Ông Donald Trump và ông Chuck Schumer (Ảnh: Trích xuất màn hình video)
Sau cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026, quan hệ giữa Tổng thống Donald Trump và Đảng Dân chủ bước vào giai đoạn chia quyền, với nguy cơ gia tăng đối đầu về chính sách, ngân sách và quyền lực. Đảng Dân chủ có thể đẩy mạnh điều tra chính quyền Trump, hạn chế việc bổ nhiệm nhân sự và xem xét khả năng luận tội, trong khi ông Trump vẫn duy trì quyền phủ quyết và quyền hành pháp. Tuy nhiên, hai bên vẫn có thể hợp tác trong những vấn đề kinh tế và lợi ích quốc gia, khiến quan hệ trong hai năm cuối nhiệm kỳ Trump phụ thuộc vào khả năng thương lượng và mức độ đối đầu chính trị.
Chiến thắng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11/2026 đã mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ giữa Tổng thống Donald Trump và phe đối lập. Theo kết quả được Reuters và Associated Press (AP) công bố ngày 4/11, Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, chấm dứt hai năm Đảng Cộng hòa nắm đồng thời Nhà Trắng và Quốc hội. Đảng Dân chủ giành thêm ít nhất bảy ghế Thượng viện và hơn hai chục ghế Hạ viện do Đảng Cộng hòa nắm giữ, trong đó có những chiến thắng đáng chú ý tại Texas, Kansas, Iowa và South Carolina. Kết quả này đặt nền móng cho một chính phủ chia quyền từ tháng 1/2027, khi Quốc hội khóa mới bắt đầu hoạt động, và có thể làm thay đổi sâu sắc khả năng thực hiện chương trình nghị sự của ông Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ.
Theo Reuters, sự bất mãn của cử tri đối với chi phí sinh hoạt, cuộc chiến với Iran và cách điều hành của chính quyền là những yếu tố quan trọng góp phần vào thất bại của Đảng Cộng hòa. Các cuộc thăm dò cử tri sau khi bỏ phiếu do SSRS thực hiện cho một nhóm cơ quan truyền thông Mỹ cho thấy khoảng một nửa cử tri được khảo sát coi cuộc bầu cử là cơ hội bày tỏ sự phản đối đối với tổng thống, trong khi 70% mong muốn Quốc hội tăng cường kiểm soát và đối trọng với quyền lực của Nhà Trắng. Tuy nhiên, kết quả bầu cử không đồng nghĩa mọi cử tri ủng hộ Đảng Dân chủ đều nhất trí về cách đối phó với ông Trump. Những người mới đắc cử vẫn phải đáp ứng các kỳ vọng về kinh tế, chăm sóc y tế và điều hành đất nước.
Phản ứng ban đầu của ông Trump cho thấy ông không hoàn toàn lựa chọn con đường đối đầu. Trong cuộc điện thoại với CBS News tối 3/11, tổng thống chúc mừng chiến thắng của Đảng Dân chủ và tuyên bố mong muốn làm việc với họ vì lợi ích nước Mỹ. Ông cũng khẳng định kết quả bầu cử chịu ảnh hưởng từ việc bản thân không có tên trên lá phiếu, đồng thời cho rằng một số ứng cử viên Cộng hòa không được cử tri ủng hộ đủ mạnh. Đây là cách giải thích của ông Trump, không phải kết luận độc lập về nguyên nhân thất bại. Việc ông công khai chấp nhận kết quả và đề cập đến hợp tác tạo ra một cơ sở ban đầu cho đối thoại giữa Nhà Trắng với các lãnh đạo Dân chủ.
Tuy nhiên, tuyên bố hợp tác của ông Trump đi kèm những cảnh báo rõ ràng. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News tối bầu cử, ông khẳng định sẵn sàng sử dụng quyền phủ quyết đối với những dự luật Dân chủ mà ông cho là không thể chấp nhận. Ông lập luận rằng sau một thời gian các dự luật bị phủ quyết, những nhà lập pháp sẽ phải quay lại bàn thương lượng để tìm kiếm thỏa thuận. Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với CBS News ngày 3/11, ông cũng nhấn mạnh quyền phủ quyết là một trong những công cụ quan trọng nhất của tổng thống khi đối diện với Quốc hội do phe đối lập kiểm soát. Những phát biểu này cho thấy ông Trump sẵn sàng làm việc với Đảng Dân chủ, nhưng muốn duy trì khả năng ngăn chặn các chính sách đi ngược chương trình nghị sự của mình.
