Thấy gì từ việc Canada muốn trục xuất cựu binh ĐCSTQ từng tham chiến ở Việt Nam?

Bà Thịnh Tuyết cho rằng việc Canada mở thủ tục trục xuất một cựu binh Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) từng tham chiến ở Việt Nam là dấu hiệu Ottawa “chuyển hướng hoàn toàn” trước can thiệp ngầm từ nước ngoài.

Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) đã mở thủ tục trục xuất ông Dung Tường Viễn (Rongxiang Yuan), 63 tuổi, người sáng lập hội đoàn người Hoa “Hiệp hội Thúc đẩy Quan hệ Hữu nghị Canada-Trung Quốc”. Ông có biệt danh là “Hổ”.

CBSA cáo buộc ông phạm tội ác chống lại loài người khi phục vụ trong quân đội của ĐCSTQ, và khai gian quá trình quân ngũ khi xin thường trú. Ông Dung bác bỏ mọi cáo buộc.

Bà Thịnh Tuyết là nhà bình luận thời sự lâu nay theo dõi ảnh hưởng của ĐCSTQ ở hải ngoại. Trả lời phỏng vấn Vision Times, bà nói vụ việc này “không chỉ là một vụ tuân thủ luật di trú thông thường hay một vụ trục xuất đơn lẻ”, mà còn liên quan đến các nguy cơ an ninh quốc gia như đàn áp xuyên quốc gia và ĐCSTQ can thiệp bầu cử.

Mùa xuân năm nay, bà đã gửi các cơ quan hữu quan của Canada một bản ghi nhớ phân tích lý lịch và nguy cơ an ninh quốc gia liên quan đến ông Dung. Bà cho biết bản ghi nhớ này đã “hệ thống hóa và tố giác các mối nguy an ninh cốt lõi khi ông ta thực hiện đàn áp xuyên quốc gia và can thiệp bầu cử ở Canada cho ĐCSTQ”.

Bà Thịnh Tuyết: Nguy cơ “nhiều tầng, nhiều chiều”

Bà Thịnh Tuyết chỉ ra rằng các cáo buộc mà chính quyền công bố đến nay tập trung vào “quá khứ phục vụ trong Quân Giải phóng, che giấu lý lịch quân ngũ” và “tội ác chiến tranh”. Tuy nhiên, “nghiên cứu chuyên sâu” của bà cho thấy rủi ro ông gây ra cho hệ thống dân chủ và hàng rào an ninh của Canada “có nhiều tầng, nhiều chiều”.

Về chính trị, bà nói ông Dung “từng dùng các khoản quyên góp lớn để bước vào chính trường liên bang Canada”. Theo bà, ông chủ yếu rót tiền vào hội đảng bộ khu vực bầu cử của cựu Thủ tướng Justin Trudeau và các tổ chức của Đảng Tự do, và “thiết lập kênh tiếp xúc mật thiết với nhiều chính khách”.

“Có hai người bạn lần lượt kể với tôi rằng họ từng thấy trong nhà ông ta nhiều bức ảnh riêng chụp cùng Thủ tướng Trudeau. Dung Tường Viễn luôn lấy đó làm tự hào, dẫn khách đến nhà đi xem ‘bản đồ quyền lực chính trị’ của mình,” bà kể.

Về tài chính, bà căn cứ vào cuộc điều tra chống rửa tiền của Ủy ban Cullen ở tỉnh British Columbia (BC) và hồ sơ của cơ quan quản lý cờ bạc tỉnh này. Bà cho biết ông Dung “bị nghi thực hiện các giao dịch tiền mặt khả nghi trị giá hàng triệu đô la Canada tại sòng bạc River Rock ở Richmond”. Bà cũng nêu hồ sơ tuân thủ của cơ quan tình báo tài chính FINTRAC, trong đó tổng giá trị các báo cáo giao dịch tài chính khả nghi gắn với mạng lưới liên quan đến ông “lên tới 61 triệu đô la Canada”.

Ở mảng vũ khí và hàng hóa, bà nói ông Dung, cựu giám đốc và “cổ đông lớn” của cửa hàng súng Tiger Arms, “từng được đánh giá là một trong những người sưu tầm súng cá nhân lớn nhất địa phương”. Dinh thự của ông ở Chilliwack “còn từng có hàng hóa không rõ nguồn gốc qua lại xuyên quốc gia”, trong đó có một container 8,5 tấn trung chuyển qua bên thứ ba.

