PTT. Vance tiết lộ: Phái đoàn Iran không có quyền quyết định tại bàn đàm phán

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance hôm thứ Hai (13/4) khi trả lời phỏng vấn truyền thông nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán Mỹ–Iran đã đạt được tiến triển, và tình hình tiếp theo sẽ phụ thuộc vào hành động của Tehran. Ông cũng cho biết một trong những lý do khiến vòng đàm phán tại Islamabad kết thúc là do phía Mỹ nhận thấy phái đoàn Iran không có đủ thẩm quyền, phải quay về Tehran xin ý kiến và không thể đưa ra quyết định ngay tại bàn đàm phán.

Tiến trình đàm phán và những bất đồng cốt lõi

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News hôm thứ Hai, ông Vance đã bác bỏ các nhận định cho rằng đàm phán “không thành công” hoặc “thất bại”.

Ông nói với người dẫn chương trình Bret Baier: “Tôi không nghĩ mọi thứ đang diễn ra không suôn sẻ. Ngược lại, chúng tôi đã đạt được nhiều tiến triển. Họ đang tiến gần hơn theo hướng chúng tôi mong muốn, vì vậy tôi cho rằng chúng tôi có thể nói rằng đã có những tín hiệu tích cực, nhưng họ vẫn chưa đi đủ xa.”

Ông Vance tiết lộ rằng lý do chính khiến vòng đàm phán đầu tiên chưa thể chốt thỏa thuận là do quyền hạn của phái đoàn Iran bị hạn chế. Ông cũng cho biết cuộc đàm phán này giúp phía Mỹ hiểu rõ hơn ai thực sự nắm quyền quyết định tại Tehran.

“Chúng tôi đã thu được một số thông tin về cách người Iran đàm phán, và cuối cùng đó cũng là lý do chúng tôi rời Pakistan”, ông giải thích. “Chúng tôi nhận ra rằng nhóm có mặt tại đó không thể đạt được thỏa thuận. Họ phải quay về Tehran để nhận được sự chấp thuận từ lãnh tụ tối cao hoặc các nhân vật khác trước khi có thể chấp nhận các điều khoản mà chúng tôi đưa ra”.

“Vì chúng tôi cho rằng đội ngũ hiện tại, với tiến độ hiện nay, không thể đạt được thỏa thuận, nên chúng tôi để họ trở về Tehran, còn chúng tôi quay lại Washington. Đó là tình hình hiện tại”.

Ông Vance cũng cho biết: “Tôi nghĩ hoàn toàn có khả năng đạt được một thỏa thuận lớn”. Ông nói rằng phía Mỹ đã làm rõ trong đàm phán rằng nếu Iran có thể được xem là một “quốc gia bình thường” với một “nền kinh tế bình thường”, thì Tổng thống Donald Trump sẽ “rất hài lòng”, nhưng điều đó phụ thuộc vào việc Iran có sẵn sàng thực hiện bước tiếp theo hay không.

Dù không nêu rõ tiêu chí cụ thể của khái niệm “bình thường”, ông nhấn mạnh rằng Mỹ mong muốn người dân Iran được phát triển và thịnh vượng.

Ông Vance cũng khẳng định “lằn ranh đỏ” của Mỹ là không thay đổi: Iran tuyệt đối không được sở hữu vũ khí hạt nhân. Điều này bao gồm hai yêu cầu cốt lõi: loại bỏ toàn bộ uranium làm giàu trong nước và thiết lập cơ chế kiểm tra đáng tin cậy. Đây được xem là một trong những bất đồng lớn nhất trong đàm phán hiện nay.

“Nếu các lằn ranh đỏ của chúng tôi được đáp ứng, đó sẽ là một thỏa thuận rất, rất tốt cho cả hai nước”, ông nói.

Mặc dù Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của mình là vì mục đích hòa bình, nhưng trước khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quân sự, Tehran vẫn tiếp tục các bước tiến gần tới khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân, bao gồm làm giàu uranium ở mức gần cấp độ vũ khí và phát triển tên lửa tầm xa có thể mang đầu đạn hạt nhân.

Phía Mỹ cho biết trước khi phát động “Chiến dịch Thịnh nộ Sử thi”, lượng uranium làm giàu cao của Iran đủ để chế tạo tới 10 đầu đạn hạt nhân chỉ trong vài tuần.

Eo biển Hormuz và áp lực kinh tế

Một vấn đề lớn khác trong đàm phán là quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Ông Vance nói: “Những gì họ (Iran) đang làm thực chất là tiến hành một hình thức khủng bố kinh tế đối với toàn thế giới. Họ về cơ bản đã đe dọa bất kỳ con tàu nào đi qua eo biển Hormuz.”

“Nhưng như Tổng thống Mỹ đã cho thấy, không chỉ họ mới có thể sử dụng những biện pháp như vậy.”

Ông Vance cũng cáo buộc Iran tìm cách “thay đổi điều kiện đàm phán”, không thực hiện đầy đủ cam kết trong thỏa thuận ngừng bắn trước đó về việc mở lại eo biển.

Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa toàn bộ các cảng của Iran và đưa ra cảnh báo nghiêm khắc rằng các tàu cao tốc của Iran không được tiếp cận khu vực phong tỏa, nếu không sẽ bị tấn công.

Ông Vance cho rằng động thái này mang lại “đòn bẩy kinh tế bổ sung” và nhấn mạnh Mỹ đang nắm ưu thế quân sự.

Theo hãng tin AP, dù vòng đàm phán đầu tiên chưa đạt kết quả cụ thể, hai bên đang cân nhắc tổ chức vòng đàm phán trực tiếp thứ hai trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn vào ngày 22/4, có thể tại Islamabad hoặc Geneva, dù thời gian và địa điểm vẫn chưa được xác nhận và cuộc gặp có thể diễn ra ngay trong tuần này.

Ông Trump cũng ám chỉ rằng Iran đã liên lạc với ông, bày tỏ mong muốn đạt được một thỏa thuận.