Tòa phúc thẩm Mỹ bác bỏ việc sa thải Giám đốc VOA

Hôm thứ Ba (10/11), một tòa phúc thẩm liên bang Mỹ nhất trí phán quyết rằng các quan chức được chính quyền Trump giao thực thi lệnh không có thẩm quyền pháp lý để sa thải Giám đốc Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA). Theo tòa, luật hiện hành quy định chỉ Hội đồng Cố vấn Phát thanh Truyền hình Quốc tế mới có quyền cách chức người đứng đầu đài này.

“Quốc hội đã trao cho một cơ quan độc lập là Hội đồng Cố vấn Phát thanh Truyền hình Quốc tế quyền quyết định cuối cùng về việc bổ nhiệm và sa thải người đứng đầu các đài,” Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực D.C. nêu trong phán quyết ngày 10/11.

Phán quyết này duy trì quyết định trước đó của Thẩm phán Royce Lamberth thuộc tòa án liên bang cấp quận.

Giám đốc VOA Michael Abramowitz đã khởi kiện sau khi bị lãnh đạo Cơ quan Truyền thông Toàn cầu Hoa Kỳ (USAGM) yêu cầu nghỉ phép hành chính vào tháng 3/2025. Thời điểm đó, cơ quan do bà Kari Lake, cố vấn cấp cao, và ông Victor Morales, quyền giám đốc điều hành, lãnh đạo.

USAGM quản lý VOA cùng các đài phát thanh và truyền hình quốc tế khác của Mỹ, trong đó có Đài Châu Âu Tự do (Radio Free Europe) và Mạng lưới Phát thanh Truyền hình Trung Đông.

Trước đây, giám đốc điều hành USAGM có quyền sa thải người đứng đầu bất kỳ đài nào trực thuộc cơ quan này. Tuy nhiên, quy định đã thay đổi vào năm 2021, khi Quốc hội tách Hội đồng Cố vấn Phát thanh Truyền hình Quốc tế khỏi USAGM, thành lập cơ quan độc lập và trao cho hội đồng quyền giám sát.

Bên cạnh vai trò cố vấn, Quốc hội còn trao cho hội đồng quyền cách chức người đứng đầu các đài trực thuộc USAGM. Nếu giám đốc điều hành USAGM đề xuất, hội đồng có thể thông qua quyết định bằng đa số phiếu. Nếu hội đồng tự đề xuất việc cách chức, quyết định phải được ít nhất 5 trong số 7 thành viên tán thành.

Sau khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, Tổng thống Donald Trump đã sa thải 6 trong số 7 thành viên hội đồng. Tiếp đó, ông ký sắc lệnh hành pháp yêu cầu một số cơ quan thu hẹp hoạt động “đến mức tối đa mà luật hiện hành cho phép”.

Động thái này nằm trong nỗ lực rộng hơn của ông Trump nhằm thu hẹp bộ máy hành chính liên bang.

Ông Abramowitz bị buộc nghỉ phép hành chính vô thời hạn, cùng với khoảng 1.300 nhân viên khác. Đến tháng 8/2025, ông bị sa thải sau khi từ chối nhận một vị trí công tác mới tại Greenville, bang North Carolina.

Chính quyền Trump cho rằng ông Abramowitz không có quyền khởi kiện tại tòa án liên bang mà phải gửi đơn khiếu nại lên Hội đồng Bảo vệ Hệ thống Công vụ (MSPB), cơ quan có thẩm quyền giải quyết các khiếu nại của nhân viên liên bang.

Tòa phúc thẩm bác bỏ lập luận này. Theo tòa, khi ban hành đạo luật trao cho Hội đồng Cố vấn quyền bổ nhiệm và sa thải người đứng đầu các đài, Quốc hội đồng thời cho phép những người này khởi kiện tại tòa án liên bang.

Tòa Phúc thẩm Khu vực D.C. kết luận rằng MSPB không có thẩm quyền buộc cơ quan chức năng tiếp tục giữ ông Abramowitz làm Giám đốc VOA, nhưng tòa án liên bang cấp quận thì có.

Theo phán quyết, chính quyền đã thừa nhận vi phạm đạo luật này, nhưng cho rằng bản thân đạo luật là vi hiến vì xâm phạm “quyền cách chức không bị hạn chế” của tổng thống.

Tòa phúc thẩm lưu ý rằng Điều II Hiến pháp Mỹ cho phép Quốc hội trao quyền bổ nhiệm “riêng cho Tổng thống”, nhưng cũng cho phép trao quyền này cho “người đứng đầu các bộ”, như Quốc hội đã thực hiện đối với Hội đồng Cố vấn.

Tòa cũng khẳng định ông Trump vẫn có quyền cách chức, “dù phải thực hiện theo cách gián tiếp hơn so với mong muốn của phía bị đơn”.

Phán quyết nêu rõ, vì ông Trump có quyền cách chức các thành viên Hội đồng Cố vấn, nên ông có thể “gián tiếp kiểm soát” việc bổ nhiệm và bãi nhiệm ông Abramowitz.

The Epoch Times đã liên hệ với Nhà Trắng và ông Abramowitz thông qua Đài VOA để đề nghị đưa ra bình luận.

Xem thêm: