Phân tích: Ông Kim Jong-un bất ngờ thăm Đan Đông, Trung-Triều mỗi bên một tính toán

Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un hôm thứ Bảy (24/10) bất ngờ sang Đan Đông, Trung Quốc, hội đàm với ông Vương Hỗ Ninh nhưng không gặp ông Tập Cận Bình, rồi về nước trong ngày.

Tại Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh, ông Kim tham quan Nhà tưởng niệm “Kháng Mỹ viện Triều” và một nhà máy ô tô của địa phương. Ông hội đàm với ông Vương Hỗ Ninh, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), Chủ tịch Chính hiệp Toàn quốc.

Chuyến đi không có cuộc gặp với lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình, nhưng diễn ra khi cầu Tân Áp Lục vừa thông xe và trước thềm Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến. Giới quan sát vì thế chú ý đến quan hệ Trung-Triều, cũng như khả năng Mỹ và Triều Tiên nối lại tiếp xúc cấp cao.

Ông Kim thăm Đan Đông mà không gặp ông Tập, dấy lên đồn đoán

Chủ nhật (25/10) là dịp được gọi là “ngày kỷ niệm Chí nguyện quân sang Triều Tiên tham chiến”. Ông Kim chọn đến Đan Đông đúng một ngày trước đó, đặt lẵng hoa viếng các liệt sĩ Chí nguyện quân và tham quan nhà tưởng niệm.

Truyền thông nhà nước ĐCSTQ đưa tin ông Vương Hỗ Ninh tháp tùng ông Kim tham quan nhà tưởng niệm và nhà máy ô tô, rồi tiễn ông khi chuyến thăm kết thúc. Hãng tin AP nhận định chuyến đi cho thấy Bắc Kinh và Bình Nhưỡng muốn thắt chặt thêm quan hệ song phương.

Ông Kim không đến Bắc Kinh: điểm đến duy nhất của ông là thành phố biên giới Đan Đông, và người ra đón là ông Vương Hỗ Ninh, tờ Chosun Ilbo của Hàn Quốc lưu ý. Một báo cáo kín của Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc, do Ủy ban Tình báo Quốc hội chuyển lại, cũng cho thấy chuyến thăm lần này khác về tính chất so với các lần ông Kim sang Trung Quốc trước đây.

Ông Kim đi tàu riêng qua sông, chỉ dừng chân tại Đan Đông rồi vội vã về nước ngay trong ngày, không vào Bắc Kinh gặp ông Tập. Điều này khiến dư luận đồn đoán về quan hệ Trung-Triều và các bước đi ngoại giao sắp tới.

Hãng thông tấn Trung ương (CNA) của Đài Loan cho biết mỗi lần sang Trung Quốc trước đây, ông Kim đều hội đàm với ông Tập, và đây là lần đầu ông sang Trung Quốc mà không gặp ông Tập. Hãng Kyodo của Nhật Bản cũng nêu rằng trong 5 chuyến thăm Trung Quốc trước, ông Kim đều gặp ông Tập. Theo hãng này, việc lãnh đạo cao nhất hai nước không gặp nhau lần này có thể liên quan đến Hội nghị Trung ương 5 khóa 20 của ĐCSTQ sắp diễn ra và lịch trình của hai bên.

Chuyến đi có thể chủ yếu nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế Trung-Triều, và mượn dịp tưởng niệm cuộc chiến “Kháng Mỹ viện Triều” để khẳng định lại quan hệ truyền thống giữa hai nước, giới phân tích nhận định. Dư luận cũng đặt câu hỏi liệu cách sắp xếp lần này có liên quan đến đối thoại Mỹ-Triều và sự phối hợp chiến lược giữa Bắc Kinh với Bình Nhưỡng hay không.

Khả năng ông Trump gặp ông Kim trong năm nay thấp

Chuyến đi diễn ra vào thời điểm nhạy cảm: Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tìm cách nối lại đối thoại với ông Kim, còn các bên đều theo dõi Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11. Ông Trump đã công khai nói có thể gặp ông Kim trong chuyến công du châu Á.

Tuy nhiên, tính đến thứ Sáu (23/10), phía Mỹ vẫn chưa nhận được phản hồi rõ ràng nào từ Triều Tiên về cuộc gặp, và Reuters nhận định khả năng diễn ra cuộc gặp Trump-Kim vẫn còn bất định. Đài truyền hình SBS của Hàn Quốc dẫn một số phân tích cho rằng ông Kim chọn thăm Đan Đông, phô bày quan hệ thân thiết với ĐCSTQ, có thể là để giành thế có lợi hơn khi đàm phán với Mỹ. Hãng AFP cũng phân tích rằng quan hệ Trung-Triều có thể trở thành yếu tố quan trọng khi Bình Nhưỡng giao thiệp với Washington.

