Doanh nhân Steven Witkoff phát biểu trên sân khấu vào ngày thứ tư của Đại hội toàn quốc Đảng Cộng hòa tại Diễn đàn Fiserv vào ngày 18 tháng 7 năm 2024 tại Milwaukee, tiểu bang Wisconsin. (Ảnh: Chip Somodevilla/Getty Images)
Sau thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026, đặc phái viên ông Steve Witkoff có thể đối mặt với các cuộc điều tra của Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát về những giao dịch tiền điện tử, quan hệ kinh doanh với UAE và nghi vấn xung đột lợi ích. Ông cũng có thể chịu sức ép giám sát về vai trò ngoại giao trong các cuộc đàm phán Nga–Ukraine, Iran và tiến trình hòa bình Gaza. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng xác nhận ông Witkoff vi phạm pháp luật, và tương lai chính trị của ông vẫn phụ thuộc vào kết quả điều tra cùng quyết định của Tổng thống Trump.
Chiến thắng của Đảng Dân chủ tại cả Hạ viện và Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11/2026 đang mở ra một giai đoạn đầy thách thức đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Trong số những nhân vật có thể chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ Quốc hội có ông Steve Witkoff, đặc phái viên của Tổng thống và là doanh nhân địa ốc có quan hệ lâu năm với ông Trump. ông Witkoff không chỉ đóng vai trò quan trọng trong các cuộc thương lượng liên quan đến Nga, Ukraine và Trung Đông mà còn có những mối liên hệ kinh doanh với gia đình Tổng thống. Những hoạt động này đã thu hút sự chú ý của các nghị sĩ Dân chủ, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến tiền điện tử, đầu tư nước ngoài và khả năng xung đột lợi ích giữa nhiệm vụ công với hoạt động kinh doanh tư nhân.
Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất xuất hiện ngày 5/11/2026, khi hãng Associated Press đưa tin Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal của bang Connecticut dự định xem xét những hoạt động tiền điện tử có liên quan đến Tổng thống Trump và ông Steve Witkoff. Blumenthal được dự kiến trở thành người đứng đầu Tiểu ban Thường trực về Điều tra thuộc Ủy ban An ninh Nội địa Thượng viện khi Đảng Dân chủ tiếp quản quyền kiểm soát Quốc hội. Ông cho biết tiểu ban muốn kiểm tra cả những dự án địa ốc của Trump tại Washington và các giao dịch tiền điện tử liên quan đến ông Witkoff. Đây là một trong những dấu hiệu cụ thể cho thấy những quan hệ kinh doanh của đặc phái viên Mỹ có thể trở thành đối tượng giám sát chính thức trong nhiệm kỳ Quốc hội mới. Tuy nhiên, những phát biểu này mới phản ánh định hướng điều tra của các nghị sĩ, chưa phải kết luận về bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào. Associated Press.
Đối với ông Witkoff, một trong những vấn đề nhạy cảm nhất là mối liên hệ với World Liberty Financial, doanh nghiệp tiền điện tử được thành lập năm 2024 với sự tham gia của các thành viên gia đình Trump và ông Witkoff. Theo The Washington Post ngày 1/2/2026, một nhóm nhà đầu tư có liên hệ với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã mua 49% cổ phần của World Liberty Financial trong một thỏa thuận trị giá được đưa tin là 500 triệu USD. Giao dịch này có liên quan đến Sheikh Tahnoon bin Zayed al-Nahyan, cố vấn an ninh quốc gia UAE và là thành viên hoàng gia nước này. Ông Tahnoon đồng thời giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực đầu tư và trí tuệ nhân tạo của UAE, bao gồm tập đoàn công nghệ G42. Những mối liên hệ đó khiến các nghị sĩ đặt câu hỏi về khả năng lợi ích tài chính tư nhân có ảnh hưởng đến quá trình hoạch định chính sách của Washington hay không. The Washington Post.
