TQ xóa bài viết về cáo buộc bộ máy công chức ngốn 40% quỹ bảo hiểm xã hội

Nhiều bài báo mạng tại Trung Quốc cho biết khoảng 23 triệu người hưởng lương hưu thuộc biên chế nhận tới 38,4% tổng chi bảo hiểm xã hội. Các bài này nay đã bị xóa.

Hiện chỉ còn xem được phần mở đầu của các bài này. Vision Times hôm thứ Tư (14/10) đưa tin nhà chức trách đã ồ ạt xóa bài sau khi thông tin người trong biên chế “ăn” gần 40% bảo hiểm xã hội tràn ngập mạng.

Trang Sina bản di động nói thẳng: “Người trong biên chế ăn gần 40% bảo hiểm xã hội: 23 triệu người nhận 1.580 tỷ, 180 triệu người nhận phần lẻ”. Bài viết mở đầu bằng câu: “Mở sổ bảo hiểm xã hội ra, con số chói mắt nhất không phải tổng số, mà là tỷ lệ”.

Số liệu của Bộ Tài chính mà NetEase và trang Hồng Ca Hội dẫn lại cho thấy năm 2024, chi lương hưu của các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp là 1.588 tỷ nhân dân tệ, chiếm 38,4% tổng chi bảo hiểm xã hội. Nhóm này chỉ có khoảng 23 triệu người, bằng 6,5% tổng số người hưởng chế độ.

Ở phía bên kia là khoảng 180 triệu người hưởng bảo hiểm hưu trí cư dân thành thị và nông thôn. Nhóm này chiếm 50,5% số người hưởng nhưng chỉ nhận khoảng 10,3% tổng chi.

Bắt đầu từ việc “dùng dữ liệu tìm người”

Làn sóng tin này nổ ra sau cuộc họp báo hôm thứ Bảy (10/10) của ông Lý Trung, Thứ trưởng kiêm người phát ngôn Bộ Nhân lực và An sinh xã hội của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Ông Lý cho biết tính đến cuối tháng 9, số người tham gia bảo hiểm hưu trí cơ bản, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm tai nạn lao động lần lượt là 1.079 triệu, 251 triệu và 327 triệu. Bước tiếp theo, chính quyền sẽ “dùng dữ liệu tìm người”, tìm ra những người chưa tham gia bằng nhiều cách.

Thông tin này như một quả bom, khiến người dân phản ứng dữ dội: “Không có việc làm, không có thu nhập thì lấy gì mà đóng?”

Số liệu chính thức của ĐCSTQ cho thấy thâm hụt của hệ thống bảo hiểm xã hội Trung Quốc ngày càng lớn. Riêng năm 2023, chính quyền trung ương đã bù cho quỹ bảo hiểm xã hội hơn 2.400 tỷ nhân dân tệ. Năm 2019, Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc từng công bố báo cáo cảnh báo quỹ hưu trí cơ bản sẽ cạn vào năm 2035.

“Thân phận quyết định chế độ”

Trên X, tài khoản “鲑鱼哥｜Salmon Bro” viết rằng mức lương hưu bình quân mỗi tháng cho thấy khoảng cách rõ hơn nữa. Người về hưu từ khu vực hành chính, sự nghiệp nhận khoảng 6.300 nhân dân tệ, công nhân viên doanh nghiệp khoảng 3.300 nhân dân tệ, còn cư dân thành thị và nông thôn chỉ khoảng 200 nhân dân tệ.

Khoảng cách ấy, theo người viết, đến từ hai chỗ. Thứ nhất là số năm được coi như đã đóng bảo hiểm và hệ số công nhận: cùng đi làm từ năm 1980, công nhân viên doanh nghiệp được tính khoảng 10 năm, còn người trong cơ quan, đơn vị sự nghiệp được tính gần 35 năm.

Thứ hai là quỹ hưu trí bổ sung. Gần 100% cơ quan, đơn vị sự nghiệp có quỹ này, trong khi quỹ hưu trí bổ sung của doanh nghiệp đến quý 1/2026 mới phủ khoảng 7%. Hơn 90% người về hưu từ doanh nghiệp chỉ có lương hưu cơ bản.

