FBI bóc trần hệ sinh thái lừa đảo xuyên biên giới từ các trung tâm lừa đảo Myanmar

Một cuộc điều tra quy mô lớn của FBI đã phơi bày cách các khu lừa đảo trực tuyến tại Myanmar phát triển thành một hệ sinh thái tội phạm xuyên quốc gia, gây thiệt hại hàng chục tỷ USD mỗi năm cho nạn nhân trên toàn thế giới.

Vụ việc bắt đầu từ một nhà đầu tư ở New York bị dụ dỗ tham gia nền tảng đầu tư tiền mã hóa giả mạo sau khi quen một phụ nữ tự xưng là “Karen Lee” trên mạng xã hội. Chỉ trong vài tháng, ông đã chuyển hơn 2,1 triệu USD. Khi muốn rút tiền, ông liên tục bị yêu cầu đóng thêm các khoản phí với lý do “mở khóa tài khoản” hay “giải phóng tiền bị đóng băng”. Đến khi không thể rút tiền, ông mới nhận ra mình là nạn nhân của mô hình lừa đảo “mổ heo”.

Cuối năm 2025, FBI thu giữ dữ liệu từ khu lừa đảo Shunda tại Myawaddy, Myanmar và phát hiện hồ sơ giao dịch của nạn nhân này cùng nhiều người Mỹ khác. Chỉ riêng ba nạn nhân được xác định đã mất khoảng 4 triệu USD.

Theo FBI, các vụ lừa đảo đầu tư tiền mã hóa đã khiến người Mỹ thiệt hại khoảng 5,8 tỷ USD trong năm 2024, tăng 47% so với năm trước. Một báo cáo của Quốc hội Mỹ công bố tháng 5/2026 cho rằng các trung tâm lừa đảo ở Đông Nam Á có liên hệ với các mạng lưới tội phạm Trung Quốc đã chiếm đoạt ít nhất 10 tỷ USD mỗi năm từ công dân Mỹ. Trên phạm vi toàn cầu, số tiền bị đánh cắp được ước tính gần 64 tỷ USD mỗi năm.

Sự bùng nổ của ngành công nghiệp lừa đảo này gắn liền với cuộc nội chiến Myanmar sau cuộc đảo chính quân sự năm 2021. Tại các khu vực biên giới nơi chính quyền trung ương suy yếu, các nhóm tội phạm đã xây dựng những “đặc khu” được ngụy trang thành thành phố thông minh, khu công nghệ hoặc đặc khu kinh tế. Các khu nổi tiếng gồm Yatai New City, KK Park, Taichang, Anlong và Shunda.

Liên Hợp Quốc ước tính hiện có hơn 220.000 người từ hơn 40 quốc gia bị giam giữ và ép buộc làm việc trong các trung tâm lừa đảo tại Myanmar và Campuchia. Toàn vùng sông Mekong có thể có tới 300.000 người tham gia hoạt động lừa đảo trực tuyến.

FBI cho biết các khu này hoạt động như những nhà máy tội phạm chuyên nghiệp. Lao động bị mua bán hoặc lừa tuyển dụng phải giả danh nhân viên ngân hàng, cảnh sát, cố vấn đầu tư hoặc người yêu trên mạng để tiếp cận nạn nhân. Nếu không đạt chỉ tiêu, họ có thể bị đánh đập, sốc điện, bỏ đói hoặc bị bán sang khu khác.

Các nhóm lừa đảo còn xây dựng cả “phim trường” giả cảnh đồn cảnh sát, tòa án hay văn phòng chính phủ để thực hiện các cuộc gọi video, tạo cảm giác chân thực nhằm gây áp lực buộc nạn nhân chuyển tiền. Công nghệ AI, ảnh giả và kỹ thuật giả mạo danh tính cũng được sử dụng rộng rãi.

Một yếu tố quan trọng giúp các khu lừa đảo tồn tại là hệ thống Internet vệ tinh Starlink của SpaceX. Khi Thái Lan cắt điện và mạng viễn thông qua biên giới, nhiều trung tâm đã chuyển sang sử dụng Starlink để duy trì hoạt động.

Dù Mỹ đã truy tố nhiều đối tượng, đóng cửa hàng trăm trang web giả mạo và phong tỏa hơn 700 triệu USD tài sản tiền mã hóa, các chuyên gia cảnh báo rằng việc triệt phá từng khu lừa đảo riêng lẻ khó có thể chấm dứt ngành công nghiệp này. Khi một trung tâm bị đóng cửa, các mạng lưới tội phạm nhanh chóng di chuyển sang khu vực khác ở Myanmar, Campuchia, Lào, Trung Đông, châu Phi hoặc Mỹ Latinh.

Báo cáo của Quốc hội Mỹ nhận định đây không còn là vấn đề của riêng một quốc gia mà là một chuỗi cung ứng tội phạm xuyên biên giới, kết hợp giữa lừa đảo trực tuyến, buôn người, rửa tiền và tài chính ngầm. Các nhà lập pháp Mỹ cho rằng muốn triệt phá tận gốc cần không chỉ phá hủy các khu lừa đảo mà còn phải cắt đứt các mạng lưới tài chính và rửa tiền đang nuôi sống toàn bộ hệ sinh thái tội phạm này.