Những nghi vấn này đã xuất hiện từ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ngày 18/11/2025, hai Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy và Elizabeth Warren tiếp tục yêu cầu Nhà Trắng cùng Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ giải thích những điểm chưa rõ trong hồ sơ tài chính của ông Steve Witkoff. Trong thư, hai nghị sĩ đề cập đến việc một doanh nghiệp được chính phủ UAE hậu thuẫn đã sử dụng đồng tiền ổn định của World Liberty Financial trong một giao dịch trị giá 2 tỷ USD, đồng thời nêu vấn đề về quyết định cho phép UAE tiếp cận các loại chip trí tuệ nhân tạo tiên tiến của Mỹ. Theo Murphy và Warren, những diễn biến này cần được kiểm tra để xác định liệu có mối liên hệ không phù hợp giữa hoạt động kinh doanh và việc thực hiện nhiệm vụ ngoại giao hay không. Tuy nhiên, lập luận của hai nghị sĩ là những nghi vấn cần điều tra, không phải bằng chứng đã xác nhận một sự trao đổi lợi ích bất hợp pháp. Văn phòng Thượng nghị sĩ Chris Murphy, The Washington Post.
Một vấn đề khác liên quan đến việc công khai tài sản và thoái vốn của ông Witkoff. Theo tài liệu do văn phòng Thượng nghị sĩ Murphy công bố, hồ sơ tài chính của ông chưa làm rõ đầy đủ quy mô khoản đầu tư còn lại tại World Liberty Financial cũng như thời điểm hoàn tất việc rút vốn khỏi doanh nghiệp. Hai nghị sĩ lưu ý rằng công ty từng thông báo ông Witkoff đang hoàn tất quá trình thoái vốn, trong khi Nhà Trắng sau đó cho biết quá trình này vẫn tiếp diễn. Họ cũng đặt câu hỏi về thông tin bổ nhiệm được ghi trong hồ sơ, bởi ông Witkoff đã thực hiện những hoạt động ngoại giao đại diện chính quyền từ đầu năm 2025. Những điểm chưa thống nhất này có thể tiếp tục được các ủy ban Quốc hội xem xét nhằm xác định mức độ tuân thủ quy định đạo đức áp dụng đối với quan chức chính phủ. Văn phòng Thượng nghị sĩ Chris Murphy.
Tuy nhiên, phía ông Witkoff, Nhà Trắng và World Liberty Financial đã bác bỏ những cáo buộc cho rằng các giao dịch kinh doanh có liên hệ không phù hợp với chính sách của chính phủ. Theo The Washington Post, đại diện World Liberty Financial khẳng định Trump và ông Witkoff không tham gia giao dịch bán cổ phần cho nhóm nhà đầu tư UAE và không còn trực tiếp điều hành công ty kể từ khi chính quyền mới nhậm chức. Nhà Trắng cũng phủ nhận mối liên hệ giữa khoản đầu tư từ UAE và quyết định cho phép nước này tiếp cận chip trí tuệ nhân tạo của Mỹ. Cố vấn pháp lý Nhà Trắng David Warrington khẳng định ông Witkoff tuân thủ các quy định đạo đức và không tham gia những quyết định chính thức có thể ảnh hưởng đến lợi ích tài chính của mình. Vì vậy, những nghi vấn đang được nêu ra cần được phân biệt rõ với các hành vi sai phạm đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận. The Washington Post.
Ngày 8/1/2026, ba dân biểu Dân chủ Gregory Meeks, Gabe Amo và Robert Garcia đã yêu cầu các cơ quan thanh tra thuộc Bộ Ngoại giao và Bộ Thương mại xem xét khả năng tồn tại xung đột lợi ích hoặc vi phạm quy định đạo đức trong các hoạt động của ông Witkoff. Yêu cầu này tập trung vào quan hệ giữa những giao dịch kinh doanh có yếu tố nước ngoài và nhiệm vụ ngoại giao của ông. Sau thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, các nghị sĩ Dân chủ có thể tiếp tục những nỗ lực giám sát nói trên với thẩm quyền rộng hơn khi nắm quyền lãnh đạo các ủy ban. Các biện pháp có thể bao gồm tổ chức điều trần, yêu cầu cung cấp hồ sơ và sử dụng trát đòi theo quy định pháp luật. Dù vậy, việc Quốc hội tiến hành điều tra không đồng nghĩa với quyết định khởi tố hình sự hoặc xác nhận rằng người bị điều tra đã vi phạm pháp luật. Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, Associated Press.
