Thay đổi lớn tại Solomon: Tân Thủ tướng từ bỏ chính sách thân Trung Quốc

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 5, Thủ tướng Quần đảo Solomon Matthew Wale đã phát tín hiệu thay đổi mạnh mẽ chính sách đối ngoại khi tuyên bố sẽ từ bỏ đường lối thân Trung Quốc của chính phủ tiền nhiệm, đồng thời xem xét lại thỏa thuận an ninh ký với Bắc Kinh năm 2022 và thúc đẩy quan hệ với Úc, New Zealand cùng các đối tác phương Tây.

Theo tạp chí Responsible Statecraft, sự lên nắm quyền của ông Wale đánh dấu bước ngoặt quan trọng tại quốc đảo hơn 800.000 dân ở Tây Nam Thái Bình Dương – khu vực đang trở thành điểm cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc.

Chính phủ tiền nhiệm của cựu Thủ tướng Manasseh Sogavare và sau đó là Jeremiah Manele đã theo đuổi chính sách xích lại gần Bắc Kinh. Năm 2022, Solomon ký thỏa thuận an ninh với Trung Quốc, cho phép lực lượng an ninh Trung Quốc hỗ trợ đối phó bất ổn trong nước, động thái khiến Úc, New Zealand và Mỹ lo ngại.

Ngay sau khi nhậm chức, chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Wale là tới Úc, nơi ông thúc đẩy đàm phán một hiệp ước chiến lược mới tập trung vào hợp tác an ninh, thực thi pháp luật, phát triển kinh tế và hỗ trợ nhân đạo. Trong chuyến thăm Úc và New Zealand hồi đầu tháng 6, ông nhấn mạnh quan hệ với Canberra được xây dựng trên các giá trị dân chủ chung và nền tảng hợp tác lâu dài giữa người dân hai nước.

Theo số liệu của Viện Chính sách Quốc tế Lowy, Úc hiện cung cấp khoảng 34% nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức cho Quần đảo Solomon, trong khi Trung Quốc chiếm khoảng 19%. Trên toàn khu vực Thái Bình Dương, Úc vẫn là nhà tài trợ lớn nhất, tiếp theo là New Zealand và Mỹ.

Ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc cũng gây nhiều tranh cãi trong nước. Năm 2021, các cuộc biểu tình bạo lực đã bùng phát tại khu phố người Hoa ở thủ đô Honiara, phản ánh sự bất mãn của một bộ phận người dân trước sự hiện diện ngày càng lớn của Bắc Kinh.

Trong khi đó, dữ liệu của Viện Lowy cho thấy nguồn tài trợ phát triển của Trung Quốc tại khu vực Thái Bình Dương đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, giữa lúc tăng trưởng kinh tế nước này chậm lại. Dù vậy, Bắc Kinh vẫn tiếp tục gia tăng chi tiêu quốc phòng và mở rộng hoạt động hải quân trong khu vực.

Các chuyên gia nhận định sự thay đổi chính sách của chính phủ mới tại Quần đảo Solomon diễn ra trong bối cảnh Mỹ tăng cường hiện diện trở lại ở Nam Thái Bình Dương thông qua các sáng kiến ngoại giao, đầu tư và hợp tác kinh tế. Tuy nhiên, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), mức độ đóng góp của Washington vẫn còn khiêm tốn so với các đối tác truyền thống như Úc và New Zealand.