Bà Thịnh Tuyết còn gọi ông Dung là “người sáng lập và nắm quyền chủ chốt” của “Hội Xúc tiến Văn hóa Trung Quốc Canada” và các “tổ chức ngoại vi then chốt của mặt trận thống nhất”, người lâu nay đóng vai “thủ lĩnh” trong cộng đồng Hoa kiều địa phương.

Bà cho rằng ông không chỉ dùng nền tảng hội đoàn để “truyền bá hệ tư tưởng ĐCSTQ cho người di cư ở hải ngoại”, mà còn vươn vòi thâm nhập vào các cơ quan công quyền và thực thi pháp luật địa phương. Bà cho biết hội đoàn do ông nắm từng quyên góp cho Quỹ Cảnh sát Vancouver, sau đó bị quỹ trả lại để tránh hiềm nghi. Bà xem đó là hành động “tìm cách lấy danh nghĩa ‘từ thiện’ để xây dựng quan hệ thân thiện với cảnh sát, khống chế quyền lực công của Canada”.

Bà còn cho biết ông từng đại diện Canada tham gia hoạt động cưỡng ép đồng hóa và mặt trận thống nhất của ĐCSTQ nhắm vào thanh thiếu niên người Duy Ngô Nhĩ. Chi tiết việc này bà sẽ trình bày trong một bài viết khác.

“Một vụ án có ý nghĩa điển hình”

Bàn về khả năng trục xuất, bà Thịnh Tuyết lưu ý ông Dung “sống tại Canada gần 20 năm nhưng vẫn giữ tư cách thường trú nhân, không xin nhập quốc tịch Canada”.

“Đây cũng là lựa chọn của nhiều người hoạt động cho ĐCSTQ tại Canada và nhiều người đứng đầu các hội đoàn Hoa kiều thân cộng,” bà nói.

Quỹ Cảnh sát Vancouver đã trả lại khoản quyên góp của tổ chức liên quan đến ông. Tòa án Tối cao BC cũng bác yêu cầu của ông buộc phóng viên tiết lộ nguồn tin ẩn danh. Từ hai việc này, bà nhận định “mạng lưới bảo vệ xã hội, chính trị và pháp lý của ông ta tại địa phương đang sụp đổ”.

Bà thừa nhận các bước kháng cự pháp lý như phiên điều trần tại Ủy ban Di trú và Tị nạn Canada (IRB) hay yêu cầu Tòa án Liên bang xem xét lại “có thể biến thành cuộc giằng co kéo dài nhiều năm”. Dù vậy, theo bà, việc CBSA mở thủ tục trục xuất “đánh dấu thái độ của Canada đối với can thiệp chính trị ngầm từ nước ngoài và các mối nguy an ninh đã chuyển hướng hoàn toàn”.

“Hai năm nay tôi thường nghĩ: chính quyền Mỹ đã nhiều lần bắt giữ và đưa ra xét xử các tác nhân, gián điệp, đặc vụ, người chỉ điểm của ĐCSTQ, sao Canada lại im ắng như vậy? Chẳng lẽ ĐCSTQ đặc biệt khoan dung với Canada, không đàn áp xuyên quốc gia và thâm nhập sâu vào Canada?”

“Chính phủ Canada hành động quá chậm trong lĩnh vực này, nhưng vụ Dung Tường Viễn là một vụ án có ý nghĩa điển hình,” bà nói.

Luật sư của ông Dung bác bỏ toàn bộ cáo buộc về tội ác chiến tranh và rửa tiền.

Từng tham chiến ở biên giới Trung-Việt

Đài Global News đưa tin người phát ngôn IRB xác nhận đã nhận hồ sơ CBSA chuyển sang. Ủy ban sẽ mở phiên điều trần về tư cách nhập cảnh theo Điều 35(1)(a) và 40(1)(a) của Luật Di trú và Bảo vệ Người tị nạn, nhưng chưa ấn định ngày.

Điều 35(1)(a) áp dụng với người phạm tội ác chiến tranh hoặc tội ác chống lại loài người bên ngoài Canada, cho phép trục xuất người đó. Điều 40(1)(a) nhắm vào người khai sai hoặc che giấu sự thật quan trọng, khiến quyết định cấp tư cách di trú bị sai. Ông Dung có tư cách thường trú nhân từ năm 2008.