Bên cạnh những vấn đề tài chính, vai trò ngoại giao của ông Witkoff trong cuộc chiến Nga–Ukraine cũng có thể chịu sức ép chính trị lớn hơn. Theo Reuters ngày 2/11/2026, Mỹ dự kiến tổ chức vòng đàm phán ba bên với Nga và Ukraine tại Abu Dhabi, UAE, vào ngày 10 và 11/11. ông Witkoff cùng Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, được dự kiến đại diện Washington tham gia tiến trình này. Những nội dung thương lượng bao gồm các bảo đảm an ninh sau chiến tranh, biện pháp giảm leo thang, giải quyết vấn đề nhân đạo và tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột. Vòng đàm phán được xúc tiến sau khi ông Witkoff gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại St. Petersburg. Tuy nhiên, Reuters cho biết Moscow và Kyiv vẫn còn bất đồng sâu sắc về các điều kiện của một thỏa thuận hòa bình. Reuters.
Những bất đồng về Ukraine có thể khiến Quốc hội mới xem xét chặt chẽ hơn nội dung và phương pháp thương lượng của chính quyền Trump. Các vấn đề có thể được quan tâm gồm điều kiện ngừng bắn, vấn đề lãnh thổ, bảo đảm an ninh dành cho Ukraine, chính sách trừng phạt Nga và vai trò của các nước châu Âu trong một thỏa thuận hậu chiến. Reuters cho biết những cuộc tham vấn với Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu và NATO cũng nằm trong chương trình ngoại giao của Washington trước vòng đàm phán Abu Dhabi. Tuy nhiên, quyền lãnh đạo chính sách đối ngoại vẫn thuộc nhánh hành pháp, vì vậy việc Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội không tự động chấm dứt vai trò thương lượng của ông Witkoff. Những tranh luận về kết quả ngoại giao cũng không thể được xem là bằng chứng về sai phạm cá nhân khi chưa có thông tin cụ thể. Reuters, Reuters.
Tại Trung Đông, ông Witkoff cũng từng tham gia những nỗ lực thương lượng với Iran trước và sau khi Mỹ cùng Israel mở cuộc chiến chống Tehran ngày 28/2/2026. Theo Reuters ngày 26/3, trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng, ông Witkoff tuyên bố Washington đã chuyển đến Iran danh sách đề xuất gồm 15 điểm nhằm tìm kiếm cơ sở cho một thỏa thuận kết thúc xung đột. Ông cho biết có những dấu hiệu cho thấy Tehran quan tâm đến giải pháp thương lượng, đồng thời xác nhận Pakistan đóng vai trò trung gian. Tuy nhiên, các phát biểu này phản ánh đánh giá của ông Witkoff vào thời điểm đó, không có nghĩa hai bên đã thống nhất được các điều kiện hòa bình. Tiến trình ngoại giao với Iran vì thế có thể tiếp tục trở thành chủ đề giám sát của Quốc hội, đặc biệt đối với những quyết định được đưa ra trước và sau khi chiến tranh bùng nổ. Reuters.
Đến ngày 30/6/2026, những khó khăn trong quan hệ Mỹ–Iran vẫn thể hiện rõ khi ông Witkoff và Kushner có mặt tại Doha, Qatar, để trao đổi với các bên trung gian. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari khi đó xác nhận các cuộc gặp tập trung vào những vấn đề khu vực, bao gồm Iran và Lebanon, nhưng không phải các cuộc đàm phán trực tiếp với quan chức Iran. Những diễn biến này cho thấy tiến trình ngoại giao tồn tại nhiều trở ngại, dù không đủ cơ sở để quy toàn bộ trách nhiệm cho ông Witkoff. Trong trường hợp Quốc hội mới tổ chức điều trần về chính sách Iran, các nhà lập pháp có thể yêu cầu chính quyền giải thích những đề xuất đã đưa ra, quá trình liên lạc với các bên trung gian và những quyết định liên quan đến chiến tranh. Reuters, Reuters.
Một hồ sơ ngoại giao khác có thể tiếp tục ảnh hưởng đến vị thế của ông Witkoff là tiến trình hòa bình Gaza. Ngày 14/1/2026, ông công bố việc khởi động giai đoạn thứ hai trong kế hoạch hòa bình do chính quyền Trump thúc đẩy. Giai đoạn này bao gồm việc thành lập bộ máy quản trị Palestine mang tính kỹ trị, giải giới Hamas và tiến hành tái thiết Gaza. Tuy nhiên, vào thời điểm công bố, những mục tiêu quan trọng của giai đoạn đầu vẫn chưa hoàn tất và các vấn đề như giải giới, bảo đảm an ninh, triển khai lực lượng quốc tế và tài trợ tái thiết còn nhiều trở ngại. Nếu các ủy ban Quốc hội tiến hành xem xét chính sách Trung Đông, ông Witkoff có thể được yêu cầu giải thích tiến độ thực hiện những cam kết này, nhưng chưa có căn cứ để khẳng định Quốc hội sẽ mở một cuộc điều tra riêng đối với ông về Gaza. Associated Press, The Washington Post.
