Tổng thống Lebanon thăm Nhà Trắng, Mỹ sẽ nối lại chuyến bay thẳng sau 40 năm

Tổng thống Donald Trump đã tiếp Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tại Nhà Trắng ngày 21/7 để thảo luận về các biện pháp triển khai Khuôn khổ Ba bên, thỏa thuận do Mỹ hậu thuẫn giữa Lebanon và Israel vừa được ký kết.

Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa ông Aoun và ông Trump. Khi bắt đầu cuộc gặp, Trump nói rằng ông có mối quan hệ tốt với ông Aoun và mô tả Lebanon là một quốc gia đã bị đối xử bất công trong thời gian dài.

“Chúng ta sẽ đối xử đúng đắn với họ và dành cho họ sự tôn trọng mà họ xứng đáng được nhận,” ông Trump nói.

Cả hai nhà lãnh đạo cho biết họ sẽ thảo luận về thỏa thuận mới được ký ngày 26/6, nhằm mở rộng quyền kiểm soát của quân đội Lebanon tại miền Nam nước này, giảm sự hiện diện của Hezbollah và tạo điều kiện cho Israel rút quân từng bước khỏi lãnh thổ Lebanon.

Sáng kiến này nhằm trao toàn quyền kiểm soát an ninh cho quân đội và cảnh sát Lebanon, chấm dứt vai trò lâu nay của Hezbollah với tư cách một lực lượng vũ trang độc lập.

Trước cuộc gặp, một quan chức Nhà Trắng nói với các phóng viên rằng chuyến thăm nhằm thúc đẩy việc triển khai thỏa thuận khung, đồng thời tái khẳng định cam kết của Mỹ trong việc “ủng hộ những nỗ lực của Chính phủ Lebanon nhằm mang lại hòa bình, phục hồi kinh tế và một tương lai tốt đẹp hơn cho người dân Lebanon”.

Lebanon cũng đang tìm kiếm sự hỗ trợ của quốc tế để tái thiết sau khi các cuộc không kích của Israel khiến nhiều khu vực ở miền Nam bị tàn phá. Mỹ được xem là một nhân tố quan trọng trong việc huy động sự hỗ trợ của các nhà tài trợ.

Ông Aoun đến Washington vào cuối tuần và trước tiên đã gặp Ngoại trưởng Marco Rubio ngày 19/7.

“Tương lai của Lebanon, điều tốt đẹp nhất có thể xảy ra với Lebanon, là có một chính phủ, một chính phủ hợp pháp—chính phủ của ông ấy—kiểm soát đất nước,” ông Rubio nói sau cuộc gặp.

Ông cho rằng Hezbollah vẫn là trở ngại lớn nhất đối với nền hòa bình lâu dài của Lebanon, đồng thời nhận định nước này sẽ “không bao giờ có thể hoàn toàn hòa bình” chừng nào nhóm được Iran hậu thuẫn này vẫn còn duy trì lực lượng vũ trang.

Ông Rubio nói thêm rằng Washington muốn tăng cường đầu tư vào Lebanon và xem xét khôi phục các chuyến bay thương mại trực tiếp giữa hai nước.

Ngày 20/7, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo Israel sẽ rút quân khỏi 3 ngôi làng thuộc “khu vực thí điểm” ở miền Nam Lebanon trong khuôn khổ thỏa thuận.

“Ngày hôm nay, các hoạt động tại khu vực thí điểm đã bắt đầu ở các ngôi làng Froun, Srifa và Zawtar Al-Gharbiya, theo Khuôn khổ Ba bên và dưới sự bảo trợ của Nhóm Điều phối Quân sự về Lebanon,” người phát ngôn Bộ Ngoại giao Thomas Pigott cho biết trong một tuyên bố.

Thông báo được đưa ra sau các cuộc đàm phán cấp đại sứ giữa Lebanon và Israel tại Đại sứ quán Mỹ ở Rome vào tuần trước.

Ông Aoun, 61 tuổi, quê ở Al-Aaishiyah, một ngôi làng Kitô giáo ở miền Nam Lebanon. Ông giữ chức tổng thống theo hệ thống chia sẻ quyền lực dựa trên phân chia giáo phái của nước này, trong đó chức vụ tổng thống được dành cho một tín đồ Kitô giáo Maronite.

Mặc dù chức tổng thống đã mất một phần quyền hành pháp sau Hiệp định Taif năm 1989, chức vụ này vẫn nắm quyền chỉ huy các lực lượng vũ trang và có ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại cũng như an ninh quốc gia của Lebanon.

