Tổng thống Trump nói ông Tập sẽ thăm Mỹ ngày 24/9

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/7 cho biết lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ thăm Mỹ vào ngày 24/9, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là một trong những chủ đề được thảo luận tại cuộc gặp.

“Chủ tịch Tập sẽ đến đây vào ngày 24/9”, ông Trump nói tại một sự kiện ở trụ sở Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) ở Washington. “Chúng tôi đã nói về AI khi tôi ở Bắc Kinh, và chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận về vấn đề này”.

Ông Trump cho biết Mỹ đặt mục tiêu dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực phát triển AI, đồng thời mô tả công nghệ này là “có lẽ là thành tựu lớn nhất mà con người từng chứng kiến”. 

“Tôi luôn nói rằng mục tiêu của Mỹ phải là làm chủ tương lai, và điều đó bao gồm việc trở thành siêu cường số một về trí tuệ nhân tạo”, ông nói. “Ai giành chiến thắng trong cuộc đua đó có lẽ sẽ giành chiến thắng trên mọi mặt”.

Ông nói thêm rằng ông Tập rất ấn tượng với những tiến bộ của Mỹ trong lĩnh vực AI.

Hai nhà lãnh đạo gặp nhau lần gần nhất trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump vào tháng 5, khi hai bên nhất trí cùng xây dựng một “mối quan hệ mang tính xây dựng và ổn định về chiến lược, dựa trên sự công bằng và có đi có lại”. Trong chuyến thăm này, ông Trump cũng chính thức mời ông Tập và phu nhân Bành Lệ Viện đến Nhà Trắng.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên ngày 22/7 rằng ông đã thảo luận về chuyến thăm Mỹ sắp tới của ông Tập với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị. Hai người gặp nhau bên lề hội nghị của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại Manila, Philippines.

“Chúng tôi đã trao đổi rất nhiều về chuyến thăm vào tháng 9, và đó thực sự là nội dung chính của cuộc thảo luận. Mục đích chỉ là tạo nền tảng cho một chuyến thăm thành công khác”, ông Rubio nói tại một cuộc họp báo.

Ông Rubio thừa nhận Washington và Bắc Kinh có “những khác biệt rất lớn”, đồng thời nhấn mạnh rằng hai bên có trách nhiệm kiểm soát những khác biệt đó để chúng không bao giờ vượt khỏi tầm kiểm soát.

“Đây là hai quốc gia hùng mạnh nhất thế giới, đặc biệt là về kinh tế”, ông nói. “Rõ ràng, chúng ta sẽ luôn bảo vệ lợi ích quốc gia của mình. Tôi cũng tin rằng họ sẽ làm điều tương tự, theo cách mà họ cho là phù hợp. Nhưng tôi cho rằng vẫn có một số lĩnh vực mà hai bên có thể hợp tác”.

Khi chuyến thăm của ông Tập đang đến gần, ông Trump đã tìm cách hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước. Ngày 1/9, ông ca ngợi Trung Quốc vì vẫn “tương đối đứng ngoài cuộc” trong cuộc khủng hoảng tại Eo biển Hormuz giữa lúc chiến sự tại Iran diễn ra, đồng thời nói rằng ông “rất tôn trọng” ông Tập và cho rằng ông Tập cũng có cảm nhận tương tự.

Ngày 4/9, ông Trump cho biết sẽ tổ chức một quốc yến trong chuyến thăm Washington của nhà lãnh đạo Trung Quốc vào cuối tháng này.

“Chúng ta sẽ tổ chức một quốc yến, và chúng ta sẽ—chúng ta làm những điều tuyệt vời với Trung Quốc, chúng ta đang có mối quan hệ rất tốt với Trung Quốc”, ông Trump nói.

“Họ là một đối thủ cạnh tranh và còn nhiều vấn đề khác, nhưng chúng ta có mối quan hệ rất tốt với… ông Tập.”

Các nhà phân tích trao đổi với The Epoch Times cho rằng những phát biểu gần đây của ông Trump cho thấy một nước đi ngoại giao nhằm đạt được những đơn hàng lớn từ Trung Quốc, trong khi Washington vẫn tiếp tục coi chính quyền Trung Quốc là một đối thủ chiến lược.

Liu Ning, một học giả chính trị Trung Quốc tại Nhật Bản sử dụng bí danh vì lo ngại bị trả đũa, cho rằng tuy Tổng thống Trump ca ngợi Tập Cận Bình nhưng ông vẫn giữ quyền áp đặt thuế quan và các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Trung Quốc.

“Những lời ca ngợi chỉ là để giữ thể diện cho ông Tập Cận Bình. Đối với ông Trump, điều quan trọng nhất là giành được các đơn hàng từ Trung Quốc”, ông Liu nói.

Sau cuộc gặp Trump–Tập tại Bắc Kinh hồi tháng 5, Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay chở khách Boeing và cam kết mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm trong giai đoạn 2026–2028. Con số này không bao gồm các cam kết trước đó về việc mua đậu tương Mỹ.

Li Bin, một học giả Trung Quốc chuyên về thương mại quốc tế tại tỉnh Hắc Long Giang và sử dụng bí danh vì lo ngại bị trả đũa, cho rằng ông Trump muốn biến thị trường Trung Quốc thành nguồn tiêu thụ cho nông sản Mỹ, qua đó tạo thêm việc làm cho công nhân công nghiệp Mỹ.

Theo ông Li, ông Tập hy vọng Washington sẽ nới lỏng các biện pháp trừng phạt và duy trì lập trường mơ hồ về vấn đề Đài Loan.

