Ông Trump: Thượng nghị sĩ Sullivan nên được nhận phiếu của ứng viên trùng tên ở Alaska

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Năm (5/11) cho rằng Thượng nghị sĩ Dan Sullivan sẽ “dễ dàng” thắng cử ở Alaska nếu được cộng số phiếu bị Đảng Dân chủ chia sang cho một ứng viên trùng tên.

Bài đăng lúc 8h40 sáng thứ Năm viết:

“Số phiếu dành cho Dan Sullivan giả mạo, cùng với số phiếu dành cho kẻ “vô danh” khác mà Đảng Dân chủ đưa vào lá phiếu, phải lập tức được chuyển cho Dan Sullivan THẬT, và cuộc bầu cử coi như kết thúc – ông ấy chắc chắn sẽ dễ dàng giành chiến thắng. Không có giải pháp nào khác công bằng hơn!”

Ông Trump đưa ra phát biểu này ngay sau cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 ở Mỹ, khi Đảng Cộng hòa thất bại trong nhiều cuộc đua quan trọng. Cuộc bầu cử Thượng viện ở Alaska vẫn là một trong những chiến trường then chốt để Đảng Cộng hòa giữ ghế.

Ứng viên trùng tên gây tranh cãi

Tranh cãi bắt nguồn từ một ứng viên Thượng viện khác là ông Daniel J. Sullivan Jr., giáo viên đã nghỉ hưu đến từ Petersburg, miền đông nam Alaska. Tên ông gần giống tên của thượng nghị sĩ đương nhiệm Dan S. Sullivan.

Hôm 28/10, The New York Times đăng bài điều tra của phóng viên Kellen Browning. Bài báo cho biết một số nhân vật chính trị có liên hệ với đội ngũ của bà Mary Peltola, ứng viên Thượng viện của Đảng Dân chủ, từng bàn việc tìm người trùng tên với thượng nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm. Họ tính thuyết phục người đó ra tranh cử để chia phiếu của ông Sullivan.

Theo bài báo, mùa hè năm 2025, khi bà Peltola còn đang cân nhắc tranh cử Thượng viện, một nhân viên trong đội ngũ tranh cử của bà được giao tìm càng nhiều càng tốt những người tên Dan Sullivan ở Alaska và lập thành danh sách. Hoạt động này được cho là mang tên “Dự án thành phần lá phiếu” (Ballot Composition Project).

Ông Jarid Kurtz, một người làm công tác vận động chính trị đến từ vùng Trung Tây nước Mỹ, cũng tham gia việc tuyển người. Ông Kurtz được cho là đã dùng tên giả Zane để tiếp cận những người có thể ra tranh cử ở nhiều nơi tại Alaska, tìm cách thuyết phục họ tham gia cuộc đua vào Thượng viện.

Bài báo còn nhắc đến một người khác có thể đã bị nhắm tới là ông Matthew Salisbury. Ông Salisbury nói với The New York Times rằng vào tháng 12/2025, một người đàn ông tự xưng là Zane bất ngờ liên lạc, khuyến khích ông ra tranh cử Thượng viện. Khi phóng viên cho xem ảnh của ông Kurtz, ông Salisbury nhận ra đó chính là người đã liên lạc với mình.

Tuy nhiên, bà Peltola phủ nhận việc tham gia tuyển ứng viên trùng tên, cũng như phủ nhận ý định đánh lừa cử tri.

Ban Bầu cử Alaska từng hủy tư cách ứng viên trùng tên

Tháng 6/2026, Ban Bầu cử Alaska quyết định rằng ông Daniel J. Sullivan không đủ điều kiện tranh cử.

Cơ quan này cho biết khi xin ghi tên lên lá phiếu, ông dùng tên “Dan Sullivan”, trong khi hồ sơ đăng ký cử tri trước đây ghi tên ông là “Daniel J. Sullivan Jr.”. Ban đầu, ông còn đề nghị được ghi tên “Dan S. Sullivan”, với chữ viết tắt tên đệm “S” giống hệt thượng nghị sĩ đương nhiệm Dan S. Sullivan.

