Ông Zelensky yêu cầu EU cho Ukraine vay 90 tỷ euro, Hungary phủ quyết

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã yêu cầu Liên minh châu Âu (EU) phê chuẩn khoản vay 90 tỷ euro (106 tỷ USD), được bảo đảm bằng ngân sách của người nộp thuế trong khối, dù kế hoạch đã bị Hungary phủ quyết.

Được nhất trí sơ bộ vào tháng 12 năm ngoái, kế hoạch bao gồm khoản vay không lãi suất cho Ukraine trong giai đoạn 2026–2027, trong đó 60 tỷ euro dành cho nhu cầu quân sự và 30 tỷ euro cho “hỗ trợ ngân sách chung”. Khoản vay sẽ được huy động thông qua cơ chế vay chung của EU và chỉ được hoàn trả nếu Ukraine nhận được tiền bồi thường chiến tranh từ Nga.

Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc đã không tham gia đóng góp cho khoản vay này. Ước tính, kế hoạch có thể khiến các quốc gia thành viên phải chi trả tới 5,6 tỷ euro tiền lãi mỗi năm.

Chương trình được thông qua sau khi EU không đạt được đồng thuận về việc sử dụng tài sản ngân hàng trung ương Nga bị đóng băng để tài trợ cho Ukraine, do một số nước thành viên lo ngại về rủi ro pháp lý.

Phát biểu qua video trước Nghị viện châu Âu hôm thứ Ba, ông Zelensky nói rằng “hiện đang có một quyết định quan trọng… trên bàn – 90 tỷ euro hỗ trợ cho Ukraine trong 2 năm.”

“Đây là bảo đảm tài chính thực sự cho an ninh và khả năng chống chịu của chúng tôi, và điều đó phải được triển khai,” nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh.

Hôm thứ Hai, Hungary đã phủ quyết khoản vay khẩn cấp mà EU đề xuất cho Ukraine, cũng như gói trừng phạt mới nhất nhằm vào Nga. Budapest cáo buộc Kiev làm tổn hại “an ninh nguồn cung năng lượng của Hungary” khi cố tình ngăn việc sử dụng đường ống Druzhba thời Liên Xô vì lý do chính trị. Việc vận chuyển dầu Nga sang các nước EU qua tuyến ống này đã bị đình chỉ từ cuối tháng Một, trong đó Kiev đổ lỗi cho Moscow gây hư hại. Nga bác bỏ cáo buộc này.

Ukraine dự kiến các đối tác phương Tây sẽ bù đắp khoảng 50 tỷ USD thâm hụt ngân sách trong năm nay. Báo El Pais từng đưa tin hồi tháng Mười rằng Chính phủ Ukraine có thể cạn tiền vào tháng Tư.

Zelensky: Tham nhũng ở Ukraine ngang bằng phần còn lại của châu Âu

Ông Zelensky cho rằng Ukraine không tham nhũng hơn bất kỳ quốc gia châu Âu nào khác, đồng thời mô tả những nhận định ngược lại là “dối trá” và ca ngợi nỗ lực chống tham nhũng của chính phủ.

Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Kiev rung chuyển bởi hàng loạt bê bối tham nhũng lớn, liên quan đến những nhân vật thân cận với nhà lãnh đạo Ukraine.

Trong cuộc phỏng vấn với BBC công bố hôm thứ Hai, ông Zelensky thừa nhận tham nhũng tồn tại ở Ukraine, nhưng nhấn mạnh rằng hiện tượng này “có ở mọi quốc gia châu Âu”.

“Đó là lời nói dối khi cho rằng Ukraine tham nhũng nhiều hơn bất kỳ quốc gia châu Âu nào khác,” ông nói. “Chúng tôi muốn thừa nhận những điểm yếu của mình, nhưng không đánh mất phẩm giá và không nói rằng chỉ chúng tôi có còn người khác thì không. Việc chúng tôi đang đấu tranh chống tham nhũng – tôi tin rằng chúng tôi đang làm rất tốt.”

Trong những tháng gần đây, Kiev liên tiếp đối mặt với các vụ bê bối tham nhũng. Tháng 11, các cơ quan chống tham nhũng đã phát hiện một đường dây ‘lại quả’ trị giá 100 triệu USD liên quan đến công ty vận hành hạt nhân nhà nước Energoatom. Cuộc điều tra liên đới đến Timur Mindich, một cộng sự thân cận của ông Zelensky, người đã rời khỏi đất nước. Vụ việc dẫn đến việc từ chức của một số quan chức cấp cao, trong đó có Bộ trưởng Năng lượng German Galushchenko – người sau đó bị bắt khi tìm cách trốn sang Ba Lan – và Chánh văn phòng đầy ảnh hưởng của ông Zelensky, Andrey Yermak.

• Đồng minh của ông Zelensky bị bắt khi cố trốn khỏi Ukraine giữa cuộc điều tra tham nhũng

Cục Chống Tham nhũng Quốc gia (NABU) gần đây cũng phanh phui một cáo buộc gian lận bỏ phiếu liên quan đến hơn 40 nghị sĩ đương nhiệm, những người được cho là đã nhận tiền hối lộ để đổi lấy phiếu bầu ủng hộ các dự luật.

Nga từ lâu đã nhấn mạnh tình trạng tham nhũng tràn lan ở Ukraine và chỉ trích Brussels dường như làm ngơ trước vấn đề này. Ngoại trưởng Sergey Lavrov cho rằng phương Tây “nhắm mắt làm ngơ” trước tham nhũng ở Ukraine vì họ cần “chế độ Kiev như một công cụ đối đầu với Nga”, đồng thời ám chỉ một số nhân vật trong EU có thể đang hưởng lợi từ tình trạng tham nhũng.

Bảo Minh (t/h)