“Ông Tập muốn giảm áp lực từ bên ngoài trước Hội nghị Trung ương lần thứ 5 của ĐCSTQ, trong khi ông Trump muốn có các đơn hàng nông sản và máy bay Boeing, cũng như tạo việc làm cho người Mỹ”, ông Li nói.

“Hai bên đều nói về sự tôn trọng lẫn nhau, nhưng cuối cùng, mấu chốt nằm ở chỗ Bắc Kinh mua bao nhiêu và Mỹ nhượng bộ bao nhiêu.”

Tính toán chính trị của ông Tập

Hội nghị Trung ương lần thứ 5 khóa 20 của ĐCSTQ dự kiến được tổ chức tại Bắc Kinh vào tháng 10/2026, ngay sau chuyến thăm Mỹ của ông Tập.

Học giả Trung Quốc độc lập Yang Zhaokang, sử dụng bí danh vì lo ngại bị trả đũa, cho rằng chuyến thăm Mỹ sắp tới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ông Tập, chứ không đơn thuần là một chuyến thăm mang tính đáp lễ thông thường.

“ĐCSTQ sẽ tổ chức Hội nghị Trung ương lần thứ 5 vào tháng tới, và ông Tập không thể để quan hệ Mỹ–Trung rơi vào vòng xoáy mất kiểm soát vào thời điểm này”, ông Yang nói. “Ông ấy cần thời gian để tiếp tục tiến hành các cuộc thanh trừng trong quân đội và giải quyết các vấn đề kinh tế trong nước”.

Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc của Trung Quốc gần đây đã chính thức bãi nhiệm Thượng tướng Trương Hựu Hiệp và Thượng tướng Lưu Chấn Lập khỏi các chức vụ trong Quân ủy Trung ương.

Ông Yang cho rằng động thái này cũng có thể nhằm chứng tỏ với ông Trump rằng ông Tập vẫn nắm quyền kiểm soát quân đội chặt chẽ trước cuộc gặp thượng đỉnh.

Han Sicong, một học giả Trung Quốc nghiên cứu lịch sử ĐCSTQ và sử dụng bí danh vì lo ngại bị trả đũa, cho rằng ông Tập đang ngày càng tập trung quyền ra quyết định về đối ngoại.

“Ông Tập Cận Bình đặc biệt coi trọng hoạt động ngoại giao cấp cao trực tiếp giữa các nhà lãnh đạo kể từ khi lên nắm quyền”, ông Han nói. “Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nhiều lần đề cập đến ‘ngoại giao nguyên thủ quốc gia’ và ‘ngoại giao nước lớn’. Đây có lẽ là điều ông Tập Cận Bình muốn nói.” 

Ông Han cho rằng “ngoại giao nguyên thủ quốc gia” có nghĩa là ông Tập trực tiếp nắm quyền quyết định và định hướng cách nhìn nhận về quan hệ Trung–Mỹ, đồng thời biến kết quả của các cuộc đàm phán thành vốn chính trị cho bản thân.

Theo ông Han, vấn đề Đài Loan nhiều khả năng sẽ tiếp tục là trọng tâm chính của các cuộc đàm phán.

“Ông Tập có thể sẽ yêu cầu ông Trump ngừng hoặc giảm bán vũ khí cho Đài Loan, đồng thời hy vọng Washington bớt cứng rắn khi áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các ngân hàng và công ty năng lượng Trung Quốc”, ông nói.

Ông Han cho rằng sau hội nghị thượng đỉnh Trump–Tập, Bắc Kinh có thể mô tả cuộc gặp là một thành tựu của ông Tập trong việc “bảo vệ hòa bình thế giới” và “ổn định quan hệ Trung–Mỹ”, qua đó tạo đà cho việc sắp xếp quyền lực trước các hội nghị quan trọng của ĐCSTQ.

Ông Li cho rằng Bắc Kinh đặc biệt coi trọng việc giữ thể diện và theo quan điểm của ông Tập, miễn là Mỹ nhượng bộ về vấn đề Đài Loan thì ông sẵn sàng thỏa hiệp trong các lĩnh vực khác, bao gồm nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu đất hiếm.

Tuy nhiên, ông Li cho rằng Mỹ hiện đã xem chính quyền Trung Quốc là một đối thủ chiến lược.

“Thực tế đó sẽ không thay đổi, bất kể ai là tổng thống”, ông nói.

Mặc dù hội nghị thượng đỉnh đã được lên kế hoạch, quan hệ giữa Washington và chính quyền Trung Quốc vẫn căng thẳng do các tranh chấp thương mại và những vấn đề khác.

Tháng trước, Lầu Năm Góc đã bổ sung một số công ty Trung Quốc—trong đó có sàn thương mại điện tử Alibaba, tập đoàn internet Baidu và hãng sản xuất ô tô điện BYD—vào danh sách các công ty mà cơ quan này cho rằng đang hỗ trợ quân đội Trung Quốc.

Đáp lại, Bộ Thương mại Trung Quốc áp đặt các hạn chế mới đối với hoạt động xuất khẩu sang 10 công ty Mỹ trong lĩnh vực đất hiếm và quốc phòng, đồng thời cấm các tổ chức và cá nhân ở bất kỳ quốc gia hay khu vực nào cung cấp cho những công ty này các mặt hàng lưỡng dụng có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Trong một thông báo riêng, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết đã đưa 46 công ty Mỹ—trong đó có tập đoàn Lockheed Martin và Raytheon Missiles & Defense—ra khỏi danh sách các doanh nghiệp được phép tham gia mua sắm của chính phủ, qua đó trên thực tế cấm các cơ quan Trung Quốc mua hàng hóa của những công ty này.