Một số quan chức Mỹ và Hàn Quốc không nêu tên đánh giá khả năng hai nhà lãnh đạo gặp nhau trong năm 2026 đang giảm dần, Reuters đưa tin hôm thứ Sáu.

Triều Tiên đến nay cũng chưa đáp lại tích cực các tiếp xúc của Mỹ.

Ông Yang Moo-jin, cựu hiệu trưởng Đại học Nghiên cứu Triều Tiên tại Hàn Quốc, nói với AFP rằng ông Kim có thể muốn thúc Bắc Kinh sớm thực hiện các cam kết hợp tác đạt được khi lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình thăm Triều Tiên trước đây. Ông Kim cũng có thể muốn tranh thủ sự ủng hộ của Bắc Kinh trước một cuộc gặp thượng đỉnh có thể diễn ra với Tổng thống Trump, ông Yang nói. Giáo sư Lim Eul-chul của Viện Nghiên cứu Viễn Đông, Đại học Kyungnam, thì cho rằng mục đích chính của ông Kim là phô bày liên minh truyền thống Trung-Triều, tờ Seoul Economic Daily của Hàn Quốc đưa tin. Ông Lim lập luận rằng do chuyến thăm ngắn, thượng đỉnh Mỹ-Triều khó trở thành chủ đề chính trong trao đổi giữa hai bên, và nếu có bàn đến thì có lẽ cũng chỉ dừng ở mức nguyên tắc.

Hợp tác Nga-Triều sâu hơn, ảnh hưởng của ĐCSTQ với Bình Nhưỡng bị hạn chế

Tờ Financial Times phân tích rằng khi Triều Tiên đẩy mạnh hợp tác quân sự với Nga, Bắc Kinh muốn giữ ảnh hưởng với Bình Nhưỡng. Về phía ông Kim, việc cùng lúc vun đắp quan hệ với cả Trung Quốc lẫn Nga có thể giúp ông tranh thủ thêm dư địa về kinh tế và ngoại giao.

Trước đó, hôm 15/10, cầu Tân Áp Lục nối Đan Đông của Trung Quốc với thành phố Sinuiju bên phía Triều Tiên chính thức thông xe. Cây cầu đường bộ dài khoảng 3 km này đã xây xong từ năm 2014, nhưng chậm khoảng 12 năm mới được đưa vào sử dụng.

Trung Quốc lâu nay là đối tác thương mại quan trọng nhất của Triều Tiên. Bản tin của Reuters hồi tháng 1/2026 cho biết kim ngạch thương mại Trung-Triều năm 2025 đạt khoảng 2,73 tỷ USD, tăng 25% so với năm trước và gần trở lại mức trước dịch COVID-19 (virus ĐCSTQ). Một bản tin khác của hãng này cho biết cầu Tân Áp Lục thông xe nhằm thúc đẩy thương mại và giao lưu kinh doanh.

Với Triều Tiên, nước đang chịu lệnh trừng phạt quốc tế và có ít kênh kinh tế đối ngoại, cây cầu có thể giúp hoạt động kinh tế, thương mại với Trung Quốc thuận lợi hơn. Dù vậy, hiệu quả thực tế còn tùy vào việc quản lý biên giới và các hạn chế liên quan.

Bắc Kinh đang tìm cách củng cố ảnh hưởng với Bình Nhưỡng khi Triều Tiên ngày càng hợp tác chặt chẽ với Nga về quân sự và kinh tế, Reuters phân tích hồi tháng 3/2026. Triều Tiên giáp Trung Quốc, nên biến động trên bán đảo Triều Tiên có thể tác động đến an ninh vùng biên giới đông bắc Trung Quốc và chiến lược khu vực của Bắc Kinh.

Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) nhận xét Bắc Kinh coi trọng sự ổn định trên bán đảo Triều Tiên nhưng khó chi phối chính sách vũ khí hạt nhân của Bình Nhưỡng. Năm 2024, Triều Tiên từng công khai chỉ trích tuyên bố chung của Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Bản tin của Reuters năm đó cũng cho thấy Bắc Kinh và Bình Nhưỡng bất đồng về vũ khí hạt nhân và an ninh bán đảo.

Bởi vậy, Bắc Kinh muốn dùng giao thương và các cuộc tiếp xúc cấp cao để giữ ảnh hưởng với Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, hợp tác quân sự giữa Triều Tiên với Nga, cùng việc ông Kim kiên quyết giữ chính sách vũ khí hạt nhân, đều có thể hạn chế ảnh hưởng của ĐCSTQ.