Ngoại trưởng Rubio làm trung gian, Israel–Lebanon bước vào đàm phán lịch sử

Đặc phái viên Israel và Lebanon sẽ có cuộc gặp lịch sử tại Washington vào thứ Ba (14/4). Đây sẽ là cuộc đàm phán trực tiếp, mặt đối mặt đầu tiên giữa đại diện hai nước kể từ năm 1993. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng sẽ tham gia và đóng vai trò trung gian.

Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter và Đại sứ Lebanon Nada Hamadeh sẽ gặp nhau tại Washington vào 11 giờ sáng thứ Ba. Theo nhiều nguồn tin truyền thông, các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Ngoại trưởng Rubio sẽ tham dự cuộc đàm phán.

Đây là một cuộc gặp hiếm hoi giữa Israel và Lebanon. Kể từ khi Israel thành lập năm 1948, hai nước luôn ở trong tình trạng xung đột trên thực tế và không có quan hệ ngoại giao chính thức.

Sau khi chiến tranh Iran bùng nổ ngày 28/2, lực lượng Hezbollah — được Iran hậu thuẫn — đã tấn công Israel vào ngày 2/3 để ủng hộ Tehran, kéo Lebanon vào cuộc xung đột rộng lớn hơn. Đáp lại, Israel tiến hành chiến dịch quân sự trên bộ và không kích nhằm loại bỏ mối đe dọa từ Hezbollah. Hiện chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon vẫn đang tiếp diễn.

Hezbollah là một tổ chức vũ trang được Iran hỗ trợ. Lãnh đạo Hezbollah, Naim Qassem, hôm thứ Hai (13/4) đã kêu gọi chính phủ Lebanon hủy bỏ các cuộc đàm phán với Israel, đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục đối đầu với nước này.

Bất chấp sự phản đối của Hezbollah, chính phủ Lebanon do Tổng thống Joseph Aoun và Thủ tướng Nawaf Salam lãnh đạo vẫn mong muốn tiến hành đối thoại với Israel. Ông Aoun cho biết hy vọng hai bên có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn và bắt đầu các cuộc đàm phán toàn diện.

Tuy nhiên, người phát ngôn chính phủ Israel, Shosh Bedrosian, cho biết Israel sẽ không thảo luận về lệnh ngừng bắn.

Ngoại trưởng Israel Gideon Saar phát biểu tại một cuộc họp báo: “Chúng tôi hy vọng đạt được hòa bình và bình thường hóa quan hệ với Lebanon. Giữa Israel và Lebanon không có tranh chấp lớn nào, vấn đề nằm ở Hezbollah”.

Ông Saar cho biết các cuộc đàm phán sẽ tập trung vào việc giải giáp Hezbollah, đồng thời nhấn mạnh rằng đây là điều kiện tiên quyết trước khi ký kết bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào và tiến tới bình thường hóa quan hệ.

Ông cũng nói thêm rằng Hezbollah là mối đe dọa đối với an ninh Israel cũng như chủ quyền của Lebanon, và “vấn đề này phải được giải quyết trước khi chúng ta có thể tiến sang giai đoạn tiếp theo”.

Kể từ khi xung đột giữa Hezbollah và Israel bùng nổ vào năm 2024, chính phủ Lebanon đã tìm cách giải giáp lực lượng này bằng biện pháp hòa bình, do lo ngại rằng sử dụng vũ lực có thể làm bùng phát xung đột nội bộ.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cuối tuần qua cho biết mục tiêu của các cuộc đàm phán là đạt được một “thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử và bền vững” với Lebanon, có thể kéo dài qua nhiều thế hệ.

Theo Reuters, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Israel thực chất đang giao tranh với Hezbollah chứ không phải với Lebanon, do đó không có lý do gì để hai nước không tiến hành đối thoại. Quan chức này cũng nhấn mạnh đây là cuộc đàm phán trực tiếp, cấp cao và là lần đầu tiên kể từ năm 1993.

Cuộc đàm phán sẽ “tìm hiểu cách đảm bảo an ninh lâu dài cho biên giới phía bắc Israel và hỗ trợ chính phủ Lebanon giành lại quyền kiểm soát hoàn toàn đối với lãnh thổ và đời sống chính trị của mình”.