Thị trưởng New York thừa nhận không có quyền bắt Thủ tướng Israel

Ngày 21/7 Thị trưởng New York Zohran Mamdani đăng video cho biết, sau khi tham vấn ý kiến pháp lý, ông xác nhận thành phố New York không có quyền thi hành lệnh bắt giữ của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC); thẩm quyền này thuộc về chính phủ liên bang. Do đó, nếu Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tháng 9, Sở Cảnh sát New York (NYPD) sẽ không cử nhân viên bắt giữ ông.

Trong video, ông Mamdani nói: “Chính quyền của tôi đã xem xét mọi phương án khả thi theo luật hiện hành để xác định liệu thành phố New York có thể thi hành lệnh bắt giữ của Tòa án Hình sự Quốc tế nếu ông Benjamin Netanyahu đến New York hay không. Kết quả cho thấy chúng tôi không có thẩm quyền pháp lý để thi hành lệnh bắt giữ này. Tuy nhiên, Chính phủ liên bang Hoa Kỳ có thẩm quyền đó, vì vậy tôi kêu gọi chính phủ liên bang gia nhập Tòa án Hình sự Quốc tế và thi hành lệnh bắt giữ này”.

Trong video, ông Mamdani cáo buộc ông Netanyahu có liên quan đến các tội ác chiến tranh, đồng thời nói rằng dù thành phố New York không thể một mình chấm dứt điều mà ông cáo buộc là “tội diệt chủng”, thành phố vẫn nên thực hiện mọi hành động cần thiết để bảo vệ nhân quyền và phẩm giá.

Vài ngày trước khi bài đăng này được công bố, ông Mamdani từng nói với The New York Times rằng ông đang thảo luận với nhóm pháp lý của chính quyền thành phố về cách bắt giữ ông Netanyahu.

Năm 2024, Tòa án Hình sự Quốc tế đã ban hành lệnh bắt giữ ông Netanyahu và một số quan chức Israel khác, cáo buộc họ phạm tội ác chiến tranh trong cuộc chiến tại Gaza sau vụ Hamas tấn công Israel ngày 7/10/2023. Israel phủ nhận các cáo buộc này.

Ông Trump ủng hộ ông Netanyahu: Đến Mỹ sẽ không bị bắt

Về việc này, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói ông Netanyahu tuyệt đối sẽ không bị bắt dưới bất kỳ hình thức nào trong chuyến thăm Mỹ, đồng thời cho rằng những người thực sự cần bị truy cứu trách nhiệm không phải là ông Netanyahu, mà là những người “khiến Iran rơi vào tình trạng xung đột nghiêm trọng và thương vong”. Ông Trump cũng chỉ trích các đời tổng thống Mỹ trước đây vì lẽ ra đã phải giải quyết vấn đề Iran nhưng không làm như vậy.

Ông Trump đăng bài viết: “Benjamin Netanyahu sẽ không bị bắt dưới bất kỳ cách thức hay hình thức nào khi ở Hoa Kỳ. Ông ấy [Netanyahu] đang chiến đấu với Cộng hòa Hồi giáo Iran, quốc gia gần đây đã sát hại 52.000 người biểu tình vô tội, và đã sát hại binh sĩ Mỹ cùng những người khác trong 47 năm qua”.

Video của ông Mamdani bị Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Danny Danon lên án. Ông Danon viết trên X: “Nhiệm vụ của ông là phục vụ người dân New York, chứ không phải tuyên truyền cho Hamas. Hãy làm tốt công việc của mình”.

Trung tâm Simon Wiesenthal, một tổ chức nhân quyền Do Thái ở Los Angeles, cũng chỉ trích ông Mamdani, cáo buộc ông “lạm dụng nghiêm trọng quyền lực công vụ mà người dân New York trao cho”. Trung tâm này cho rằng sự việc không chỉ nhằm vào cá nhân ông Netanyahu mà còn phản ánh việc ông Mamdani “liên tục nhằm vào Israel”, đồng thời sử dụng ảnh hưởng của chức vụ thị trưởng để làm gia tăng sự cô lập đối với Israel và chia rẽ trong nội bộ Hoa Kỳ.

Hôm thứ Tư (22/7), khi được hỏi liệu ông có cho rằng vụ tấn công do Hamas phát động ngày 7/10/2023 cấu thành “tội diệt chủng” hay không, ông Mamdani nói Hamas đã phạm những “tội ác chiến tranh kinh hoàng”. Ông nhấn mạnh rằng bất kể người dân New York gốc Do Thái có đồng tình với lập trường của ông hay không, ông vẫn có trách nhiệm bảo đảm họ được coi trọng, tôn trọng và có thể sống an toàn tại thành phố New York.