Về phía Đảng Dân chủ, các lãnh đạo Quốc hội đang chuẩn bị một chương trình hành động vừa tập trung vào vấn đề kinh tế, vừa tăng cường giám sát chính quyền. Theo AP, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries tuyên bố đảng sẽ nỗ lực thực hiện những thay đổi mà cử tri mong muốn. Nếu được các dân biểu bầu làm Chủ tịch Hạ viện khi Quốc hội khóa mới khai mạc ngày 3/1/2027, ông Jeffries sẽ trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên đảm nhiệm chức vụ này. Đảng Dân chủ dự kiến triển khai chương trình nghị sự 100 ngày, tập trung giảm giá xăng, thực phẩm và những hàng hóa thiết yếu, đồng thời tìm cách đảo ngược các khoản cắt giảm đối với chương trình bảo hiểm y tế Affordable Care Act và Medicaid. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cũng nhấn mạnh trách nhiệm mang lại thay đổi sau chiến thắng bầu cử.
Trở ngại lớn trong quan hệ giữa hai bên sẽ xuất hiện khi Quốc hội mới bắt đầu sử dụng quyền giám sát đối với Nhà Trắng. Theo Reuters và AP, các nghị sĩ Dân chủ đã chuẩn bị những cuộc điều tra liên quan đến hoạt động của chính quyền ông Trump, việc thực thi chính sách, các mối quan hệ giữa viên chức chính phủ với doanh nghiệp tư nhân và những giao dịch kinh doanh của gia đình tổng thống. Các lĩnh vực được đề cập bao gồm hoạt động tiền điện tử có liên hệ với gia đình ông Trump, quỹ đầu tư 1789 Capital của Donald Trump Jr., công ty Affinity Partners của Jared Kushner và những khoản đóng góp của doanh nghiệp cho các dự án liên quan đến Nhà Trắng. Việc kiểm soát các ủy ban sẽ cho phép Đảng Dân chủ yêu cầu tài liệu, triệu tập nhân chứng và tổ chức điều trần. Tuy nhiên, những hoạt động này mới là kế hoạch điều tra hoặc các vấn đề đang bị đặt câu hỏi, chưa phải kết luận rằng những cá nhân hay doanh nghiệp liên quan đã vi phạm pháp luật.
Chính quyền ông Trump đã phản đối hướng điều tra này. Trong phản hồi gửi Reuters hồi tháng 9/2026, phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales cáo buộc Đảng Dân chủ muốn cản trở chương trình nghị sự của tổng thống và nhắm vào ông bằng những cáo buộc thiếu căn cứ. Đại diện của 1789 Capital cũng bác bỏ những nghi vấn về hành vi sai trái, cho rằng các cáo buộc mang động cơ chính trị. Luật sư của Jared Kushner phủ nhận những cáo buộc nhắm vào thân chủ và khẳng định chưa có quy định cụ thể nào được chứng minh là đã bị ông Kushner vi phạm. Những phản ứng trái ngược này cho thấy tranh chấp giữa Quốc hội và Nhà Trắng có thể không dừng ở các phiên điều trần mà còn dẫn đến những cuộc đấu tranh pháp lý liên quan đến quyền triệu tập, quyền tiếp cận hồ sơ và đặc quyền hành pháp.
Một vấn đề nhạy cảm khác là khả năng ông Trump phải đối mặt với thủ tục luận tội lần thứ ba. Sau chiến thắng bầu cử, AP ghi nhận Đảng Dân chủ đang cân nhắc nhiều phương án giám sát, trong đó luận tội tổng thống hoặc các thành viên nội các vẫn được xem là một lựa chọn. Tuy nhiên, đến ngày 4/11/2026, chưa có cơ sở để kết luận lãnh đạo Đảng Dân chủ đã quyết định tiến hành luận tội ông Trump. Theo Hiến pháp Mỹ, Hạ viện có quyền thông qua điều khoản luận tội bằng đa số quá bán, tương đương 218 phiếu nếu toàn bộ 435 ghế đều có người đảm nhiệm và tham gia biểu quyết. Trong khi đó, Thượng viện phải đạt ít nhất hai phần ba số thượng nghị sĩ hiện diện để kết tội và phế truất tổng thống. Nếu cả 100 thượng nghị sĩ tham gia, ngưỡng cần thiết là 67 phiếu. AP ghi nhận Đảng Dân chủ đã giành ít nhất 54 ghế Thượng viện, nghĩa là họ chưa có đủ số phiếu để tự mình kết tội ông Trump trong trường hợp toàn bộ thành viên tham gia. Một cuộc phế truất như vậy sẽ cần sự ủng hộ từ một số thượng nghị sĩ không thuộc Đảng Dân chủ.
