Sóng gió Nvidia lan tới Nhà Trắng, nghị sĩ Dân chủ đòi điều tra Bộ trưởng Thương mại

Hãng tin Reuters dẫn hai nguồn tin cho biết các quan chức cấp cao Nhà Trắng đang bàn việc có giữ Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick hay không, sau khi tranh cãi quanh nhà sáng lập Nvidia Jensen Huang lan tới bộ này. Hai hạ nghị sĩ Dân chủ cũng nói với Fox News rằng cần điều tra vai trò của ông Lutnick.

Tranh cãi quanh quan hệ giữa nhà sáng lập Nvidia Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) với một phụ nữ mà giới chức Mỹ nghi làm gián điệp cho Bắc Kinh nay lan sang Bộ Thương mại Mỹ. Hôm thứ Năm (12/11), Reuters đưa tin các quan chức cấp cao Nhà Trắng đang thảo luận việc có giữ ông Lutnick lại hay không, theo hai người am hiểu sự việc. Cùng lúc đó, nhiều nhân vật cấp cao của phe Dân chủ tại Hạ viện nói với Fox News rằng họ yêu cầu điều tra vai trò của ông Lutnick trong vụ việc.

Nhà Trắng được cho là bàn nhân sự, vẫn bày tỏ tin tưởng

Theo Reuters, khi vụ Nvidia tiếp tục gây xôn xao, ngày càng nhiều nghị sĩ đặt câu hỏi liệu Bộ Thương mại đã giám sát đầy đủ hoạt động xuất khẩu chip của công ty này sang Trung Quốc hay chưa. Họ cũng muốn biết vì sao bộ này không đưa hàng chục công ty Trung Quốc vào một danh sách đen thương mại quan trọng của Mỹ.

Những chất vấn nhắm vào ông Lutnick đã có từ trước khi ông Huang từ chức, nhưng việc ông Huang rời đi khiến trách nhiệm cấp phép và giám sát xuất khẩu trở thành tâm điểm mới. Đến nay, các cuộc thảo luận mà hai nguồn tin nói tới chưa đi tới quyết định nhân sự nào được công bố.

Trước những lời chỉ trích, một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump “vẫn hoàn toàn tin tưởng Bộ trưởng và năng lực đảm nhiệm cương vị của ông”. Nhà Trắng chưa trả lời ngay khi Reuters hỏi về việc ông Lutnick đi hay ở.

Phe Dân chủ đòi làm rõ cách xử lý cảnh báo mật

Hạ nghị sĩ Dân chủ Ted Lieu (Lưu Vân Bình) của bang California yêu cầu điều tra cách ông Lutnick xử lý cảnh báo tình báo liên quan đến ông Huang, Fox News đưa tin trong một bài độc quyền cùng ngày. Ông Lieu dự kiến sẽ trở thành Chủ tịch Nhóm nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện.

Tranh cãi xoay quanh quan hệ giữa ông Huang và bà Alice Huang (Hoàng Lạc), lãnh đạo cấp cao của công ty Megaspeed có trụ sở tại Singapore. Bà không có quan hệ họ hàng với ông Huang. Giới chức Mỹ nghi bà có liên hệ với tình báo Trung Quốc. Nhiều bài báo điều tra cho rằng ông Lutnick từng nhận một bản ghi nhớ mật về những rủi ro an ninh mà mối quan hệ này có thể gây ra.

“Howard Lutnick cần bị điều tra về vai trò của ông ấy trong vụ Jensen Huang và điệp viên Trung Quốc,” ông Lieu nói. Ông cáo buộc ông Lutnick đã không hành động sau khi được báo cáo về vấn đề này. Đây vẫn là cáo buộc chưa được kiểm chứng, không phải kết luận của một cuộc điều tra.

Hạ nghị sĩ Ro Khanna, cũng thuộc Đảng Dân chủ và đại diện bang California, ủng hộ việc điều tra ông Lutnick. Ông Khanna là phó chủ tịch Nhóm nghị sĩ Cấp tiến tại Hạ viện và là thành viên Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện về Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

“Tôi nghĩ chúng ta cần minh bạch. Tôi nghĩ chúng ta cần hiểu họ đã biết những gì,” ông Khanna nói. Ông Khanna cũng đặt câu hỏi vì sao ông Huang vẫn được mời tham gia chuyến đi Trung Quốc sau khi các quan chức liên quan đã nắm được thông tin tình báo. Ông không loại trừ việc xem xét vai trò của Ngoại trưởng Marco Rubio, Fox News cho biết.

Khi Đảng Dân chủ chuẩn bị nắm lại đa số ghế tại Hạ viện từ tháng 1 tới, các phát biểu trên cho thấy vụ việc có thể trở thành trọng tâm giám sát của Quốc hội khóa mới. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries không trả lời câu hỏi của Fox News về việc ông có bàn kế hoạch điều tra với hai nghị sĩ này hay không.

Phe Cộng hòa yêu cầu ông Huang giải trình, thúc đẩy luật kiểm soát xuất khẩu

Hiện chưa rõ các nghị sĩ Cộng hòa có ủng hộ cuộc điều tra mà phe Dân chủ đề xuất hay không. Sau khi ông Huang từ chức, Hạ nghị sĩ Cộng hòa John Moolenaar của bang Michigan, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện về ĐCSTQ, thông báo ông Huang đã đồng ý báo cáo về vụ việc với các ủy ban liên quan của Quốc hội.

Ông Moolenaar hoan nghênh việc ông Huang từ chức và yêu cầu Nvidia thay đổi cách làm, bổ nhiệm ban lãnh đạo đặt an ninh quốc gia lên hàng đầu. Ông nhấn mạnh Nvidia và các doanh nghiệp khác không được gây nguy hại cho an ninh quốc gia Mỹ để các công ty Trung Quốc có được những con chip tiên tiến nhất.

Ông cũng kêu gọi Quốc hội nhanh chóng đưa dự luật kiểm soát xuất khẩu được cả hai đảng ủng hộ vào dự luật quốc phòng cuối năm. Khi Quốc hội chuẩn bị nghe ông Huang giải trình, phạm vi xem xét vụ việc đã mở rộng từ hành vi của ban lãnh đạo doanh nghiệp sang đường đi của chip tiên tiến, việc cấp phép xuất khẩu và cách xử lý các cảnh báo tình báo.