Truyền thông của ĐCSTQ và các bài đăng trên mạng xã hội cho thấy ông Dung phục vụ trong quân đội tại Trung Quốc từ năm 1979 đến năm 1991. Năm 1987, khi ngoài 20 tuổi, ông được cho là đã nhận lệnh điều đến vùng biên giới Trung-Việt.

Một bài báo ngày 23/3/1988 trên Nhân Dân Nhật báo gọi ông là trung đội trưởng, từng tham gia một trận giao tranh với quân đội Việt Nam gây thương vong. Các tư liệu trên mạng còn kể ông từng chỉ huy Trung đội Trinh sát số 13 của Quân Giải phóng, làm nhiệm vụ ở mặt trận Vân Nam và bắt tù binh Việt Nam.

Luật sư Daniel Reid của ông Dung cho biết thân chủ từng bị thương trong xung đột Trung-Việt và sau đó được khen thưởng, nhưng ông “bác bỏ bằng những lời lẽ mạnh mẽ nhất việc từng phạm bất kỳ tội ác chiến tranh nào”. Ông Dung xuất ngũ năm 1991, sau đó gây dựng “sự nghiệp kinh doanh thành công” ở Trung Quốc và Hồng Kông, rồi sang Canada năm 2008 vì cảm thấy bất an trước tình hình Trung Quốc, luật sư nói thêm.

Căn nhà 4,3 triệu đô la Canada và tiền mặt ở sòng bạc

Hồ sơ tòa án và doanh nghiệp cho thấy sau khi sang Canada, ông Dung sống trong một căn nhà trị giá 4,3 triệu đô la Canada ở Chilliwack, tỉnh BC. Căn nhà rộng khoảng 10 nghìn feet vuông (khoảng 929 m²), có 7 phòng ngủ và 9 phòng tắm, từng được truyền thông gọi là ngôi nhà đắt nhất địa phương.

Một phóng viên đến nơi đã đếm được 32 camera giám sát bên ngoài. Cạnh nhà là một khu tổ chức tiệc cưới rộng 4 mẫu Anh (khoảng 1,6 ha). Trong nhà được cho là còn có nhiều xe cổ.

Hồ sơ của chính quyền ghi ông từng là giám đốc Tiger Arms Ltd., cửa hàng bán lẻ súng ở Port Coquitlam, đứng tên chủ một công ty bất động sản, và bị xếp vào nhóm “người chơi cờ bạc rủi ro cao”.

Năm 2015, ông dùng tiền mặt mua hơn 4 triệu đô la Canada tiền phỉnh tại sòng bạc River Rock ở Richmond, khiến bộ phận chống rửa tiền của BC chú ý. Sau đó, ông nhận thông báo sẽ không được vào sòng bạc nữa nếu không chứng minh được nguồn tiền.

Cơ quan thực thi và chính sách cờ bạc của BC ghi nhận tiền mặt ông mang đến sòng bạc không có dấu hiệu xuất phát từ một tổ chức tài chính được công nhận, nên nguồn gốc có thể đáng ngờ.

Ông Dung chưa từng bị buộc tội liên quan đến rửa tiền, và luật sư cho biết ông bác bỏ mọi dính líu đến hoạt động này. Ông từng nói đánh bạc làm ông mất 10 triệu USD. Một phán quyết của tòa ghi rằng ông khai từng vay một khoản tiền mặt lớn của một người tên Vương Cửu Tiêu để đánh bạc, và đã trả nợ ở Trung Quốc.

Luật sư của ông cũng nói sòng bạc, cơ quan quản lý hay cơ quan thực thi pháp luật chưa từng yêu cầu gặp ông Dung.

Quyên góp cho Đảng Tự do, ngồi cạnh ông Trudeau

Hiệp hội Thúc đẩy Quan hệ Hữu nghị Canada-Trung Quốc ra đời đúng giai đoạn ông Dung thường xuyên lui tới sòng bạc, và ông là một trong những giám đốc sáng lập. Điều lệ hiệp hội nêu mục đích thúc đẩy quan hệ hữu nghị Canada-Trung Quốc.

Ông nhiều lần đại diện hiệp hội dự các sự kiện của cộng đồng người Hoa, phát biểu tại những dịp có mặt quan chức dân cử của cả 3 cấp chính quyền và quan chức lãnh sự của ĐCSTQ.