Ngoài điều tra và luận tội, việc Đảng Dân chủ kiểm soát Thượng viện sẽ tạo ra một thay đổi quan trọng đối với quyền bổ nhiệm nhân sự của ông Trump. Theo Reuters, từ tháng 1/2027, phe Dân chủ có thể ngăn chặn những đề cử không nhận được sự ủng hộ cần thiết tại Thượng viện, bao gồm các chức vụ trong nội các và những vị trí thẩm phán liên bang. Nếu xuất hiện ghế trống tại Tối cao Pháp viện, việc đề cử người thay thế cũng phải trải qua quá trình phê chuẩn tại Thượng viện do Đảng Dân chủ kiểm soát. Điều này không có nghĩa mọi đề cử của ông Trump đều bị bác bỏ, nhưng ông có thể phải lựa chọn những ứng cử viên có khả năng nhận được sự đồng thuận rộng hơn hoặc chấp nhận việc một số vị trí tiếp tục bỏ trống.
Vấn đề ngân sách liên bang cũng có thể trở thành một trong những điểm đối đầu thường xuyên nhất. Với quyền kiểm soát Quốc hội, Đảng Dân chủ có khả năng tác động trực tiếp đến việc phân bổ ngân sách cho các chương trình của chính quyền, trong khi ông Trump vẫn giữ quyền ký hoặc phủ quyết các dự luật chi tiêu. AP cho biết chính phủ liên bang đang đối mặt với nguy cơ đóng cửa vào tháng 12/2026 nếu Quốc hội không thông qua được một dự luật duy trì ngân sách. Đây là vấn đề có thể phát sinh ngay trong giai đoạn chuyển tiếp, trước khi phe Dân chủ chính thức nắm quyền lãnh đạo hai viện. Về lâu dài, những bất đồng trong việc tài trợ cho các chương trình nhập cư, quốc phòng, chăm sóc y tế và chi tiêu liên bang có thể dẫn đến các cuộc thương lượng kéo dài. Tuy nhiên, nguy cơ bế tắc ngân sách chưa đồng nghĩa việc chính phủ chắc chắn sẽ đóng cửa, bởi hai bên vẫn có thể đạt được những thỏa thuận tạm thời hoặc lâu dài.
Trong lĩnh vực đối ngoại và an ninh quốc gia, cuộc chiến với Iran có thể tiếp tục là một nguyên nhân gây bất đồng giữa ông Trump và Quốc hội. Theo Reuters và AP, chiến sự đã trở thành một vấn đề nổi bật trong chiến dịch bầu cử giữa kỳ, đặc biệt vì tác động đến chi phí năng lượng và những lo ngại về hướng đi của chính sách đối ngoại Mỹ. ông Trump thừa nhận cuộc chiến có ảnh hưởng đến kết quả bầu cử nhưng vẫn bảo vệ quyết định tiến hành chiến dịch quân sự. Hiến pháp trao cho Quốc hội quyền tuyên chiến, phân bổ ngân sách và giám sát hoạt động của chính quyền, trong khi tổng thống giữ vai trò tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Vì vậy, một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát có thể tăng cường điều trần, xem xét các khoản kinh phí quân sự hoặc đề xuất những biện pháp giới hạn hoạt động chiến tranh. Tuy nhiên, mức độ tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào nội dung từng dự luật, quyền hạn được Hiến pháp quy định và khả năng vượt qua những trở ngại về thủ tục lập pháp.
Dẫu vậy, không phải mọi lĩnh vực đều nhất thiết dẫn đến xung đột. Những vấn đề liên quan đến giá sinh hoạt, ổn định kinh tế, ngân sách và một số chính sách công có thể tạo ra cơ hội thương lượng. Đảng Dân chủ cần chứng minh rằng chiến thắng bầu cử có thể mang lại những thay đổi cụ thể cho người dân, trong khi ông Trump cũng có lợi ích chính trị khi thúc đẩy những kết quả kinh tế tích cực trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ. Reuters ghi nhận tổng thống đã đề cập khả năng hợp tác với Đảng Dân chủ về những vấn đề như nhập cư. Tuy nhiên, những tuyên bố sẵn sàng hợp tác mới thể hiện ý định chính trị, chưa phải bằng chứng rằng hai bên đã thống nhất được một chương trình lập pháp chung. Sự khác biệt về phương pháp giải quyết vấn đề, phạm vi can thiệp của chính phủ và ưu tiên ngân sách vẫn có thể khiến quá trình đàm phán gặp khó khăn.
