Quan chức EU: Khoản “vay bồi thường” dành cho Ukraine có thể lên tới 130 tỷ euro – Reuters

Khoản “vay bồi thường” của Liên minh Châu Âu dành cho Ukraine có thể lên tới 130 tỷ euro, theo các quan chức EU tham gia đàm phán, với quy mô khoản vay sẽ được chốt sau khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đánh giá nhu cầu tài chính của Ukraine vào các năm 2026 và 2027, theo Reuters.

Ý tưởng về khoản “vay bồi thường” này được Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen công bố vào ngày 10/9, với mục tiêu giúp Ukraine tài trợ cho cuộc chiến chống lại Nga. Đáng chú ý, Ukraine sẽ không phải hoàn trả khoản vay này ngay, mà chỉ hoàn trả khi và nếu họ nhận được tiền bồi thường từ Nga trong một thỏa thuận hòa bình trong tương lai.

Rủi ro tài chính từ khoản vay này sẽ không do Ukraine gánh chịu, mà sẽ được chia sẻ tập thể giữa các nước EU, và có thể bao gồm cả một số nước thuộc nhóm G7.

Nguồn tài chính cho khoản vay dự kiến sẽ đến từ tài sản của Nga bị phong tỏa tại châu Âu sau khi Nga phát động chiến tranh Nga – Ukraine năm 2022. Tổng giá trị tài sản Nga bị đóng băng tại châu Âu hiện khoảng 210 tỷ euro, trong đó phần lớn được giữ tại Euroclear – trung tâm lưu ký chứng khoán trung ương đặt tại Bỉ.

Theo các quan chức EU, khoảng 175 tỷ euro trong số tài sản này đã “đáo hạn”, tức là các trái phiếu, chứng khoán Nga đã đến kỳ thanh toán và chuyển thành tiền mặt trong hệ thống của Euroclear. Đây chính là nguồn tiền mặt tiềm năng mà EU có thể sử dụng để làm cơ sở cho khoản vay mới.

Tuy nhiên, trước khi triển khai khoản vay bồi thường, EU cho biết họ muốn giải quyết khoản vay trị giá 45 tỷ euro (tương đương 50 tỷ USD) mà G7 đã cấp cho Ukraine vào năm ngoái. Khoản vay đó được xem là khoản “ứng trước”, dựa trên kỳ vọng rằng EU sẽ tìm được cơ chế sử dụng lợi tức từ tài sản Nga để hoàn trả cho G7.

Sau khi hoàn trả khoản vay G7, phần tiền mặt còn lại từ tài sản Nga – khoảng 130 tỷ euro – sẽ được EU dành cho khoản vay bồi thường mới nói trên, theo ba quan chức EU thân cận với các cuộc thảo luận.

Phía Nga nói gì?

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nhiều lần nói rằng việc phương Tây dùng tài sản Nga bị đóng băng để hỗ trợ Ukraine là vi phạm luật quốc tế và quyền sở hữu, là hành động “cướp tài sản”, bất hợp pháp. Kremlin nhấn mạnh rằng việc phong tỏa tài sản của Nga không đồng nghĩa với việc cho phép sử dụng hoặc trưng thu tài sản đó. Moscow còn nói rằng nếu dùng lợi tức của tài sản đóng băng để tài trợ cho Ukraine, đó là vi phạm trực tiếp quyền sở hữu và luật quốc tế. Tổng thống Nga Putin từng nói rằng “trộm cắp vẫn là trộm cắp và sẽ không bị bỏ qua”, ngụ ý rằng nếu các nước phương Tây tiến hành, Nga có thể đáp trả. Kremlin tuyên bố sẽ kháng cáo, khiếu kiện, và theo đuổi mọi biện pháp hợp pháp quốc tế để ngăn chặn hoặc đảo ngược các quyết định trưng thu tài sản. Nga cũng cảnh báo rằng các tổ chức như Euroclear, ECB, hoặc quốc gia EU tham gia có thể bị kiện quốc tế hoặc đưa vào danh sách trả đũa kinh tế. Ngoài ra, Moscow dọa sẽ đóng băng tài sản của các nước phương Tây đang còn ở Nga (ước tính khoảng 80–100 tỷ USD).