Thượng đỉnh NATO kết thúc, 32 nước tái khẳng định cam kết phòng thủ tập thể

Ngày 8/7, hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, đã khép lại. Dù trong thời gian họp, các nước còn tồn tại bất đồng lập trường về thương mại, xung đột khu vực và các vấn đề chủ quyền lãnh thổ, cuối cùng 32 nước thành viên vẫn tái khẳng định trong tuyên bố thượng đỉnh “cam kết kiên định” đối với phòng thủ tập thể theo Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết, việc các đồng minh có thể công khai tranh luận rồi lại đoàn kết trở lại chính là sức mạnh của các quốc gia dân chủ. Ông Trump cũng đã thay đổi giọng sau cuộc họp kín, nói rằng trong phòng họp có “rất nhiều tình yêu và đoàn kết”.

Điều này cho thấy, dù những va chạm ban đầu của hội nghị từng gây chú ý, kết quả cuối cùng vẫn cho thấy NATO còn giữ được năng lực hành động tập thể vững chắc trước các mối đe dọa an ninh toàn cầu.

Từ bất đồng công khai đến “tình yêu và đoàn kết”

Trong thời gian họp, ông Trump đưa ra những chỉ trích gay gắt đối với chi tiêu quốc phòng của Tây Ban Nha, lập trường của các đồng minh trong xung đột Mỹ và Iran, cũng như vấn đề chủ quyền Greenland. Ông từng gọi Tây Ban Nha là “đối tác tồi tệ” trong NATO, đồng thời nói rằng muốn cắt đứt quan hệ thương mại với nước này.

Tuy nhiên, sau cuộc họp kín của các nhà lãnh đạo NATO, giọng điệu của ông Trump đã thay đổi rõ rệt. Ông nói với báo chí: “Trong căn phòng đó có rất nhiều tình yêu, rất nhiều đoàn kết.”

Sau đó, khi gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, giọng điệu của ông Trump cũng mềm mỏng hơn trước.

Ông còn cho biết Mỹ sẽ cho phép Kiev sản xuất tên lửa Patriot. Trong bối cảnh Nga tăng cường không kích các thành phố của Ukraine, trong khi năng lực phòng không của Ukraine đang thiếu hụt, thỏa thuận này có thể sẽ rất có ích cho Kiev.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, nước chủ nhà, cho biết Ankara đã sẵn sàng gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong NATO. Ông nói hội nghị lần này đã đặt nền tảng cho một liên minh mạnh mẽ hơn.

Sau hội nghị, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez nói rằng ông đã có một cuộc trò chuyện “rất thân thiện” với ông Trump. Hai bên không trực tiếp bàn về chi tiêu quân sự, nhưng đã nói về World Cup do Mỹ đăng cai và cả golf.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng cho biết ông không nghe thấy ông Trump phàn nàn gì trong cuộc họp kín. Ông Macron còn nói rằng ông không tin Mỹ sẽ tìm cách chiếm Greenland.

“Trong liên minh của chúng ta, không chỉ có nguyên tắc khi một bên bị tấn công thì phải tương trợ lẫn nhau, mà dĩ nhiên còn có nguyên tắc đoàn kết để bảo đảm chúng ta không tấn công lẫn nhau,” ông nói.

Ông Rutte: Tranh luận xong NATO còn đoàn kết hơn

Trong cuộc phỏng vấn, ông Rutte coi những tranh luận này là sức mạnh của các nước phương Tây, chứ không phải điểm yếu. Ông cho rằng việc có thể công khai tranh luận rồi sau đó cùng đạt được đồng thuận quanh mục tiêu chung, chính là điểm khác biệt giữa các nền dân chủ với những chế độ độc tài như Nga, Trung Quốc và Iran.

Khi được hỏi liệu những tranh luận công khai đó có ảnh hưởng đến thông điệp răn đe của NATO hay không, ông Rutte nhắn gửi ông Putin rằng: “Bản thân ông cũng nên có thêm một chút thảo luận công khai. Điều đó sẽ khiến ông mạnh hơn.”

Ông Rutte nói: “Điều ông ấy [Putin] đang thấy bây giờ là các đồng minh đôi khi có bất đồng, có chút tranh cãi, nhưng cuối cùng vẫn cùng nhau quay lại, cùng đoàn kết trở lại.”

Tuyên bố Ankara: củng cố răn đe tập thể và tiếp tục viện trợ Ukraine

Trong văn kiện chính thức được công bố tại hội nghị lần này, Tuyên bố Ankara (liên kết), lãnh đạo 32 nước thành viên tái khẳng định “cam kết không lay chuyển” đối với phòng thủ tập thể theo Điều 5, nhấn mạnh rằng một cuộc tấn công vào bất kỳ nước thành viên nào cũng đồng nghĩa là tấn công vào toàn khối.

Tuyên bố nêu rõ NATO sẽ áp dụng chiến lược răn đe và phòng thủ “toàn diện 360 độ”, nhằm bảo vệ an ninh và thịnh vượng của 1 tỷ công dân trong liên minh.

Để đối phó với mối đe dọa lâu dài mà Nga gây ra đối với an ninh khu vực châu Âu – Đại Tây Dương, các đồng minh đang tích cực thực hiện cam kết chi tiêu quốc phòng. Năm 2025, đầu tư quốc phòng của các nước châu Âu và Canada đã tăng hơn 139 tỷ USD. Tại Ankara lần này, các nước còn công bố các gói mua sắm mới trị giá hơn 50 tỷ USD, đồng thời thúc đẩy mở rộng năng lực sản xuất chung và gỡ bỏ rào cản thương mại quốc phòng giữa các đồng minh.

Ngoài ra, liên minh cũng đang thúc đẩy quá trình hiện đại hóa, đầu tư vào các lĩnh vực như năng lực tấn công chính xác tầm xa, hệ thống không người lái, nền tảng đám mây tác chiến xuyên Đại Tây Dương và các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mạnh mẽ, nhằm duy trì ưu thế chiến đấu trên mọi mặt trận.

Về tình hình Ukraine, tuyên bố nhấn mạnh sự ủng hộ của NATO đối với việc Ukraine bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là hoàn toàn không lay chuyển. Các nước thành viên cam kết cung cấp tổng cộng 70 tỷ euro, tương đương khoảng 80 tỷ USD, viện trợ quân sự, trang bị và huấn luyện trong năm 2026, đồng thời xác nhận năm 2027 sẽ tiếp tục duy trì mức hỗ trợ ít nhất tương đương.

Đồng thời, tuyên bố cũng bày tỏ quan ngại trước những hành vi thách thức an ninh toàn cầu, tái khẳng định rằng Iran tuyệt đối không được sở hữu vũ khí hạt nhân, và yêu cầu Tehran tôn trọng đầy đủ quyền tự do hàng hải ở eo biển Hormuz.