Thủ tướng Canada Carney gặp Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, không có phát biểu công khai

Thủ tướng Canada Mark Carney đã có cuộc gặp với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tại Ottawa ngày 29/5, trong bối cảnh hai nước đang tìm cách cải thiện quan hệ song phương sau nhiều năm căng thẳng. Tuy nhiên, cuộc gặp diễn ra với mức độ tiếp cận truyền thông hạn chế và không có bất kỳ phát biểu công khai nào từ hai bên.

Theo lịch trình do Văn phòng Thủ tướng công bố, báo chí ban đầu chỉ được phép ghi nhận hình ảnh bắt tay giữa ông Carney và ông Vương thông qua các nhiếp ảnh gia chính thức. Sau khi Hiệp hội Nhà báo Nghị viện Canada bày tỏ quan ngại, giới truyền thông mới được vào phòng họp trong thời gian ngắn để ghi hình khoảnh khắc chào hỏi giữa hai nhà lãnh đạo.

Tuy nhiên, chưa đầy 30 giây sau, một thư ký báo chí của nội các đã yêu cầu các phóng viên truyền hình rời khỏi phòng. Không có phát biểu nào được đưa ra trước báo giới và cũng không có cuộc họp báo nào được lên lịch trong ngày.

Báo The Epoch Times cho biết đã liên hệ Văn phòng Thủ tướng Canada để tìm hiểu thêm về nội dung cuộc gặp nhưng chưa nhận được phản hồi.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên chuyến thăm Canada của ông Vương Nghị thu hút sự chú ý của truyền thông. Trong chuyến công du năm 2016, ông từng chỉ trích gay gắt một phóng viên Canada vì đặt câu hỏi liên quan đến hồ sơ nhân quyền của Trung Quốc trong cuộc họp báo chung với Ngoại trưởng Canada khi đó là Stéphane Dion.

Trước cuộc gặp với Thủ tướng Carney, ông Vương đã hội đàm với Ngoại trưởng Anita Anand tại trụ sở Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada, cách Đồi Nghị viện vài km.

Khác với cuộc gặp tại Văn phòng Thủ tướng, hai ngoại trưởng đã có phần phát biểu khai mạc công khai trước truyền thông.

Bà Anand cho biết Ottawa mong muốn phát triển quan hệ với Bắc Kinh theo hướng “có trách nhiệm”, đồng thời đặt mục tiêu tăng 50% kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Theo bà, Canada sẽ theo đuổi mục tiêu mở rộng thương mại trong khi vẫn bảo vệ các giá trị cốt lõi cũng như lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia.

Dù không trực tiếp đề cập đến các vấn đề nhạy cảm như nhân quyền hay can thiệp nước ngoài, bà nhấn mạnh Canada và Trung Quốc cần giải quyết những ưu tiên và thách thức quan trọng nhằm bảo đảm an toàn và an ninh cho người dân hai nước.

Về phía mình, ông Vương Nghị cho rằng quan hệ song phương đã có những chuyển biến tích cực kể từ khi bà Anand đảm nhiệm cương vị ngoại trưởng vào năm ngoái. Ông nhận định nếu xu hướng cải thiện tiếp tục được duy trì, kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Trung Quốc hoàn toàn có thể tăng gấp đôi.

Ngoại trưởng Trung Quốc cũng thừa nhận quan hệ hai nước từng trải qua nhiều “thăng trầm”, nhưng cho rằng những khó khăn đó mang lại nhiều bài học quan trọng.

“Chúng ta phải tôn trọng lẫn nhau, tìm kiếm điểm đồng trong khi vẫn bảo lưu khác biệt, duy trì sự độc lập chiến lược, đồng thời thúc đẩy lợi ích chung và hợp tác cùng có lợi,” ông Vương phát biểu.

Quan hệ Canada – Trung Quốc từng được Chính phủ của cựu Thủ tướng Justin Trudeau thúc đẩy mạnh mẽ sau khi ông lên nắm quyền năm 2015. Tuy nhiên, tiến trình này bị đảo ngược sau vụ bắt giữ Giám đốc tài chính Huawei Mạnh Vãn Châu vào cuối năm 2018 theo yêu cầu dẫn độ từ Mỹ.

Sau vụ việc, Trung Quốc đã bắt giữ 2 công dân Canada là Michael Kovrig và Michael Spavor trong hơn 1.000 ngày, động thái mà Ottawa và nhiều nước phương Tây xem là hành động trả đũa.

Kể từ đó, Chính phủ Canada triển khai hàng loạt biện pháp nhằm hạn chế các rủi ro an ninh liên quan đến Trung Quốc, bao gồm siết chặt kiểm soát đầu tư, chống gián điệp kinh tế và cấm Huawei tham gia xây dựng hạ tầng mạng 5G.

Ở giai đoạn cuối nhiệm kỳ, ông Trudeau còn thúc đẩy việc mở cuộc điều tra công khai về vấn đề can thiệp nước ngoài sau khi xuất hiện các tài liệu tình báo bị rò rỉ liên quan đến hoạt động của Bắc Kinh tại Canada.

Ủy ban Điều tra về Can thiệp Nước ngoài sau đó kết luận Trung Quốc là tác nhân chính trong các hoạt động can thiệp nhằm vào Canada. Báo cáo cho rằng những hoạt động này có thể đã ảnh hưởng đến một số kết quả bầu cử ở cấp địa phương trong các cuộc tổng tuyển cử năm 2019 và 2021, dù không làm thay đổi kết quả chung cuộc.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2025, ông Carney từng gọi Trung Quốc là mối đe dọa an ninh hàng đầu đối với Canada do các hoạt động can thiệp từ nước ngoài.

Tuy nhiên, kể từ khi lên nắm quyền, Chính phủ của ông đã chủ động tìm cách cải thiện quan hệ với Bắc Kinh nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong bối cảnh Ottawa phải đối mặt với các biện pháp thuế quan từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Những nỗ lực này đạt dấu mốc quan trọng khi ông Carney thăm Trung Quốc hồi tháng Một và công bố thiết lập cái mà ông gọi là “quan hệ đối tác chiến lược mới” giữa hai nước.

Theo Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada, chuyến thăm lần này của ông Vương Nghị nhằm thúc đẩy việc triển khai khuôn khổ hợp tác mới nói trên. Đây cũng là chuyến thăm Canada đầu tiên của một ngoại trưởng Trung Quốc kể từ năm 2016.

Nhân dịp này, ông Vương cho biết đã mời Thủ tướng Carney tới Trung Quốc vào tháng 11 để tham dự Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC).