Phó TT Mỹ JD Vance ký thỏa thuận đối tác chiến lược trong chuyến thăm Azerbaijan

Vào thứ Ba (10/2), Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã thăm Azerbaijan, hai bên ký kết thỏa thuận đối tác chiến lược. Thỏa thuận hợp tác này ban đầu được đề xuất trong cuộc gặp giữa Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng vào tháng 8 năm ngoái. Dưới sự trung gian của Nhà Trắng, Tổng thống Aliyev và đối thủ lâu năm của ông, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan, đã đạt được thỏa thuận hòa bình tại Washington D.C., chấm dứt cuộc chiến kéo dài hàng chục năm.

Đây là lần đầu tiên một Phó Tổng thống Mỹ đương nhiệm thăm khu vực Nam Caucasus. Chuyến thăm nhằm củng cố sự ủng hộ đối với thỏa thuận hòa bình do Mỹ làm trung gian tại khu vực này, đồng thời thúc đẩy một hành lang quá cảnh chiến lược then chốt, có khả năng tái định hình thương mại, năng lượng và ảnh hưởng địa–chính trị của khu vực.

Điểm dừng chân đầu tiên của ông Vance là Armenia, nơi ông và Thủ tướng Pashinyan ký một thỏa thuận có thể mở đường cho việc Mỹ xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Armenia.

Điểm dừng thứ hai là Azerbaijan. Tổng thống Aliyev cho biết, hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực bán vũ khí quốc phòng và trí tuệ nhân tạo đang bước vào “một giai đoạn hoàn toàn mới”, đồng thời hai bên sẽ tiếp tục hợp tác về an ninh năng lượng và chống khủng bố.

Theo tuyên bố sau cuộc gặp, phía Mỹ sẽ chuyển giao một số tàu mới cho Azerbaijan nhằm giúp nước này tăng cường bảo vệ lãnh hải.

Theo Azerbaijan News Network (AzerNEWS), ông Vance cho biết dự án “Tuyến đường Hòa bình và Thịnh vượng Quốc tế của Trump” (TRIPP), được thống nhất vào tháng 8 năm ngoái, hiện đang được triển khai. Dự án này nhằm xây dựng hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, tài nguyên thiên nhiên và khoáng sản chiến lược, qua đó thực sự thúc đẩy hòa bình giữa Azerbaijan và Armenia.

Theo Hãng thông tấn quốc gia Azerbaijan APA, máy bay của ông Vance đã hạ cánh xuống Sân bay quốc tế Heydar Aliyev. Hãng thông tấn cho biết quốc kỳ hai nước được treo tại sân bay, đội danh dự xếp hàng chào đón vị quan chức cấp cao của Mỹ.

Trước khi ông Vance đến nơi, Tổng thống Aliyev tuyên bố chuyến thăm này đánh dấu “việc quan hệ song phương bước vào một kỷ nguyên mới đầy hứa hẹn”.

Ông Vance vừa kết thúc chuyến thăm Armenia

Ông Vance vừa kết thúc chuyến thăm Armenia vào thứ Hai, nơi hai nước đạt được thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân dân sự.

Ông Vance cho biết Mỹ sẵn sàng xuất khẩu chip máy tính tiên tiến và máy bay không người lái giám sát sang Armenia, đồng thời đầu tư vào cơ sở hạ tầng của nước này.

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan nhận định chuyến thăm của ông Vance mang ý nghĩa lịch sử và biểu tượng sâu sắc, phản ánh mức độ gắn kết của quan hệ đối tác chiến lược Armenia–Mỹ.

Nga từ lâu coi Nam Caucasus là phạm vi ảnh hưởng của mình, tuy nhiên do cuộc xâm lược Ukraine, ảnh hưởng của Nga tại khu vực này đã suy giảm.

Sáu tháng trước, dưới sự trung gian của chính quyền Tổng thống Trump, Tổng thống Azerbaijan Aliyev và Thủ tướng Armenia Pashinyan đã ký thỏa thuận hòa bình tại Nhà Trắng, nhằm chấm dứt gần 40 năm xung đột giữa hai nước, đồng thời mở đường cho việc tái mở các hành lang giao thông then chốt ở Nam Caucasus — vốn bị đóng cửa từ đầu những năm 1990 — trước tiên là vận chuyển hàng hóa và cuối cùng là lưu thông con người.

Hành lang đường bộ–đường sắt dài 43 km theo kế hoạch (TRIPP) sẽ đi qua Armenia, kết nối Azerbaijan với vùng lãnh thổ tách rời Nakhchivan, đồng thời mở ra một tuyến thương mại Đông–Tây hoàn toàn mới, tránh Nga và Iran.

Mỹ từ lâu đã đóng vai trò trung gian hòa giải liên tục giữa hai quốc gia Nam Caucasus, thúc đẩy tiến trình hòa giải sau cuộc chiến Nagorno-Karabakh năm 2020.

Cuộc xung đột đó kết thúc với chiến thắng quân sự của Azerbaijan, giúp nước này khôi phục chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ đã nằm dưới sự kiểm soát của người Armenia kể từ thập niên 1990.