Về phương diện thể chế, quyền kiểm soát cả hai viện không cho phép Đảng Dân chủ đơn phương biến mọi đề xuất thành luật. Theo quy định của Thượng viện, phần lớn dự luật có thể cần 60 phiếu để chấm dứt tranh luận theo thủ tục thông thường, cao hơn số ghế mà Đảng Dân chủ hiện đã giành được. Ngay cả khi một dự luật được cả hai viện thông qua, ông Trump vẫn có thể phủ quyết. Để vượt qua quyền phủ quyết, Quốc hội phải đạt đa số hai phần ba tại cả Hạ viện và Thượng viện. Ngược lại, tổng thống cũng không thể tự mình thông qua những đạo luật mới cần sự chấp thuận của Quốc hội. Cơ chế kiểm soát và đối trọng này tạo ra một tình thế trong đó cả hai bên có khả năng ngăn cản đối phương, nhưng đồng thời cũng có động lực thương lượng khi muốn đạt được những mục tiêu lập pháp quan trọng.
Bên cạnh những khác biệt chính sách, cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 có thể ảnh hưởng đáng kể đến cách hai bên ứng xử trong giai đoạn 2027–2029. Theo Reuters, thất bại giữa kỳ có thể làm gia tăng sự chú ý dành cho những nhân vật muốn kế nhiệm ông Trump, người không được Hiến pháp cho phép tranh cử nhiệm kỳ tổng thống thứ ba theo quy định hiện hành. Trong khi đó, Đảng Dân chủ phải cân bằng giữa việc giám sát chính quyền và thực hiện những cam kết kinh tế đã đưa ra trước cử tri. Về mặt phân tích, điều này có thể dẫn đến tình trạng hai bên vừa tìm kiếm thỏa thuận trong các vấn đề thiết yếu, vừa cạnh tranh quyết liệt để xác định trách nhiệm chính trị đối với những chính sách thành công hoặc thất bại. Tuy nhiên, chưa có đủ căn cứ để khẳng định bên nào sẽ lựa chọn đối đầu hay hợp tác làm chiến lược chủ đạo trong toàn bộ hai năm còn lại.
Từ những diễn biến hiện tại, có thể nhận diện ba hướng phát triển trong quan hệ giữa Nhà Trắng và Đảng Dân chủ. Hướng thứ nhất là đối đầu kéo dài, trong đó ông Trump thường xuyên sử dụng quyền phủ quyết, còn Quốc hội tăng cường điều tra, giám sát và tìm cách hạn chế những chính sách mà phe Dân chủ phản đối. Hướng thứ hai là hợp tác có chọn lọc, khi hai bên tiếp tục bất đồng về những vấn đề chính trị lớn nhưng vẫn đạt được thỏa thuận ngân sách hoặc các đạo luật có sự ủng hộ từ cả hai đảng. Hướng thứ ba là một cuộc khủng hoảng quan hệ giữa hành pháp và lập pháp nếu những tranh chấp về thẩm quyền, điều tra hoặc luận tội leo thang thành đối đầu pháp lý và thể chế. Đây là những kịch bản phân tích dựa trên quyền hạn hiến định và các lập trường đã được công bố, không phải những diễn biến đã xảy ra hay những dự báo có thể xác định chắc chắn ở thời điểm này.
Nhìn chung, quan hệ giữa Tổng thống Donald Trump và Đảng Dân chủ sau cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 đang đứng trước sự thay đổi lớn về tương quan quyền lực, nhưng chưa thể được mô tả đơn giản là một cuộc đối đầu toàn diện. Những tuyên bố chúc mừng và sẵn sàng hợp tác của ông Trump cho thấy đối thoại vẫn có cơ sở, trong khi kế hoạch điều tra và chương trình lập pháp của phe Dân chủ báo hiệu những cuộc đấu tranh chính trị đáng kể. Kết quả bầu cử đã xác lập quyền kiểm soát Quốc hội của Đảng Dân chủ, nhưng chưa xác định mức độ hợp tác hay xung đột giữa hai bên trong tương lai. Những yếu tố cần tiếp tục theo dõi là thành phần lãnh đạo Quốc hội mới, phạm vi các cuộc điều tra, phản ứng của Nhà Trắng trước những yêu cầu giám sát và khả năng đạt thỏa thuận về các chính sách quan trọng. Chính những diễn biến này, thay vì kết quả bầu cử đơn thuần, sẽ quyết định quan hệ giữa ông Trump và Đảng Dân chủ trong hai năm cuối nhiệm kỳ tổng thống.
Mỹ trừng phạt mạng lưới Ấn Độ bị cáo buộc cấp cờ giả cho tàu…
Ả Rập Xê Út và Syria ký thỏa thuận hợp tác quốc phòng trong chuyến…
Chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 giúp Đảng Dân chủ kiểm…
Một phụ nữ Trung Quốc dùng điện thoại hơn 10 giờ mỗi ngày, bị giảm…
Cục Thuế cấm công chức thuế gây sức ép để người nộp thuế từ chối…
Kết quả kiểm phiếu chưa chính thức cho thấy 4 hạ nghị sĩ Cộng hòa…
