Tập trận thường niên Mỹ – Philippines khai màn, Nhật Bản lần đầu tham gia quy mô lớn

Trong lúc Mỹ đang bận rộn với các diễn biến chiến sự ở Trung Đông, thứ Hai (ngày 20/4), cuộc tập trận chung thường niên giữa Mỹ, Philippines và các đồng minh vẫn được khởi động như thường lệ, nhằm răn đe các hành động khiêu khích ngày càng gia tăng của Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Năm nay, quân đội Nhật Bản lần đầu tham gia với quy mô lớn.

Quân đội Philippines cho biết, cuộc tập trận “Vai kề vai” (Balikatan) năm nay sẽ mở rộng phạm vi, các quốc gia đã ký thỏa thuận cho phép triển khai lực lượng qua lại với Manila cũng sẽ tham gia, bao gồm Nhật Bản, Pháp và Canada.

Phó Đô đốc Hải quân Mỹ: Cam kết của Mỹ không thay đổi

Theo tờ Washington Post, cuộc tập trận quân sự chung kéo dài 3 tuần này sẽ được tổ chức tại nhiều địa điểm ở miền bắc Philippines, hướng ra eo biển Đài Loan và khu vực Biển Đông, đồng thời bao gồm các cuộc diễn tập bắn đạn thật.

Tổng cộng có hơn 17.000 binh sĩ thuộc lục quân, hải quân và không quân tham gia cuộc tập trận lần này, trong đó có gần 10.000 binh sĩ Mỹ.

Các tướng lĩnh Mỹ cho biết, mặc dù đang bận đối phó với xung đột với Iran, Washington vẫn triển khai cuộc tập trận quy mô lớn này nhằm tái khẳng định cam kết của Mỹ đối với khu vực châu Á.

Phó Đô đốc Hải quân Mỹ Christian Wortman phát biểu tại lễ khai mạc ngày 20/4 rằng: “Bất chấp những thách thức ở các khu vực khác trên thế giới, trọng tâm của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và cam kết vững chắc của chúng tôi với Philippines vẫn không thay đổi”.

Trước lễ khai mạc, người phát ngôn phía Mỹ của cuộc tập trận “Vai kề vai” (Balikatan), ông Robert Bunn, cho biết đây là cơ hội để thể hiện mối quan hệ đồng minh vững chắc giữa Mỹ và Philippines, cũng như khẳng định cam kết của Mỹ đối với một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Philippines, Tướng Romeo Brawner, cho biết cuộc tập trận đa quốc gia này nhằm xây dựng năng lực răn đe và khả năng chống chịu trước các hành vi gây hấn trong khu vực.

“Thông qua các hoạt động phòng thủ tích hợp trên không và phòng thủ tên lửa, đảm bảo an ninh hàng hải, diễn tập bắn đạn thật và huấn luyện sẵn sàng chiến đấu đa quốc gia, các nước đang xây dựng những hệ thống có khả năng tư duy, vận hành và phản ứng như một thể thống nhất”, tướng Brawner nói.

Ông Brawner nhấn mạnh việc luôn duy trì cam kết chung là bảo vệ luật pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền, và nỗ lực xây dựng một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở, nơi các quốc gia có thể phát triển thịnh vượng mà không chịu sức ép hay cưỡng ép.

Một trong những điểm đáng chú ý của đợt tập trận lần này là sự xuất hiện của hệ thống tên lửa Typhon của Mỹ, vốn được triển khai tại Philippines từ năm 2024 và từng vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Trung Quốc. Theo phía Mỹ, hệ thống này có thể được tích hợp vào các nội dung diễn tập trong năm nay.

Mặc dù ông Brawner không nêu đích danh quốc gia nào trong bài phát biểu, nhưng trước đó ông từng mạnh mẽ chỉ trích các hành động ngày càng cứng rắn của ĐCSTQ đối với hải quân và lực lượng cảnh sát biển Philippines tại các vùng biển tranh chấp ở Biển Đông, nơi Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ khu vực.

Hôm thứ Hai (20/4), người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn phản hồi rằng hợp tác an ninh quân sự giữa các quốc gia không nên nhằm vào bên thứ ba hoặc làm tổn hại lợi ích của bên thứ ba, và “việc ràng buộc an ninh một cách mù quáng chỉ chuốc họa vào thân.”

Nhật Bản lần đầu tham gia tập trận quy mô lớn

Theo AFP, người phát ngôn cuộc tập trận Balikatan của Philippines, ông Dennis Hernandez, cho biết Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã cử 1.400 binh sĩ tham gia lần này.

Ông cho biết lực lượng Nhật Bản sẽ phóng tên lửa tại tỉnh Ilocos Norte ở miền bắc Philippines, hỗ trợ đánh chìm một tàu mục tiêu trên Biển Đông. Sau đó, quân đội Mỹ sẽ sử dụng một máy bay không người lái trên biển mang chất nổ để tiếp tục tấn công con tàu mục tiêu này.

Cam kết của Mỹ với đồng minh

Năm ngoái, khi thăm Manila, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã đảm bảo với Philippines rằng chính quyền Trump sẽ hợp tác với các đồng minh nhằm tăng cường khả năng răn đe trước các mối đe dọa toàn cầu, bao gồm cả các hành động gây hấn của ĐCSTQ tại Biển Đông.

Khi đó, ông Hegseth nói với Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. rằng các quốc gia bạn bè phải hợp tác sát cánh để ngăn chặn xung đột, đảm bảo quyền tự do hàng hải tại vùng biển được gọi là Biển Đông hay Biển Tây Philippines.

Mỹ đã nhiều lần cảnh báo Trung Quốc rằng nếu lực lượng Philippines bị tấn công bằng vũ lực tại các vùng biển tranh chấp ở Biển Đông, Mỹ có nghĩa vụ bảo vệ đồng minh lâu đời nhất của mình tại châu Á.

Ngoài Philippines, các quốc gia và khu vực như Việt Nam, Malaysia, Brunei và Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông – một tuyến hàng hải quan trọng quốc tế. Những năm gần đây, căng thẳng giữa Trung Quốc (ĐCSQT) và Philippines tại khu vực này đặc biệt gia tăng.

Tháng 7/2016, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) tại La Hay (Den Haag/The Hague), Hà Lan đã phán quyết rằng yêu sách “đường 9 đoạn” của ĐCSTQ ở Biển Đông không có cơ sở pháp lý, tuy nhiên Bắc Kinh vẫn luôn từ chối chấp nhận phán quyết này.