“Sự ăn ý rất tốt”

Sau cuộc gặp kéo dài hơn 90 phút, Massad Boulos, cố vấn cấp cao của tổng thống về các vấn đề Ả Rập và Trung Đông, nói với các phóng viên rằng ông Trump và ông Aoun có “sự ăn ý rất tốt”, đồng thời mô tả cuộc thảo luận là “rất hiệu quả”.

Ông cho biết hai bên đã thảo luận về việc triển khai thỏa thuận khung mới được ký kết, hợp tác kinh tế và các vấn đề song phương khác.

Ông Boulos mô tả thỏa thuận khung là một thỏa thuận mang tính lịch sử, đồng thời nói rằng ưu tiên hiện nay là triển khai thỏa thuận.

Hezbollah đã bác bỏ thỏa thuận khung và phản đối việc giải giáp theo các điều khoản hiện tại. Nhóm khủng bố Lebanon này không tham gia các cuộc đàm phán.

Khi được hỏi về khả năng Hezbollah giải giáp, ông Boulos cho biết tiến trình đã bắt đầu, dẫn chứng việc Lực lượng Vũ trang Lebanon tiến vào 3 ngôi làng và mô tả ý tưởng về khu vực thí điểm là “tuyệt vời”.

Ông cho biết Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đang trực tiếp phối hợp việc triển khai thỏa thuận với cả Lực lượng Vũ trang Lebanon và quân đội Israel.

Về đòn bẩy của Mỹ đối với Hezbollah, ông Boulos nói chính quyền Mỹ có những “công cụ” trong tay, trong đó có các biện pháp thông qua Bộ Tài chính.

“Không ai tin dù chỉ một giây rằng đây là một việc dễ dàng,” ông Boulos nói.

Hezbollah bắt đầu phóng rocket vào miền Bắc Israel ngay sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 của nhóm khủng bố Hamas nhằm vào Israel và sự bùng nổ của cuộc chiến Israel–Hamas sau đó. Đáp lại, Israel phát động một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Hezbollah, tiếp sau đó là một chiến dịch trên bộ ở miền Nam Lebanon.

Lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vào tháng 11/2024 đã chấm dứt các cuộc giao tranh quy mô lớn, nhưng những bất đồng về sự hiện diện quân sự của Israel, vũ khí của Hezbollah và các thỏa thuận an ninh trong tương lai dọc biên giới vẫn còn tồn tại.

Hiện quân đội Israel đang duy trì một vùng đệm rộng khoảng 6 dặm bên trong miền Nam Lebanon. Các quan chức Israel cho biết việc rút quân hoàn toàn chỉ có thể diễn ra nếu mối đe dọa từ Hezbollah đối với miền Bắc Israel được loại bỏ.

Ông Trump: Sẽ cho phép các chuyến bay thẳng của Mỹ tới Lebanon sau 40 năm đình chỉ

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/7 cho biết ông sẽ cho phép các hãng hàng không Mỹ nối lại các chuyến bay thẳng tới Lebanon, nhiều thập niên sau khi Mỹ đình chỉ tuyến bay này.

Tổng thống khi đó là Ronald Reagan đã đình chỉ các chuyến bay từ Mỹ tới Lebanon sau vụ cướp chuyến bay TWA 847 do các nghi phạm khủng bố Hezbollah thực hiện.

“Tôi theo đây chỉ đạo chính quyền của mình cho phép tất cả các hãng hàng không Mỹ bay thẳng tới Lebanon để người Mỹ có thể dễ dàng đến thăm vùng đất xinh đẹp này,” ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social sau cuộc gặp Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tại Nhà Trắng trước đó trong ngày.

Ông nói thêm trong bài đăng trên mạng xã hội rằng “hy vọng các quốc gia khác cũng sẽ làm như vậy”.

Theo FBI, năm 1985, chuyến bay TWA 847 bị một số nghi phạm khủng bố Hezbollah, mang theo súng ngắn và lựu đạn, cướp khi đang bay từ Athens tới Rome.

Trong khoảng thời gian 17 ngày, phi công TWA bị buộc phải bay qua lại trên Địa Trung Hải với hơn 150 người trên máy bay. FBI cho biết những kẻ khủng bố đe dọa sát hại hành khách nếu chính phủ Israel không thả hàng trăm công dân Lebanon.