Ban Bầu cử còn chỉ ra rằng ông Daniel J. Sullivan nộp đơn tranh cử với tư cách đảng viên Cộng hòa, nhưng hồ sơ của cơ quan này cho thấy trước đó ông chưa từng đăng ký là đảng viên Cộng hòa ở Alaska. Vì vậy, Ban Bầu cử cho rằng ông ra tranh cử không phải vì thiện chí, mà có thể nhằm gây nhầm lẫn cho cử tri.

Ông Daniel J. Sullivan khởi kiện quyết định này. Hôm 26/6, Thẩm phán Thomas Matthews của Tòa Thượng thẩm Alaska phán quyết rằng Ban Bầu cử không có căn cứ trong luật của bang khi hủy tư cách ứng viên của ông với lý do “thiếu thiện chí”. Ngày 29/6, Tòa án Tối cao bang yêu cầu Ban Bầu cử cho ông tham gia vòng bầu cử sơ bộ và để cơ quan này quyết định cách phân biệt hai ứng viên trên lá phiếu.

Cuối cùng, ông Daniel J. Sullivan giành đủ số phiếu trong vòng sơ bộ hôm 18/8 để vào vòng bầu cử chính thức tháng 11. Alaska áp dụng chế độ bầu cử sơ bộ không phân đảng phái: mọi ứng viên cùng tranh trong một cuộc đua, 4 người nhiều phiếu nhất được vào vòng chính thức. Do đó, cả hai ông Sullivan đều có tên trên lá phiếu bầu Thượng viện tháng 11.

Chính quyền bang và Bộ Tư pháp liên bang mở điều tra

Hôm 28/10, Thống đốc Alaska Mike Dunleavy, người thuộc Đảng Cộng hòa, tuyên bố yêu cầu Sở An toàn Công cộng của bang điều tra cáo buộc tuyển ứng viên trùng tên. Cuộc điều tra nhằm xác định có hành vi vi phạm pháp luật hay không, và có cần truy tố hình sự hay khởi kiện dân sự hay không.

Bộ Tư pháp liên bang cũng mở cuộc điều tra về cuộc bầu cử Thượng viện này, gửi trát đòi hầu tòa tới những người liên quan và các đội ngũ tranh cử, kèm yêu cầu lưu giữ tài liệu. Trước đó, bộ này còn khởi kiện nhằm ngăn Alaska chứng nhận kết quả bầu cử trong trường hợp Thượng nghị sĩ Sullivan thất cử.

Một thẩm phán liên bang sau đó đã bác vụ kiện này. Thẩm phán cho rằng phương án điều tra và xử lý phiếu bầu mà Bộ Tư pháp đưa ra thiếu cách thực hiện khả thi, lại có thể ảnh hưởng đến nguyên tắc bỏ phiếu kín. Bộ Tư pháp cho biết sẽ kháng cáo.

Hiện các cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn.

Kết quả bầu cử chưa ngã ngũ

Kết quả cuộc bầu cử Thượng viện liên bang ở Alaska vẫn chưa được xác định, vì bang này còn đang kiểm nốt số phiếu gửi qua bưu điện. Khi gần 80% số phiếu đã được kiểm, bà Peltola của Đảng Dân chủ tạm dẫn trước sít sao với 48,18%, còn Thượng nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm Sullivan đạt 47,88%. Hai người hiện chỉ cách nhau 0,3 điểm phần trăm.

Ông Daniel J. Sullivan, giáo viên đã nghỉ hưu, được 1,68% số phiếu. Ông Gerald Heikes được 2,26%.

Alaska bầu theo hình thức “bỏ phiếu xếp hạng” (Ranked-Choice Voting), cho phép cử tri sắp xếp nhiều ứng viên theo thứ tự mình ưu tiên. Chỉ khi vòng đầu không ai được quá nửa số phiếu thì “Sullivan giả”, người ít phiếu nhất, mới bị loại. Khi đó, những lá phiếu chọn ông làm lựa chọn thứ nhất sẽ tự động chuyển sang ứng viên mà cử tri ghi là lựa chọn thứ hai, có thể là Thượng nghị sĩ Sullivan. Vòng kiểm phiếu này dự kiến diễn ra vào ngày 18/11.