Luật sư của ông nói ông “quen biết nhiều người”, trong đó có ông Trudeau. Ông Trudeau được cho là đã gặp ông Dung tại một khách sạn ở Richmond trong nhiệm kỳ thủ tướng đầu tiên. Ảnh chụp tại một sự kiện của Đảng Tự do năm 2016 cũng cho thấy ông Dung ngồi cạnh ông Trudeau.

Sau đó, ông Dung quyên góp 1.500 đô la Canada cho hội đảng bộ khu vực bầu cử của ông Trudeau ở Montreal. Ba giám đốc khác của Tiger Arms cũng góp mỗi người 1.500 đô la Canada, dù cả 4 người đều sống ở BC.

Năm 2016, ông Dung còn quyên góp 2.800 đô la Canada cho Đảng Tự do Canada, hồ sơ của Cơ quan Bầu cử Canada cho thấy. Cùng năm, 3 giám đốc khác của Tiger Arms và một giám đốc của hiệp hội góp tổng cộng 11.500 đô la Canada.

Năm 2017, hiệp hội quyên góp 1.050 đô la Canada cho Đảng Tự do BC, theo hồ sơ của Cơ quan Bầu cử BC. Năm 2018, ông Dung cùng ông Joe Peschisolido, khi đó là nghị sĩ liên bang của Đảng Tự do, dự một sự kiện quyền anh Canada-Trung Quốc do hiệp hội tổ chức.

Luật sư Reid cho biết ông Dung từ lâu đóng góp cho Canada và cộng đồng người Hoa. Năm 2016, ông quyên được 30 nghìn đô la Canada cho các cộng đồng bị cháy rừng ở tỉnh Alberta.

Năm 2019, chính quyền BC giải thể hiệp hội vì không nộp hồ sơ theo quy định, nhưng ông Dung vẫn tiếp tục phát biểu tại các sự kiện cộng đồng. Năm 2023, ông phát biểu bằng tiếng Phổ thông tại tiệc tối của Hiệp hội Dịch vụ Cộng đồng Canada. Ban tổ chức cho biết khách mời có hai nghị sĩ liên bang của Đảng Tự do, một bộ trưởng của tỉnh, hai nghị sĩ tỉnh và thị trưởng địa phương.

Chuyên gia: Việc tiếp cận giới chức cấp cao đáng lo ngại

Ông Kelly Sundberg, giáo sư tội phạm học tại Đại học Mount Royal, nhận xét những vụ cư dân chưa có quốc tịch Canada bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh là cực kỳ nghiêm trọng.

Từng là quan chức CBSA, ông nói vụ việc cho thấy tầm quan trọng của khâu thẩm tra di trú nghiêm ngặt và một chính sách di trú vững chắc. Một người chưa có quốc tịch Canada, đối mặt với cáo buộc nghiêm trọng như vậy, mà vẫn tiếp cận được các chính khách cấp cao và mạng lưới quan hệ chính trị cũng đáng lo ngại không kém, ông nhận định.

Còn vướng vụ hình sự và bị cho là nợ thuế

Hồ sơ tòa án cho thấy gần nửa đêm hôm 19/7, cảnh sát Abbotsford bắt ông Dung khi ông đang lái xe bán tải trên Quốc lộ 1, vì ông không chấp hành yêu cầu hợp pháp của cảnh sát bên đường. Sau đó, ông bị truy tố hai tội: điều khiển phương tiện nguy hiểm và từ chối chấp hành yêu cầu hợp pháp bên đường.

Ông đã ra tòa cấp tỉnh hôm 14/9 và sẽ ra tòa lần nữa trong tuần này.

Hồ sơ cũng cho thấy 5 năm trước, ông từng bị khởi tố ở Maple Ridge vì lái xe trong thời gian bị cấm lái, bị phạt tiền và bị cấm lái 3 tháng. Cũng trong tháng 7 năm nay, chính quyền BC đăng ký quyền lưu giữ tài sản đối với một bất động sản ở Fraser Valley được ghi là nơi ở của ông, với lý do ông bị cho là nợ 507 nghìn đô la Canada tiền thuế của tỉnh.

Hiện ngày điều trần trục xuất vẫn chưa được công bố. Ông Dung vẫn bác bỏ mọi cáo buộc về tội ác chiến tranh và khai gian.