Tập trận Mỹ–Philippines lớn nhất từ trước đến nay làm nóng quan hệ với Trung Quốc

Để đối phó với tham vọng quân sự ngày càng tăng của Đảng Cộng sản Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Hoa Kỳ đã nhiều năm thúc giục các đồng minh châu Á – Thái Bình Dương tăng cường và mở rộng hợp tác, và năm nay nỗ lực này cuối cùng đã mang lại kết quả.

Theo tờ Wall Street Journal, Hoa Kỳ và Philippines đang tổ chức cuộc tập trận quân sự chung mang tên “Balikatan” kéo dài gần hai tuần rưỡi, với sự tham gia của 17.000 binh sĩ từ bảy quốc gia. Nhật Bản lần đầu tiên cử 1.400 binh sĩ tham gia, trong khi Canada và New Zealand gia nhập với tư cách là những thành viên mới. Hoa Kỳ cử gần 10.000 binh sĩ, và Pháp cũng cử một số lượng nhỏ binh sĩ.

Trung Quốc phản ứng giận dữ trước các cuộc tập trận quân sự của Mỹ với các đồng minh khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Cuộc tập trận chống đổ bộ này sử dụng pháo binh, súng cối, xe bọc thép hạng nhẹ và máy bay không người lái tấn công. Khói cuồn cuộn bốc lên trên biển, và tiếng súng máy vang vọng khắp không trung. Thiếu tướng James Bartholomees của Lục quân Hoa Kỳ tuyên bố rằng cuộc tập trận là một màn phô diễn hỏa lực ngoạn mục và vô cùng ấn tượng.

Trong những năm gần đây, quân đội Trung Quốc và Philippines đã nhiều lần đụng độ ở Biển Đông, và các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông chồng lấn với Philippines và các quốc gia khác. Trung Quốc cũng nhiều lần đe dọa sử dụng vũ lực tấn công Đài Loan.

Người đứng đầu kế hoạch tập trận quân sự tuyên bố rằng cuộc tập trận không nhắm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào. Tuy nhiên, các tên lửa, máy bay không người lái và hệ thống chống máy bay không người lái tham gia tập trận, cũng như các hòn đảo chiến lược, sẽ đóng vai trò quan trọng trong bất kỳ cuộc xung đột nào với Trung Quốc. Quân đội Philippines và Nhật Bản đã tiến hành các cuộc tập trận phòng không trên Luzon, một hòn đảo lớn ở phía bắc Philippines và là điểm tập kết quan trọng cho một cuộc xung đột tiềm tàng với Đài Loan.

Trước mối đe dọa từ Đảng Cộng sản Trung Quốc, chính quyền Trump đã gây áp lực lên các đồng minh trên toàn thế giới để họ gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với quốc phòng của chính mình. Tháng trước, trong bản điều trần bằng văn bản trước Quốc hội, Bộ trưởng Chiến tranh Peter Hegseth đã ca ngợi Nhật Bản và Úc vì đã hiểu được sự cần thiết phải tăng chi tiêu quốc phòng và khen ngợi Hàn Quốc là một “đồng minh kiểu mẫu”.

Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) vô cùng tức giận, cáo buộc các cuộc tập trận đa phương này là những hành động khiêu khích vô căn cứ và cho rằng các thế lực bên ngoài đang can thiệp vào sự chia rẽ và đối đầu. Theo tờ Global Times, cơ quan ngôn luận của CCP, quân đội Trung Quốc gần đây đã tiến hành các cuộc tập trận bắn đạn thật và tuần tra ở vùng biển gần Philippines.

Các đồng minh đạt đồng thuận: an ninh Đài Loan là lợi ích chung

Theo tờ Wall Street Journal, Hoa Kỳ sẽ cần sử dụng các căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng và lãnh thổ ở Philippines và Nhật Bản để bảo vệ Đài Loan khỏi các cuộc tấn công hoặc phong tỏa tiềm tàng của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đồng thời các cơ sở của Úc cũng sẽ cung cấp hỗ trợ hậu cần.

Đồng thời, các đồng minh của Mỹ ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương ngày càng nhận thức rõ rằng không ai có thể tránh khỏi ảnh hưởng nếu một cuộc xung đột nổ ra ở Đài Loan hoặc Biển Đông. Các cuộc chiến ở Trung Đông và sự hỗn loạn kinh tế do việc đóng cửa eo biển Hormuz gây ra cho thấy tầm quan trọng của các tuyến đường thủy quốc tế đối với thương mại toàn cầu và những nỗ lực duy trì tự do hàng hải là lợi ích chung của tất cả các quốc gia.

Báo cáo chỉ ra rằng Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi năm ngoái đã cảnh báo Nhật Bản có thể triển khai quân đội cùng các nước khác nếu Đảng Cộng sản Trung Quốc tấn công Đài Loan. Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. cũng tuyên bố rằng với hơn 100.000 lao động Philippines tại Đài Loan, Philippines chắc chắn sẽ bị cuốn vào cuộc xung đột.

Lindsey Ford, cựu Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách các vấn đề Nam và Đông Nam Á dưới thời chính quyền Biden, cho rằng sự tham gia của Nhật Bản là kịp thời trong bối cảnh Mỹ đang triển khai quân sự ở Trung Đông. Ông nói thêm rằng Mỹ, cùng với ba đồng minh lớn ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương — Philippines, Australia và Nhật Bản — nên tiến hành các cuộc tập trận quân sự thường xuyên, tập trung vào các kịch bản thực tế ở cấp độ cao.

Các đồng minh chuyển từ lo lắng sang yên tâm

Trong những năm gần đây, Hoa Kỳ đã rút một số lực lượng quân sự khỏi khu vực châu Á – Thái Bình Dương sang Trung Đông. Khi chính quyền Trump chuyển trọng tâm trở lại Tây bán cầu, một số đồng minh trong khu vực bắt đầu lo ngại.

Markus Garlauskas, giám đốc Sáng kiến An ninh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết các đồng minh lo ngại về sự “mở rộng quá mức” sức mạnh quân sự của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh xung đột với Iran. Tuy nhiên, nếu các đồng minh tăng cường năng lực quân sự và hợp tác lẫn nhau, họ có thể củng cố khả năng răn đe và ổn định khu vực.

Nhiều quan chức Philippines bày tỏ niềm tin rằng Hoa Kỳ sẽ tuân thủ hiệp ước phòng thủ chung song phương. Tại lễ khai mạc cuộc tập trận “Balikatan”, Trung tướng Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ Christian Wortman tuyên bố rằng hệ thống tên lửa phòng không Typhoon do Hoa Kỳ phát triển, được triển khai tại Philippines, có khả năng tấn công các mục tiêu quan trọng của Trung Quốc và sẽ tham gia cuộc tập trận.

Đại úy Will Hutchinson thuộc quân đội New Zealand cho biết nước này cũng đang tăng chi tiêu quốc phòng. Mặc dù New Zealand là một quốc gia nhỏ, nhưng khả năng triển khai lực lượng ra nước ngoài và phối hợp với quân đội các nước khác có ý nghĩa rất lớn.

Sau cuộc tập trận, Chuẩn tướng Willy Manalang của Philippines cho biết cuộc tập trận nhằm mô phỏng sát thực tế chiến đấu nhất có thể, đồng thời cho thấy Philippines có rất nhiều đối tác và đồng minh.