Ngoài những hồ sơ cụ thể, phương thức tiến hành ngoại giao của chính quyền Trump cũng đang gây tranh luận. Trong phóng sự điều tra công bố ngày 21/5/2026, Reuters mô tả sự gia tăng ảnh hưởng của những nhân vật thân cận với Tổng thống, đặc biệt là ông Witkoff và Kushner, trong các cuộc tiếp xúc với chính phủ nước ngoài. Theo Reuters, một số đối tác ngoại quốc đã ưu tiên liên lạc với những người có khả năng tiếp cận trực tiếp Tổng thống thay vì thông qua các kênh ngoại giao truyền thống. Những người chỉ trích lo ngại cách làm này có thể gây khó khăn cho việc phối hợp chính sách và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chính phủ. Ngược lại, Bộ Ngoại giao Mỹ bác bỏ nhận định cho rằng hệ thống ngoại giao bị suy yếu, đồng thời khẳng định Tổng thống có quyền quyết định ai sẽ đại diện lợi ích của Hoa Kỳ. Reuters.
Khi Quốc hội mới bắt đầu hoạt động, những tranh luận nói trên có thể dẫn đến yêu cầu minh bạch hóa các kênh ngoại giao không chính thức. Các nhà lập pháp có thể quan tâm đến thẩm quyền được giao cho ông Witkoff, cách lưu giữ hồ sơ đàm phán, mức độ tham gia của Bộ Ngoại giao và quy trình tham vấn các đồng minh. Tuy nhiên, việc yêu cầu công khai tài liệu ngoại giao có thể phát sinh tranh chấp pháp lý về bảo mật thông tin, đặc quyền hành pháp và quyền giám sát của Quốc hội. Không phải mọi cuộc trao đổi ngoại giao đều có thể được công bố toàn bộ, đặc biệt khi liên quan đến an ninh quốc gia hoặc những cuộc thương lượng chưa kết thúc. Vì thế, phạm vi giám sát thực tế còn phụ thuộc vào yêu cầu cụ thể của các ủy ban và phản hồi của chính quyền. Reuters, Associated Press.
Dù phải đối mặt với khả năng bị điều tra, ông Witkoff không đương nhiên mất chức sau thất bại của Đảng Cộng hòa. Tổng thống Trump vẫn nắm quyền hành pháp và có thể tiếp tục sử dụng những người thân cận làm đại diện trong các hoạt động ngoại giao thuộc thẩm quyền của mình. Reuters từng ghi nhận việc chính quyền bảo vệ cách lựa chọn các đặc phái viên và nhấn mạnh quyền của Tổng thống trong việc tổ chức hoạt động đối ngoại. Tuy nhiên, môi trường chính trị mới có thể khiến việc duy trì ảnh hưởng của ông Witkoff trở nên phức tạp hơn, nhất là nếu Quốc hội yêu cầu ông giải trình về những hoạt động tài chính hoặc kết quả đàm phán. Trong trường hợp được đề cử vào một chức vụ cần Thượng viện phê chuẩn, hồ sơ của ông còn có thể phải trải qua quá trình xem xét chặt chẽ hơn. Đây là khả năng phụ thuộc vào quyết định bổ nhiệm trong tương lai, không phải một thủ tục đang được xác nhận là đã bắt đầu. Reuters, Associated Press.