Tác giả nhấn mạnh rằng phần lớn khoản “đóng góp” của cơ quan, đơn vị sự nghiệp lấy từ ngân sách cấp phát, không trừ vào lương cá nhân. Vì vậy, nguyên tắc đóng nhiều hưởng nhiều không đứng vững trong cơ cấu này.

“Đây không phải đóng nhiều hưởng nhiều, mà là thân phận quyết định chế độ. Công bằng thật sự không phải kéo mức cao xuống, mà là nâng mức thấp lên”, bài viết nêu.

Tác giả cũng lưu ý muốn nâng lên thì cần tiền, trong khi ngân sách ngày càng eo hẹp, người đóng ngày càng ít và tuổi thọ ngày càng cao. Dù vậy, “bữa cơm chia theo thân phận thì sớm muộn cũng có người tính sổ”.

Cũng trong thời gian này, Tổng cục Thuế Quốc gia của ĐCSTQ ban hành quy định mới. Đơn vị sử dụng lao động không đóng hoặc đóng thiếu bảo hiểm xã hội, đã bị yêu cầu mà vẫn không nộp, có thể bị phạt tới 3 lần số tiền nợ. Mức phạt này áp dụng từ ngày 1/11/2026.

Tin lan truyền ở Quảng Đông: Không đóng bảo hiểm, con khó đi thi

Hôm thứ Tư, tài khoản X “墙国蛙哈哈” (@GFWfrog) đăng nhiều ảnh chụp đoạn chat. Nội dung lan truyền cho biết nhiều nơi tại Quảng Đông như Quảng Châu, Đông Quản đang ép người dân đóng bảo hiểm xã hội. Ai không đóng thì con sẽ bị ảnh hưởng khi thi vào lớp 10 và thi đại học. Chủ nhà trọ bị yêu cầu đuổi người thuê, thậm chí cảnh sát đến tận nơi xử lý.

Người đăng nhận xét ĐCSTQ đang “đánh vào điểm yếu” của người dân.

Một tin nhắn được cho là của một phụ huynh kể rằng buổi chiều, giáo viên nhắn trong nhóm phụ huynh: ai chưa có bảo hiểm xã hội thì phải mua, nếu không con sẽ bị ảnh hưởng khi thi vào lớp 10, thi đại học. Tin nhắn viết thêm: “Bên Quảng Châu đã làm như vậy rồi”.

Một người khác kể hôm trước đồn công an đến kiểm tra, không cho người không đi làm thuê trọ: “Bây giờ đồn công an kiểm tra rất gắt, ai ở nhà chơi không, dù nam hay nữ, đều không được thuê trọ”.

Người thứ ba chụp được cảnh sát và xe cảnh sát, viết: “Chủ nhà vừa lên nói với tôi: không có việc thì không được thuê nhà, hoặc có việc hoặc cút, mà phải là việc chính thức. Làm thời vụ cũng không được, kể cả giao đồ ăn”.

Nhiều cư dân mạng trên X phỏng đoán: “Bước tiếp theo là chặn ở khu dân cư, không đóng bảo hiểm xã hội thì không được về nhà”. Có người viết: “Một kiểu ‘lên núi xuống làng’ khác đã bắt đầu!”

Người khác bình luận: “Một đợt dọn dẹp ‘dân số cấp thấp’ mới, triều đình thật sự quá thiếu tiền, lỗ hổng chắc chắn ngày càng lớn”. Cũng có người viết: “Bắt đầu ‘kết liễu’ hàng loạt rồi”.

Một cư dân mạng gọi việc không có việc làm thì không được thuê nhà là “thật vô lý”, và nói điều này khiến người đó nhớ đến “tội ăn bám xã hội” thời Liên Xô. Người khác viết: “Bọn cộng phỉ đã cùng đường rồi. Chuyện thực tế chúng chẳng màng, chỉ cần tiền, tiền của đám trâu ngựa”.

Có người mượn khẩu hiệu cũ để giễu ĐCSTQ: “Kế hoạch hóa gia đình tốt, chính phủ lo dưỡng già. Dưỡng già đừng trông vào chính phủ! Già mấy cũng phải nuôi chính phủ!”