EU xúc tiến thỏa thuận khoáng sản với Ukraine để cạnh tranh với Hoa Kỳ

Liên minh châu Âu (EU) đã đề xuất một thỏa thuận tiềm năng với Ukraine về việc sử dụng tài nguyên khoáng sản của nước này, Ủy viên Chiến lược Công nghiệp của EU Stephane Sejourne cho biết hôm thứ Hai (24/2), theo trích dẫn của hãng thông tấn Pháp AFP.

Thỏa thuận này cạnh tranh với một thỏa thuận trước đó do Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump theo đuổi, khi yêu cầu “tương đương 500 tỷ USD” giá trị tài nguyên thiên nhiên, như một khoản bồi thường cho viện trợ được cung cấp cho Kiev trong suốt cuộc xung đột với Nga.

Ông Sejourne nói với hãng thông tấn AFP rằng thỏa thuận về “khoáng sản quan trọng” đã được đề xuất trong chuyến thăm của phái đoàn EU tới Kiev vào thứ Hai (24/2).

“Hai mươi mốt trong số ba mươi khoáng sản quan trọng mà châu Âu cần, có thể được Ukraine cung cấp như một phần của quan hệ đối tác đôi bên cùng có lợi“, ủy viên này nêu rõ, tuyên bố rằng EU sẽ “không bao giờ yêu cầu một thỏa thuận không có lợi cho cả hai bên“.

Năm ngoái, ông Zelensky đã đề xuất cấp cho Hoa Kỳ quyền tiếp cận đặc quyền đối với tài nguyên thiên nhiên của Ukraine như một phần trong ‘kế hoạch chiến thắng’ của mình. 

Sau một số tranh cãi qua lại, dường như phía chính quyền Zelensky đã đồng ý thỏa thuận sửa đổi với Washington. Tổng thống nói hôm thứ Ba (25/2) rằng ông Zelensky sẽ đến Washington D.C và thứ Sáu (28/2) và khả năng thoả thuận khoáng sản sẽ được ký kết. 

“Tôi nghe nói rằng ông ấy sẽ đến vào thứ Sáu. Chắc chắn là tôi đồng ý nếu ông ấy muốn“, ông Trump nói hôm thứ Ba (25/2) với các phóng viên tại Phòng Bầu dục.

“Chúng tôi đã đàm phán xong thỏa thuận về [khoáng sản] và nhiều thứ khác. Chúng tôi sẽ xem xét… an ninh chung cho Ukraine sau này. Tôi không nghĩ rằng đó sẽ là vấn đề. Có rất nhiều người muốn làm điều đó, và tôi đã nói chuyện với Nga về vấn đề này. Họ dường như không có vấn đề gì với điều đó. Vì vậy, tôi nghĩ họ hiểu rằng họ sẽ không quay lại. Và một khi chúng tôi làm điều này, họ sẽ không quay lại nữa“, ông Trump nói.

Trước khi chiến tranh Nga-Ukraine leo thang vào năm 2022, Ukraine nắm giữ trữ lượng titan và lithium lớn nhất châu Âu. Mặc dù không được phân loại là nguyên tố đất hiếm, nhưng những kim loại này rất quan trọng đối với ngành quốc phòng, cũng như đối với ngành sản xuất pin và tụ điện. Các mỏ kim loại đất hiếm của Ukraine cũng bao gồm berili, mangan, gali, urani, zirconi, than chì, apatit, fluorit và niken.

Năm 2023, Tạp chí Forbes ước tính rằng tài nguyên khoáng sản của Ukraine có giá trị khoảng 14,8 nghìn tỷ USD, lên tới 111 tỷ tấn và chủ yếu bao gồm than đá và quặng sắt. Tuy nhiên, ấn phẩm này nhấn mạnh rằng hơn 70% trong số các nguồn tài nguyên này nằm ở các khu vực Donetsk và Lugansk đã tuyên bố độc lập khỏi Ukraine vào năm 2014 sau cuộc đảo chính Maidan do phương Tây hậu thuẫn ở Kiev. Các vùng lãnh thổ này nằm dưới sự kiểm soát của Nga sau khi các khu vực này bỏ phiếu gia nhập Nga vào năm 2022.

Phạm Duy (T/h)