Tối cao Pháp viện bác yêu cầu của ông Trump về việc sa thải Thống đốc Fed

Ngày thứ Hai (29/6), Tối cao Pháp viện Mỹ đã bác bỏ yêu cầu của Tổng thống Donald Trump về việc sa thải Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Lisa Cook, cho rằng động thái này chưa trải qua bất kỳ quy trình xem xét pháp lý nào.

Trong vụ kiện của bà Cook, Tối cao Pháp viện đã bỏ phiếu với tỷ lệ 5-4, giáng một đòn mạnh vào kế hoạch cải tổ Fed của ông Trump. Trước đó, ông Trump nhiều lần chỉ trích Fed vì không hạ lãi suất đủ mạnh. Phán quyết hôm thứ Hai đồng nghĩa với việc bà Cook được tiếp tục tại vị, đồng thời có quyền tự bào chữa trước các cáo buộc gian lận thế chấp mà ông Trump đưa ra.

Trong một phán quyết khác, Tối cao Pháp viện lại trao cho tổng thống quyền tự quyết trong việc sa thải các quan chức của những cơ quan độc lập khác với bất kỳ lý do nào. Trong vụ việc liên quan đến Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC), Tòa đã bỏ phiếu 6-3, trao cho tổng thống quyền rộng rãi trong việc bãi nhiệm lãnh đạo các cơ quan quản lý mà Quốc hội từng tìm cách bảo vệ khỏi áp lực chính trị.

Chánh án John Roberts là người soạn thảo cả hai bản ý kiến của tòa. Trong vụ của bà Cook, ông Roberts, Thẩm phán bảo thủ Brett Kavanaugh cùng ba thẩm phán theo khuynh hướng tự do tạo thành phe đa số.

Các thẩm phán chỉ trích ông Trump vì đã tìm cách bãi nhiệm bà Cook mà không thông báo trước cũng như không tạo cơ hội để bà tự bào chữa. Tuy nhiên, tòa không đưa ra kết luận rõ ràng về việc liệu các cáo buộc, nếu được chứng minh là đúng, có đủ để trở thành “lý do chính đáng” nhằm bãi nhiệm bà trong nhiệm kỳ 14 năm hay không.

Mặc dù nhiều ý kiến cho rằng hai phán quyết của Tối cao Pháp viện có phần mâu thuẫn, kết quả này vẫn nằm trong dự đoán. Trong những tháng gần đây, Tối cao Pháp viện nhiều lần phát tín hiệu sẵn sàng mở rộng quyền lực của tổng thống đối với các cơ quan quản lý trong những lĩnh vực như bảo vệ người tiêu dùng, thương lượng tập thể và lò phản ứng hạt nhân. Đồng thời, các thẩm phán cũng ám chỉ rằng họ cho rằng Fed cần được hưởng sự bảo vệ đặc biệt nhằm tránh sự can thiệp mang tính chính trị.

Năm 2022, Tổng thống Joe Biden đã bổ nhiệm bà Lisa Cook làm một trong bảy thành viên Hội đồng Thống đốc Fed. Đến tháng 8/2025, ông Trump tuyên bố sa thải bà Cook. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Fed có một tổng thống tìm cách bãi nhiệm một thành viên của cơ quan này.

Ông Trump viện dẫn cáo buộc của một quan chức cấp cao trong lĩnh vực nhà ở, cho rằng bà Cook đã khai báo sai nơi cư trú chính trong hồ sơ vay thế chấp vào năm 2021 nhằm nhận được các điều khoản vay ưu đãi hơn từ bên cho vay. Bà Cook phủ nhận mọi hành vi sai trái. Luật sư của bà cho biết đây nhiều nhất chỉ là một sai sót vô ý, đồng thời khẳng định các cáo buộc chỉ là cái cớ để ông Trump đưa người thân cận vào Fed nhằm kiểm soát chính sách tiền tệ.

Trong đơn kiện, bà Cook cho rằng nỗ lực sa thải của ông Trump đã vi phạm luật liên bang, theo đó tổng thống chỉ được phép bãi nhiệm thành viên Fed khi có “lý do chính đáng”. Hai tòa án cấp dưới trước đó đều đã ra phán quyết sơ bộ có lợi cho bà Cook và ngăn ông Trump sa thải bà trong thời gian vụ kiện đang được xét xử.

Phố Wall đã theo dõi sát sao vụ việc, bởi các nhà đầu tư từ lâu coi tính độc lập của Fed là trụ cột bảo đảm sự ổn định của thị trường trái phiếu. Nếu nhà đầu tư lo ngại tổng thống có thể tùy ý tái cơ cấu Hội đồng Thống đốc Fed và thúc đẩy các chính sách chấp nhận mức lạm phát cao hơn, họ có thể giảm nhu cầu mua trái phiếu chính phủ Mỹ, từ đó khiến lãi suất tăng cao.