi được các phóng viên hỏi lần cuối ông nói chuyện với ông Trump là khi nào, ông Carney trả lời “ai quan tâm chứ?”, nói rằng ông không có “vấn đề cấp bách” nào để thảo luận với Tổng thống Hoa Kỳ.

Sau đó, ông Carney đã xin lỗi vì cách dùng từ của mình khi phe đối lập Bảo thủ chỉ trích cách tiếp cận của ông, đồng thời nhấn mạnh tác động của thuế quan đối với người lao động Canada. Đảng Bảo thủ lưu ý rằng ông Carney từng chạy chiến dịch tranh cử với lập luận rằng thuế quan của Hoa Kỳ là một “cuộc khủng hoảng mang tính sống còn”, trong khi hiện nay ông lại nói đó “không phải là vấn đề cấp bách”.

Ông Carney rời Davos mà không gặp ông Trump. Thủ tướng Canada sẽ tới thành phố Québec vào ngày 22/1 để tham dự cuộc họp kín của nội các Đảng Tự do, trước khi Hạ viện Canada quay trở lại làm việc sau kỳ nghỉ lễ.