Về phương diện pháp lý, cần phân biệt hoạt động điều tra của Quốc hội với điều tra hình sự và thủ tục luận tội. Các cuộc điều trần hoặc yêu cầu tài liệu có thể giúp Quốc hội kiểm tra hoạt động chính phủ, nhưng không tự động tạo thành cáo trạng hình sự. Nếu xuất hiện bằng chứng về hành vi có dấu hiệu phạm pháp, những thông tin liên quan có thể được chuyển đến các cơ quan thực thi pháp luật có thẩm quyền để xem xét độc lập. Khả năng luận tội lại là một vấn đề hiến định riêng, phụ thuộc vào tư cách pháp lý của chức vụ ông Witkoff đảm nhiệm và những điều kiện được quy định trong Hiến pháp. Bởi vậy, chưa có cơ sở để khẳng định việc Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội sẽ dẫn đến ông Witkoff bị truy tố, bị luận tội hoặc bị cách chức. Các nguồn hiện có chủ yếu xác nhận những yêu cầu điều tra và nghi vấn xung đột lợi ích, chứ không xác nhận một kết luận phạm tội. Associated Press, Văn phòng Thượng nghị sĩ Chris Murphy.
Những hệ quả đối với ông Witkoff cũng có thể kéo dài sau khi ông rời chính quyền, nếu các cuộc điều tra hoặc tranh chấp pháp lý chưa kết thúc. Các hồ sơ tài chính, lời khai và tài liệu ngoại giao được thu thập hợp pháp có thể tiếp tục được các cơ quan có thẩm quyền xem xét. Ngược lại, nếu những cuộc điều tra không xác định được vi phạm, ông vẫn có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh hoặc tham gia những công việc ngoại giao ngoài chính quyền. Tương lai sau ngày 20/1/2029, thời điểm nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump dự kiến kết thúc, vì vậy còn phụ thuộc vào những phát hiện thực tế, các quyết định chính trị và lựa chọn cá nhân của ông Witkoff. Không có đủ bằng chứng để khẳng định trước một kết cục cụ thể. Associated Press, The Washington Post.
Trước mắt, ngày 3/1/2027 là mốc quan trọng khi nhiệm kỳ Quốc hội khóa 120 bắt đầu theo quy định hiến định. Với quyền kiểm soát cả hai viện, Đảng Dân chủ sẽ có thêm công cụ để giám sát chính quyền, trong đó có khả năng yêu cầu giải trình về các giao dịch tài chính và hoạt động ngoại giao liên quan đến ông Witkoff. Tuy nhiên, phạm vi điều tra, những tài liệu được công bố và các kết luận cuối cùng vẫn chưa thể xác định trước. Kết quả bầu cử đã thay đổi tương quan quyền lực tại Washington, nhưng chưa làm thay đổi nguyên tắc rằng mọi cáo buộc cần được đánh giá bằng chứng cứ và thủ tục pháp lý thích hợp. Associated Press, Văn phòng Thượng nghị sĩ Chris Murphy.
Nhìn chung, ông Steve Witkoff đang đứng trước hai nhóm thách thức có liên quan nhưng khác biệt về bản chất. Một bên là những nghi vấn về lợi ích tài chính và quan hệ kinh doanh với các đối tác nước ngoài, vốn đã được các nghị sĩ Dân chủ chính thức đặt vấn đề. Bên còn lại là những sức ép ngoại giao xuất phát từ các cuộc thương lượng phức tạp tại Ukraine, Iran và Gaza, nơi kết quả cuối cùng vẫn chịu ảnh hưởng của nhiều chính phủ và lực lượng khác nhau. Những diễn biến sắp tới sẽ cho thấy Quốc hội tập trung điều tra đến mức nào, Nhà Trắng phản hồi ra sao và liệu có xuất hiện bằng chứng mới làm thay đổi đánh giá về các hoạt động của ông Witkoff hay không. Cho đến thời điểm hiện tại, những gì có thể xác nhận là nguy cơ giám sát đã trở nên cụ thể hơn sau thất bại của Đảng Cộng hòa, trong khi trách nhiệm pháp lý cá nhân của ông Witkoff vẫn là vấn đề chưa được xác định.
Thiên Vân (t/h)
Để xem thêm chuỗi bài viết về tương lai đồng minh của ông Trump sau thất bại bầu cử, xin mới nhấn vào tag
Một mỏ đồng, coban vốn Trung Quốc tại CHDC Congo bị 27 cư dân kiện…
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth có nguy cơ đối mặt với các cuộc…
Sau thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026, bà…
Ông Hanson cho rằng dù Đảng Dân chủ Mỹ thắng lớn giữa kỳ, ông Trump…
Thất bại của Đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ 2026 khiến Phó Tổng…
Sau thất bại của Đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026, Ngoại…
