Reuters: Ukraine khó có thể tự sản xuất tên lửa Patriot dù được Mỹ hứa cấp giấy phép

Theo một báo cáo của Reuters dẫn các nguồn thạo tin, Ukraine khó có thể bắt đầu tự sản xuất tên lửa phòng không Patriot, bất chấp cam kết của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc cấp giấy phép sản xuất cho Kiev. Mặc dù ông Trump coi đây là giải pháp giúp Ukraine tự sản xuất các tên lửa đánh chặn Patriot, các nguồn tin và chuyên gia quốc phòng cho rằng kế hoạch này đang vấp phải những rào cản lớn về pháp lý, công nghệ, công nghiệp và an ninh, khiến việc sản xuất trong nước gần như không khả thi khi xung đột với Nga vẫn tiếp diễn.

Trong cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy bên lề Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump cho biết Mỹ sẽ cấp giấy phép để Ukraine tự sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot thay vì tiếp tục trực tiếp cung cấp các tên lửa này.

“Chúng tôi sẽ cấp giấy phép để các bạn tự sản xuất Patriot. Như vậy, các bạn sẽ không thể phàn nàn rằng chúng tôi không cung cấp đủ nữa”, Tổng thống Trump nói.

Tuy nhiên, theo Reuters, việc sản xuất Patriot trên lãnh thổ Ukraine được xem là không an toàn chừng nào giao tranh vẫn tiếp diễn trong phạm vi biên giới được quốc tế công nhận của nước này. Thay vào đó, các nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận cho biết nhiều khả năng tên lửa sẽ được sản xuất tại Đức hoặc một quốc gia châu Âu khác trước khi việc sản xuất được chuyển sang Ukraine sau khi xung đột kết thúc.

Sau đó, ông Zelenskyy cho biết Kiev và Washington đã đạt được thỏa thuận về mặt chính trị về việc cấp phép sản xuất Patriot, đồng thời cho biết các quan chức của hai nước sẽ tiếp tục hoàn thiện các chi tiết triển khai. Ông cũng nói Ukraine dự kiến sẽ nhận thêm một gói viện trợ quân sự khác của Mỹ, bao gồm các tên lửa đánh chặn PAC-3 bổ sung.

Những rào cản vẫn còn rất lớn

Các chuyên gia quốc phòng cho rằng đề xuất này phải vượt qua những rào cản lớn về pháp lý và công nghiệp trước khi việc sản xuất có thể bắt đầu.

Ông Trump thừa nhận rằng ông vẫn chưa thảo luận kế hoạch này với Lockheed Martin và RTX, hai công ty sản xuất hệ thống Patriot. Bất kỳ việc chuyển giao công nghệ sản xuất nào cũng sẽ phải được phê duyệt theo các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, đồng thời cần có sự chấp thuận của Quốc hội, Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ.

Ngay cả khi những trở ngại đó được tháo gỡ, Ukraine vẫn thiếu nền tảng công nghiệp quốc phòng cần thiết để sản xuất tên lửa Patriot. Các chuyên gia cho biết việc xây dựng nhà máy, mua sắm thiết bị chuyên dụng, tích hợp vào chuỗi cung ứng quốc phòng của Mỹ và đào tạo đội ngũ kỹ thuật sẽ cần nhiều năm cùng khoản đầu tư lên tới hàng tỷ USD. Riêng việc sản xuất động cơ nhiên liệu rắn cho tên lửa Patriot cũng đòi hỏi các quy trình hóa học chuyên biệt và năng lực chế tạo chính xác mà Ukraine hiện chưa có.

Kinh nghiệm của các đồng minh khác của Mỹ cũng cho thấy mức độ phức tạp của quá trình này. Nhật Bản được cấp giấy phép sản xuất Patriot từ năm 2005 nhưng vẫn mất nhiều năm mới có thể sản xuất các tên lửa đánh chặn PAC-3, trong khi Đức được cấp giấy phép vào năm 2022 nhưng đến nay vẫn chưa chế tạo được quả tên lửa Patriot đầu tiên.

Mang tính chính trị nhiều hơn thực tiễn?

Một số chuyên gia quốc phòng cho rằng đề xuất của ông Trump nên được nhìn nhận như một thông điệp chính trị hơn là một giải pháp tức thời cho tình trạng thiếu hụt năng lực phòng không của Ukraine.

Ông Tiago Andre Lopes, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Lusíada, mô tả đề nghị này là một “động thái chính trị nhẫn”, cho rằng nếu sau này Ukraine không thể sản xuất được Patriot, Washington có thể lập luận rằng họ đã thực hiện lời hứa, đồng thời chuyển trách nhiệm về tình trạng thiếu tên lửa sang Kiev.

Các chuyên gia khác cũng nhận định đề xuất này không phản ánh bất kỳ thay đổi cơ bản nào trong cách tiếp cận của chính quyền Trump đối với cuộc xung đột, theo đó các nước châu Âu tài trợ, Mỹ cung cấp vũ khí, còn Ukraine tiến hành các hoạt động quân sự.

Rủi ro về an ninh

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng bất kỳ cơ sở sản xuất Patriot nào được xây dựng trên lãnh thổ Ukraine sẽ ngay lập tức trở thành mục tiêu ưu tiên của các cuộc tấn công từ Nga. Vì vậy, một số chuyên gia cho rằng nếu việc sản xuất được triển khai trong tương lai, đặt nhà máy tại một quốc gia châu Âu khác, chẳng hạn như Ba Lan, sẽ khả thi hơn nhiều so với đặt tại Ukraine. Họ cũng cảnh báo rằng việc chuyển giao công nghệ Patriot có thể khiến các công nghệ quân sự nhạy cảm của Mỹ rơi vào tay thu thập tình báo của Nga.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow “biết rất rõ cần phải làm gì” nếu dự án này được triển khai, đồng thời khẳng định Mỹ vẫn đang tiếp tục cung cấp công nghệ quân sự tiên tiến cho Ukraine ngay cả khi công khai bày tỏ mong muốn thúc đẩy một tiến trình hòa bình trong tương lai.

Trong tương lai gần, các chuyên gia cho rằng Ukraine vẫn sẽ phải phụ thuộc vào các tên lửa đánh chặn Patriot do nước ngoài cung cấp. Khi chưa có nhà sản xuất nào chính thức tham gia, chưa có khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh và cũng chưa xác định được địa điểm sản xuất, các chuyên gia nhận định đề xuất này khó có thể giải quyết nhu cầu phòng không cấp bách của Kiev và sẽ còn phải đối mặt với nhiều năm thách thức về pháp lý, công nghệ, công nghiệp và an ninh trước khi có thể trở thành hiện thực.